Makale

18. Yüzyıldan 20. Yüzyıla Yunanistan’da Dil Sorunu ve Ulusal Bireyin İcadı

Bu kayıt derginin DergiPark arşivinden aktarılmıştır; özgün sayfası: DergiPark

Özet

Yunan entelektüel yaşamında 18. yüzyıl sonlarında başlayıp kesintilerle 20. yüzyıl başlarına dek devam eden diltartışmalarının temel hedefini ulusal bireyin icadı oluşturur. Bu tartışmalar üç eksende gelişir: Yunan ulusunun AntikHellen kültürünün varisi olduğunu kanıtlamak, Avrupalı bir kimliğe sahip olduğunu kanıtlamak ve Yunan irredentistprojesini yürürlüğe koymak. Yunan ulusal hareketinin hemen öncesinde yaşanan dil tartışmaları, Avrupa düşüncesininYunan topluluğuna nasıl aktarılacağı ve Yunanlı’nın Avrupalı kimliğinin Avrupalılara nasıl kanıtlanacağı yönündedir.Bu tartışmaların temelinde, egemen Avrupa söylemi tarafından yaratılan ve “kölelik-özgürlük” kavramları ilegeliştirilen bir anlayış yatıyordu. Osmanlı İmparatorluğu, 18. yüzyıl Yunan entelijansiyası tarafından“kölelik/boyunduruk” şeklinde algılanıyordu. Yapılması gereken, bu “boyunduruktan” bir an önce kurtulmaktı.Kurtuluşa giden yol ise eğitimden geçiyordu. 19. yüzyılın sonlarına doğru alevlenen tartışmalar ise, ağırlıklı olarak,Yunan Megali İdeasının nasıl gerçekleştirilebileceği konusundadır. Bu söylem uyarınca Yunanistan’ın, ulusal birdevlet olarak kuruluşundan beri devlet sınırları dışında kalan ve “kurtarılmayı” bekleyen Yunanlılar vardı.Entelijansiya, Anadolu Yunanlıları ile Ortodoks mezhebi üzerinden ortak bir kod oluştururken, Balkanlar’dakiOrtodoks nüfus ile dil üzerinden ortak bir kod yaratmaya çalışıyordu. Bu ikinci kısım, bugün bile sorunlu olan birbölgede, Makedonya’da, yaşıyordu. 19. yüzyıl sonlarında Yunan ulusçuluğu, bölgedeki diğer rakip ulusçulukları yokederek burada yaşayan ve ana dil olarak Slav dillerinden birini konuşan Ortodoks Hristiyan halkın Yunanlaştırmaprojesini üstlenmiştir. Bu Yunanlaştırma işlemini ise ortak bir dil üzerinden yapmaya çalışmıştır. Bu bağlamda halkdilini ve arkaik dili savunanlar ortak bir hedef doğrultusunda hareket etmişlerdir: Bölge halkından Yunanlı yaratmak.Bu makalede, öncelikle, Osmanlı İmparatorluğu’nun Yunanca konuşan Ortodoks Hristiyan nüfusunun entelektüelleriarasında gerçekleşen dil tartışmalarına değinilecektir. Sonrasında ise 1880’lerden 20. yüzyılın başlarına dek yaşanansiyasi ve kültürel değişimler sonucu yeniden gündeme gelen dil tartışmaları anlatılacaktır.

Özet (İngilizce, çeviri)

The Language Question in Greece From the 18th to the 20th Century and the Invention of the National Person

The main target of the language question in Greek intellectual life, from the late 18th century to the beginning of the20th century, is the invention of the national person. These arguments evolve around three axes: to prove that the Greeknation is the heir of the Ancient Hellenic culture, to prove that it has a European identity and to put the Greek irredentistproject into effect. The language question that preceded Greek national movement is about how to transfer Europeanthought to the Greek community and how to prove the European identity of the Greeks to Europeans. Fundamentallyall of these debates were based on a concept that was essentially created by the sovereign European discourse andcultivated in the sense of slavery-freedom. The Ottoman Empire was perceived as "slavery/yoke" by the 18th centuryGreek intelligentsia. It was necessary to get rid of this "yoke" as soon as possible. It was thought that education issalvation. The fierce debate at the end of the 19th century is predominantly about how the Greek Megali Idea can be realized. According to this discourse, Greece had Greeks who were outside the borders of the state since itsestablishment as a national state and were awaiting "rescue". While the intelligentsia was creating a common codewith the Greeks of Anatolia over the Orthodox sect, it was trying to create another common code with the Orthodoxpopulation of the Balkans on the language. This second group was living in Macedonia, a region that is still troubled.At the end of the 19th century, Greek nationalism undertook the Greekization project of the Orthodox Christian peoplewho lived here and spoke one of the Slavic languages as their mother tongue, by destroying other nationalisms in theregion. Thus they tried to create a common code in language. In this context, both the vernacularists and the archaistswork to achieve a common goal: to create Greeks from the people of this region. This paper will first focus on thelanguage battle between the Greek speaking Orthodox Christian intellectuals of the Ottoman Empire. Then, it willstudy the language debates from the 1880s to the beginning of the 20th century.

Anahtar sözcükler

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

Βαρελάς, Λ. (2013). “Εισαγωγή” στο Ασώπιος, Κ. Τα Σούτσεια. Λ. Βαρελάς (Ed.). Αθήνα: Νεοελληνική Βιβλιοθήκη Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη.Γουνελάς, Χ. Δ. (1984). Η σοσιαλιστική συνείδηση στην ελληνική λογοτεχνία, 1897-1912. Αθήνα: Κέδρος.Δημαράς, K. Θ. (2009). Νεοελληνικός διαφωτισμός. Αθήνα: Ερμής.Κοδρικάς, Π. Κ. (1998). Μελέτη της κοινής ελληνικής διαλέκτου, Ά. Αγγέλου (Ed.). Αθήνα: Μ.Ι.Ε.Τ.Κονδύλης, Π. (2008). Ο Νεοελληνικός διαφωτισμός. Οι φιλοσοφικές ιδέες, Αθήνα: Θεμέλιο.Κοραής, Αδ. (1833). Συλλογή των προλεγομένων. Εν Παρισίοις: Εκ της Τυπογραφίας Κ. Εβεράρτου. Erişim adresi: file:///C:/Users/Casper/Downloads/downloaded.pdfΝτίνας, K. (1999, Kasım). Ο νεοελληνικός διαφωτισμός και το γλωσσικό ζήτημα. Νεοελληνικός διαφωτισμός. Απόπειρα μιας νέας ερευνητικής συγκομιδής içinde. Kitap ve Okuma Enstitüsü’nün toplantısında gerçekleştirilen sempozyum, Kozani/Yunanistan.Πεχλιβάνος, M. (1999). Εκδοχές Νεοτερικότητας στην κοινωνία του Γένους. Νικόλαος Μαυροκορδάτος, Ιώσηπος Μοισιόδαξ, Αδαμάντιος Κοραής (Doktora tezi). Erişim adresi: http://thesis.ekt.gr/thesisBookReader/id/10333#page/1/mode/2upΠολίτης, Λ. (2001). Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Αθήνα: Μ.Ι.Ε.Τ.Σβωρόνος, N. (1999). Επισκόπηση της νεοελληνικής ιστορίας. Αθήνα: Θεμέλιο. (Bu kitap Türkçeye Panayot Abacı tarafından Çağdaş Hellen Tarihine Bakış başlığı ile çevrilip Belge Yayınları tarafından yayımlanmıştır.)Τζούμα, Ά. (2007). Εκατό χρόνια νοσταλγίας. Το αυτοβιογραφικό αφήγημα Έθνος. Αθήνα: Μεταίχμιο.Beaton, R. (2015). Η Ιδέα του έθνους στην ελληνική λογοτεχνία. Από το Βυζάντιο στη σύγχρονή Ελλάδα. (Ε. Πιπίνη & Ν. Νοτιά, çev.) Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.Clogg, R. (1997). Modern Yunanistan tarihi. İstanbul: İletişim.Jusdanis, G. (2015). Gecikmiş modernlik ve estetik kültür: milli edebiyatın icat edilişi. (T. Birkan, çev.) İstanbul: Metis.Mackridge, P. (2010, Kasım). Language and national identity among the Greeks and the South Slavs, 1800 to 2000. Goldmiths College, Londra Üniversitesi’nde yapılan konuşma, Londra. Erişim adresi: https://www.academia.edu/32474886/Language_and_national_identity_among_the_Greeks_and_the_South_Slavs_1800_to_2000Mackridge, P. (2013). Γλώσσα και εθνική ταυτότητα στην Ελλάδα, 1766-1976. (Γ. Κονδύλης, çev.) Αθήνα: Πατάκη.Özkırımlı, U. ve SOFOS, S. A. (2013). Tarihin Cenderesinde: Yunanistan ve Türkiye’de Milliyetçilik. (S. T. Özsakınç ve Ö. Bülbül ,çev.) İstanbul, Bilgi Üniversitesi Yayınları.Sevim, A. (2008). Halk Milliyetçiliğinin Öncüsü Herder. İstanbul: Bilge Kültür Sanat.

Bu yayına atıf

APA 7

Çete, A. (2018). 18. Yüzyıldan 20. Yüzyıla Yunanistan’da Dil Sorunu ve Ulusal Bireyin İcadı. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 36(1), 85–98. https://doi.org/10.32600/huefd.444472

BibTeX

@article{cete201818,
  author = {{\c{C}}ete, Asl{\i}},
  title = {{18. Y{\"u}zy{\i}ldan 20. Y{\"u}zy{\i}la Yunanistan'da Dil Sorunu ve Ulusal Bireyin {\.I}cad{\i}}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {36},
  number = {1},
  pages = {85--98},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2018},
  month = {7},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.444472},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/18-yuzyildan-20-yuzyila-yunanistanda-dil-sorunu-ve-ulusal-bireyin-icadi},
  language = {tr},
  keywords = {Yunan ulusal kimli{\u{g}}i, Megali {\.I}dea, 19. y{\"u}zy{\i}l, Yunan ulus{\c{c}}ulu{\u{g}}u, dil sorunu},
  abstract = {Yunan entelekt{\"u}el ya{\c{s}}am{\i}nda 18. y{\"u}zy{\i}l sonlar{\i}nda ba{\c{s}}lay{\i}p kesintilerle 20. y{\"u}zy{\i}l ba{\c{s}}lar{\i}na dek devam eden diltart{\i}{\c{s}}malar{\i}n{\i}n temel hedefini ulusal bireyin icad{\i} olu{\c{s}}turur. Bu tart{\i}{\c{s}}malar {\"u}{\c{c}} eksende geli{\c{s}}ir: Yunan ulusunun AntikHellen k{\"u}lt{\"u}r{\"u}n{\"u}n varisi oldu{\u{g}}unu kan{\i}tlamak, Avrupal{\i} bir kimli{\u{g}}e sahip oldu{\u{g}}unu kan{\i}tlamak ve Yunan irredentistprojesini y{\"u}r{\"u}rl{\"u}{\u{g}}e koymak. Yunan ulusal hareketinin hemen {\"o}ncesinde ya{\c{s}}anan dil tart{\i}{\c{s}}malar{\i}, Avrupa d{\"u}{\c{s}}{\"u}ncesininYunan toplulu{\u{g}}una nas{\i}l aktar{\i}laca{\u{g}}{\i} ve Yunanl{\i}'n{\i}n Avrupal{\i} kimli{\u{g}}inin Avrupal{\i}lara nas{\i}l kan{\i}tlanaca{\u{g}}{\i} y{\"o}n{\"u}ndedir.Bu tart{\i}{\c{s}}malar{\i}n temelinde, egemen Avrupa s{\"o}ylemi taraf{\i}ndan yarat{\i}lan ve ``k{\"o}lelik-{\"o}zg{\"u}rl{\"u}k'' kavramlar{\i} ilegeli{\c{s}}tirilen bir anlay{\i}{\c{s}} yat{\i}yordu. Osmanl{\i} {\.I}mparatorlu{\u{g}}u, 18. y{\"u}zy{\i}l Yunan entelijansiyas{\i} taraf{\i}ndan``k{\"o}lelik/boyunduruk'' {\c{s}}eklinde alg{\i}lan{\i}yordu. Yap{\i}lmas{\i} gereken, bu ``boyunduruktan'' bir an {\"o}nce kurtulmakt{\i}.Kurtulu{\c{s}}a giden yol ise e{\u{g}}itimden ge{\c{c}}iyordu. 19. y{\"u}zy{\i}l{\i}n sonlar{\i}na do{\u{g}}ru alevlenen tart{\i}{\c{s}}malar ise, a{\u{g}}{\i}rl{\i}kl{\i} olarak,Yunan Megali {\.I}deas{\i}n{\i}n nas{\i}l ger{\c{c}}ekle{\c{s}}tirilebilece{\u{g}}i konusundad{\i}r. Bu s{\"o}ylem uyar{\i}nca Yunanistan'{\i}n, ulusal birdevlet olarak kurulu{\c{s}}undan beri devlet s{\i}n{\i}rlar{\i} d{\i}{\c{s}}{\i}nda kalan ve ``kurtar{\i}lmay{\i}'' bekleyen Yunanl{\i}lar vard{\i}.Entelijansiya, Anadolu Yunanl{\i}lar{\i} ile Ortodoks mezhebi {\"u}zerinden ortak bir kod olu{\c{s}}tururken, Balkanlar'dakiOrtodoks n{\"u}fus ile dil {\"u}zerinden ortak bir kod yaratmaya {\c{c}}al{\i}{\c{s}}{\i}yordu. Bu ikinci k{\i}s{\i}m, bug{\"u}n bile sorunlu olan birb{\"o}lgede, Makedonya'da, ya{\c{s}}{\i}yordu. 19. y{\"u}zy{\i}l sonlar{\i}nda Yunan ulus{\c{c}}ulu{\u{g}}u, b{\"o}lgedeki di{\u{g}}er rakip ulus{\c{c}}uluklar{\i} yokederek burada ya{\c{s}}ayan ve ana dil olarak Slav dillerinden birini konu{\c{s}}an Ortodoks Hristiyan halk{\i}n Yunanla{\c{s}}t{\i}rmaprojesini {\"u}stlenmi{\c{s}}tir. Bu Yunanla{\c{s}}t{\i}rma i{\c{s}}lemini ise ortak bir dil {\"u}zerinden yapmaya {\c{c}}al{\i}{\c{s}}m{\i}{\c{s}}t{\i}r. Bu ba{\u{g}}lamda halkdilini ve arkaik dili savunanlar ortak bir hedef do{\u{g}}rultusunda hareket etmi{\c{s}}lerdir: B{\"o}lge halk{\i}ndan Yunanl{\i} yaratmak.Bu makalede, {\"o}ncelikle, Osmanl{\i} {\.I}mparatorlu{\u{g}}u'nun Yunanca konu{\c{s}}an Ortodoks Hristiyan n{\"u}fusunun entelekt{\"u}elleriaras{\i}nda ger{\c{c}}ekle{\c{s}}en dil tart{\i}{\c{s}}malar{\i}na de{\u{g}}inilecektir. Sonras{\i}nda ise 1880'lerden 20. y{\"u}zy{\i}l{\i}n ba{\c{s}}lar{\i}na dek ya{\c{s}}anansiyasi ve k{\"u}lt{\"u}rel de{\u{g}}i{\c{s}}imler sonucu yeniden g{\"u}ndeme gelen dil tart{\i}{\c{s}}malar{\i} anlat{\i}lacakt{\i}r.},
  affiliation = {{\.I}STANBUL {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}

.bib

RIS

TY - JOUR
AU - Çete, Aslı
TI - 18. Yüzyıldan 20. Yüzyıla Yunanistan’da Dil Sorunu ve Ulusal Bireyin İcadı
T2 - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL - 36
IS - 1
PY - 2018
DA - 2018/07/17/
SP - 85
EP - 98
PB - Hacettepe Üniversitesi
SN - 1301-5737
DO - 10.32600/huefd.444472
UR - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/18-yuzyildan-20-yuzyila-yunanistanda-dil-sorunu-ve-ulusal-bireyin-icadi
AB - Yunan entelektüel yaşamında 18. yüzyıl sonlarında başlayıp kesintilerle 20. yüzyıl başlarına dek devam eden diltartışmalarının temel hedefini ulusal bireyin icadı oluşturur. Bu tartışmalar üç eksende gelişir: Yunan ulusunun AntikHellen kültürünün varisi olduğunu kanıtlamak, Avrupalı bir kimliğe sahip olduğunu kanıtlamak ve Yunan irredentistprojesini yürürlüğe koymak. Yunan ulusal hareketinin hemen öncesinde yaşanan dil tartışmaları, Avrupa düşüncesininYunan topluluğuna nasıl aktarılacağı ve Yunanlı’nın Avrupalı kimliğinin Avrupalılara nasıl kanıtlanacağı yönündedir.Bu tartışmaların temelinde, egemen Avrupa söylemi tarafından yaratılan ve “kölelik-özgürlük” kavramları ilegeliştirilen bir anlayış yatıyordu. Osmanlı İmparatorluğu, 18. yüzyıl Yunan entelijansiyası tarafından“kölelik/boyunduruk” şeklinde algılanıyordu. Yapılması gereken, bu “boyunduruktan” bir an önce kurtulmaktı.Kurtuluşa giden yol ise eğitimden geçiyordu. 19. yüzyılın sonlarına doğru alevlenen tartışmalar ise, ağırlıklı olarak,Yunan Megali İdeasının nasıl gerçekleştirilebileceği konusundadır. Bu söylem uyarınca Yunanistan’ın, ulusal birdevlet olarak kuruluşundan beri devlet sınırları dışında kalan ve “kurtarılmayı” bekleyen Yunanlılar vardı.Entelijansiya, Anadolu Yunanlıları ile Ortodoks mezhebi üzerinden ortak bir kod oluştururken, Balkanlar’dakiOrtodoks nüfus ile dil üzerinden ortak bir kod yaratmaya çalışıyordu. Bu ikinci kısım, bugün bile sorunlu olan birbölgede, Makedonya’da, yaşıyordu. 19. yüzyıl sonlarında Yunan ulusçuluğu, bölgedeki diğer rakip ulusçulukları yokederek burada yaşayan ve ana dil olarak Slav dillerinden birini konuşan Ortodoks Hristiyan halkın Yunanlaştırmaprojesini üstlenmiştir. Bu Yunanlaştırma işlemini ise ortak bir dil üzerinden yapmaya çalışmıştır. Bu bağlamda halkdilini ve arkaik dili savunanlar ortak bir hedef doğrultusunda hareket etmişlerdir: Bölge halkından Yunanlı yaratmak.Bu makalede, öncelikle, Osmanlı İmparatorluğu’nun Yunanca konuşan Ortodoks Hristiyan nüfusunun entelektüelleriarasında gerçekleşen dil tartışmalarına değinilecektir. Sonrasında ise 1880’lerden 20. yüzyılın başlarına dek yaşanansiyasi ve kültürel değişimler sonucu yeniden gündeme gelen dil tartışmaları anlatılacaktır.
KW - Yunan ulusal kimliği
KW - Megali İdea
KW - 19. yüzyıl
KW - Yunan ulusçuluğu
KW - dil sorunu
LA - tr
AD - İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
ER -

.ris