Yahya Kemal’in ‘Sessiz Gemi’ Şiirinin Bilişsel Poetik Çözümlemesi

Özet

Bu çalışma, Yahya Kemal Beyatlı’nın Türk edebiyatının en iyi bilinen şiirlerinden biri olan ‘Sessiz Gemi’ adlı şiirini Bilişsel Biçembilim/Poetika açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Daha spesifik olarak, Kavramsal Metafor Kuramı (Lakoff ve Johnson, 1980) ve Kavramsal Harmanlama Kuramının (Fauconnier & Turner, 1998, 2002) önermelerine bağlı olarak şiir metninin oluşturulmasında ve yorumlanmasında rol oynayan kavramsal stratejileri ve mekanizmaları ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Yapılan analiz, şiirin tamamının ‘ölüm’ kavramı için bir alegori olmasını sağlayan kavramsal yansımalar ve semboller açısından zengin olduğunu göstermektedir. SEYAHAT çerçevesi içinde deniz seyahati ve soyut ölüm kavramı arasında Lakoff ve Turner (1989) tarafından ileri sürülmüş DURUM DEĞİŞİKLİĞİ MEKÂN DEĞİŞİKLİĞİDİR, ÖLÜM SON VARIŞ YERİNE GİDİŞTİR, ÖLÜM İSTİRAHATTİR gibi metaforlarla eşleşen çeşitli kavramsallaşmaları gerektiren bir harman oluşmaktadır. Çalışma, edebi metinlere bilişsel poetik bir yaklaşımın yazarın metni oluşturması ve okuyucuların metni çözümlemelerinde insan zihninin hangi kavramsal süreçlerden geçtiğini açığa çıkarmada önemli olduğunu ortaya koymaktadır

Anahtar sözcükler

• Linguistics

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

1. Baş, M., & Büyükkantarcıoğlu, N. (2019). Sadness metaphors and metonymies in Turkish body part idioms. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 30(2), 273-294.
2. Beyatlı, Y. K. (1961, 2003). Kendi gökkubbemiz (2nd imp.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
3. Brône, G., & Vandaele, J. (Eds.). (2009). Cognitive poetics: Goals, gains and gaps. Berlin/New York: Mouton de Gruyter.
4. Coulson, S., & Oakley, T. (2000). Blending basics. Cognitive Linguistics, 11(3-4), 175-196.
5. Çelik, S. N., & Çolak A. (2014). A future whose roots lean in the past “Yahya Kemal”. Bjes, 4(1), 55-74.
6. Evans, V., & Green, M. (2006). Cognitive linguistics: An introduction. Edinburgh: Edinburgh University Press.
7. Fauconnier, G. (1994). Mental spaces: Aspects of meaning construction in natural language. Cambridge/New York: Cambridge University Press.
8. Fauconnier, G., & Turner, M. (1998). Conceptual integration networks. Cognitive Science, 22(2), 133–87.
9. Fauconnier, G., & Turner M. (2002). The way we think: Conceptual blending and the mind’s hidden complexities. New York: Basic Books.
10. Freeman, M. H. (2000). Poetry and the scope of metaphor: Toward a cognitive theory of literature. In A. Barcelona (Ed.), Metaphor and metonymy at crossroads: A cognitive perspective (pp. 253-281). Berlin: Mouton de Gruyter.
11. Freeman, M. H. (2002). The body in the word: A cognitive approach to the shape of a poetic text. In E. Semino & J. Culpeper (Eds.), Cognitive stylistics: Language and cognition in text analysis (pp. 23-47). Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
12. Freeman, M. H. (2005). The poem as complex blend: Conceptual mappings of metaphor in Sylvia Plath’s ‘The Applicant’. Language and Literature, 14(1), 25-44.
13. Gavins, J., & Steen, G. J. (Eds.). (2003). Cognitive poetics in practice. London: Routledge.
14. Glotova, E. (2014). The suffering minds: Cognitive stylistic approach to characterization in “The Child-Who-Was-Tired” by Katherine Mansfield and “Sleepy” by Anton Chekhov. Theory and Practice in Language Studies, 4(12), 2445-2454.
15. Grady, J., Oakley, T., & Coulson, S. (1999). Blending and metaphor. In R. W. Gibbs & G. J. Steen (Eds.), Metaphor in cognitive linguistics. Selected papers from the fifth international cognitive linguistics conference (pp. 101-124). Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
16. Halman, T. S. (2011). A millennium of Turkish literature: A concise history. Syracuse/New York: Syracuse University Press.
17. Hamilton, C. (2002). Conceptual integration in Christine de Pizan’s City of Ladies. In E. Semino & J. Culpeper (Eds.), Cognitive stylistics: Language and cognition in text analysis (pp.1-22). Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
18. İşeri, K., & Demirgüneş, S. (2008). “Sessiz Gemi” şiirinin anlambilimsel/göstergebilimsel incelenmesi. Turkish Studies, 3(4), 499-513.
19. Kabaklı, A. (1990). Türk edebiyatı III. Istanbul: Türk Edebiyat Vakfı.
20. Kövecses, Z. (2000). Metaphor and emotion: Language, culture, and body in human feeling. Cambridge: Cambridge University Press.
21. Kwiatkowska, A. (Ed). (2012). Texts and minds: Papers in cognitive poetics and rhetoric. Frankfurt am Main: Peter Lang.
22. Lakoff, G, Espenson, J., & Schwarts, A. (1991). Second draft copy: Master metaphor list. Retrieved from http://araw.mede.uic.edu/~alansz/metaphor/METAPHORLIST.pdf
23. Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. London: The University of Chicago Press.
24. Lakoff, G., & Turner, M. (1989). More than cool reason: A field guide to poetic metaphor. Chicago/London: The University of Chicago Press.
25. Pena Cervel, S. M. (2011). Macbeth revisited: A cognitive analysis. Metaphor and Symbol, 26(1), 1-22,
26. Popova, Y. B. (2003). ‘The fool sees with his nose’: Metaphoric mappings in the sense of smell in Patrick Süskind’s Perfume. Language and Literature, 12(2), 135-151.
27. Semino, E. (1997). Language and world creation in poems and other texts. London/New York: Routledge.
28. Semino, E., & Culpeper, J. (Eds.). (2002). Cognitive stylistics: Language and cognition in text analysis. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
29. Stockwell, P. (2002). Cognitive poetics: An introduction. London/New York: Routledge.
30. Özçalışkan, Ş. (2003). In a caravanserai with two doors I am walking day and night: Metaphors of death and life in Turkish. Cognitive Linguistics, 14(4), 281-320.
31. Turner, M. (2007). Conceptual integration. In D. Geeraerts & H. Cuyckens (Eds.), The Oxford handbook of cognitive linguistics (pp. 377-393). New York: Oxford University Press.
32. Uysal, S. S. (2009). 125. Doğum yılında değişik yanlarıyla Yahya Kemal. İstanbul: Bilge Kültür Sanat.
33. Yaşar, H. (2007). “Sessiz Gemi”nin sembol ve Fransız tesiri açısından incelenmesi. D.Ü. Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi 8, 52-60.

Bu yayına atıf

@article{bas2020yahya,
  author = {Ba{\c{s}}, Melike},
  title = {{Yahya Kemal'in `Sessiz Gemi' {\c{S}}iirinin Bili{\c{s}}sel Poetik {\c{C}}{\"o}z{\"u}mlemesi}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {38},
  number = {1},
  pages = {94--103},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2020},
  month = {8},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.786677},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/a-cognitive-poetic-analysis-of-yahya-kemals-silent-ship},
  language = {en},
  keywords = {Linguistics},
  abstract = {Bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma, Yahya Kemal Beyatl{\i}'n{\i}n T{\"u}rk edebiyat{\i}n{\i}n en iyi bilinen {\c{s}}iirlerinden biri olan `Sessiz Gemi' adl{\i} {\c{s}}iirini Bili{\c{s}}sel Bi{\c{c}}embilim/Poetika a{\c{c}}{\i}s{\i}ndan incelemeyi ama{\c{c}}lamaktad{\i}r. Daha spesifik olarak, Kavramsal Metafor Kuram{\i} (Lakoff ve Johnson, 1980) ve Kavramsal Harmanlama Kuram{\i}n{\i}n (Fauconnier \& Turner, 1998, 2002) {\"o}nermelerine ba{\u{g}}l{\i} olarak {\c{s}}iir metninin olu{\c{s}}turulmas{\i}nda ve yorumlanmas{\i}nda rol oynayan kavramsal stratejileri ve mekanizmalar{\i} ortaya {\c{c}}{\i}karmay{\i} ama{\c{c}}lamaktad{\i}r. Yap{\i}lan analiz, {\c{s}}iirin tamam{\i}n{\i}n `{\"o}l{\"u}m' kavram{\i} i{\c{c}}in bir alegori olmas{\i}n{\i} sa{\u{g}}layan kavramsal yans{\i}malar ve semboller a{\c{c}}{\i}s{\i}ndan zengin oldu{\u{g}}unu g{\"o}stermektedir. SEYAHAT {\c{c}}er{\c{c}}evesi i{\c{c}}inde deniz seyahati ve soyut {\"o}l{\"u}m kavram{\i} aras{\i}nda Lakoff ve Turner (1989) taraf{\i}ndan ileri s{\"u}r{\"u}lm{\"u}{\c{s}} DURUM DE{\u{G}}{\.I}{\c{S}}{\.I}KL{\.I}{\u{G}}{\.I} MEK{\^A}N DE{\u{G}}{\.I}{\c{S}}{\.I}KL{\.I}{\u{G}}{\.I}D{\.I}R, {\"O}L{\"U}M SON VARI{\c{S}} YER{\.I}NE G{\.I}D{\.I}{\c{S}}T{\.I}R, {\"O}L{\"U}M {\.I}ST{\.I}RAHATT{\.I}R gibi metaforlarla e{\c{s}}le{\c{s}}en {\c{c}}e{\c{s}}itli kavramsalla{\c{s}}malar{\i} gerektiren bir harman olu{\c{s}}maktad{\i}r. {\c{C}}al{\i}{\c{s}}ma, edebi metinlere bili{\c{s}}sel poetik bir yakla{\c{s}}{\i}m{\i}n yazar{\i}n metni olu{\c{s}}turmas{\i} ve okuyucular{\i}n metni {\c{c}}{\"o}z{\"u}mlemelerinde insan zihninin hangi kavramsal s{\"u}re{\c{c}}lerden ge{\c{c}}ti{\u{g}}ini a{\c{c}}{\i}{\u{g}}a {\c{c}}{\i}karmada {\"o}nemli oldu{\u{g}}unu ortaya koymaktad{\i}r},
  affiliation = {Amasya University}
}

TY  - JOUR
AU  - Baş, Melike
TI  - Yahya Kemal’in ‘Sessiz Gemi’ Şiirinin Bilişsel Poetik Çözümlemesi
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 38
IS  - 1
PY  - 2020
DA  - 2020/08/27/
SP  - 94
EP  - 103
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
DO  - 10.32600/huefd.786677
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/a-cognitive-poetic-analysis-of-yahya-kemals-silent-ship
AB  - Bu çalışma, Yahya Kemal Beyatlı’nın Türk edebiyatının en iyi bilinen şiirlerinden biri olan ‘Sessiz Gemi’ adlı şiirini Bilişsel Biçembilim/Poetika açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Daha spesifik olarak, Kavramsal Metafor Kuramı (Lakoff ve Johnson, 1980) ve Kavramsal Harmanlama Kuramının (Fauconnier & Turner, 1998, 2002) önermelerine bağlı olarak şiir metninin oluşturulmasında ve yorumlanmasında rol oynayan kavramsal stratejileri ve mekanizmaları ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Yapılan analiz, şiirin tamamının ‘ölüm’ kavramı için bir alegori olmasını sağlayan kavramsal yansımalar ve semboller açısından zengin olduğunu göstermektedir. SEYAHAT çerçevesi içinde deniz seyahati ve soyut ölüm kavramı arasında Lakoff ve Turner (1989) tarafından ileri sürülmüş DURUM DEĞİŞİKLİĞİ MEKÂN DEĞİŞİKLİĞİDİR, ÖLÜM SON VARIŞ YERİNE GİDİŞTİR, ÖLÜM İSTİRAHATTİR gibi metaforlarla eşleşen çeşitli kavramsallaşmaları gerektiren bir harman oluşmaktadır. Çalışma, edebi metinlere bilişsel poetik bir yaklaşımın yazarın metni oluşturması ve okuyucuların metni çözümlemelerinde insan zihninin hangi kavramsal süreçlerden geçtiğini açığa çıkarmada önemli olduğunu ortaya koymaktadır
KW  - Linguistics
LA  - en
AD  - Amasya University
ER  -