Tanıtım ortamı: HB Tech'in Hacettepe Üniversitesi için hazırladığı JournTech demosudur, üniversitenin resmî sitesi değildir. Künyeler herkese açık kaynaklardan örnek olarak alınmıştır; başvuru ve hakem örnekleri kurgusaldır.
EN
Makale

Dijital Bağlamlarda Türkçe Tüketici Yorumları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Tür Çözümlemesi

Başlık ve özet çeviridir · özgün dili: İngilizce

  1. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ

Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 43, Sayı 1 (2025) s. 115–129

AtıfYayına harici sitede erişin

Bu kayıt derginin DergiPark arşivinden aktarılmıştır; özgün sayfası: DergiPark

Özet

Bu çalışma, Trendyol'dan toplanan 100 Türkçe ürün incelemesi ile Kitapyurdu'ndan toplanan 100 kitap incelemesinin tür temelli karşılaştırmalı çözümlemesini sunmakta ve kullanıcı tarafından oluşturulan dijital söylemi şekillendiren yapısal, dilsel ve pragmatik özellikleri ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Hamle yapısı çözümlemesi ve dilbilimsel değerlendirme çerçevelerinden yararlanan araştırma, farklı iletişimsel amaçların, beklentilerin ve platform olanaklarının kullanıcıların değerlendirmelerini ifade etme, duygularını dile getirme ve önerilerde bulunma biçimlerini nasıl etkilediğini araştırmaktadır. Bulgular, ürün incelemelerinin genellikle özlü ve işlev odaklı bir yapıya bağlı olduğunu, genellikle bir ilk değerlendirmeyi içerdiğini, ardından kullanıcının duruşunu kişisel deneyime dayalı olarak gerekçelendiren bir muhakeme aşamasının geldiğini ve satıcılara veya gelecekteki alıcılara yönelik açık öneriler veya takdirlerle sonuçlandığını göstermektedir. Bu incelemeler tipik olarak gayri resmi ve konuşma diliyle, yazım ve noktalama düzensizlikleriyle, yoğun yoğunlaştırıcı kullanımıyla ve duygusal anlamları görsel olarak güçlendiren emojiler gibi dil dışı unsurlarla karakterize edilmektedir. Özellikle, ürün incelemeleri sıklıkla ambalaj kalitesi, teslimat hızı veya ürünün belirli bir aile üyesine uygunluğu gibi fikirlerden bahsederek ikna edici etkilerini artırmaktadır. Buna karşın, kitap eleştirileri özenli bir retorik organizasyon sergilemektedir. Genellikle eserin ayrıntılı açıklamaları veya tanımlarıyla başlamakta, yazarın daha geniş edebi katkılarına atıfta bulunmakta ve tematik özetler veya seçici alıntılarla zenginleştirilmiş yorumlayıcı değerlendirmeler sunmaktadırlar. Bu incelemelerin sözdizimsel karmaşıklığı, dikkatli noktalama işaretleri ve sözcüksel çeşitlilik içeren üslubu, içerikle daha derin bir bilişsel ve duygusal etkileşime işaret etmektedir. Bu çalışma, tür kurallarının ve platform bağlamlarının dilsel ve söylemsel seçimleri birlikte nasıl şekillendirdiğini göstererek, eleştirel dijital okuryazarlığın geliştirilmesinde tür farkındalığının değerini vurgulamaktadır. Ayrıca dil öğretiminde pedagojik uygulamalara işaret etmekte ve farklı sosyokültürel ortamlarda, medya platformlarında ve etkileşim yöntemlerinde dijital türler üzerine gelecekte yapılacak araştırmalar için yollar önermektedir.

Özet (İngilizce)

A Comparative Genre Analysis of Turkish Consumer Reviews in Digital Contexts

This study presents a genre-based comparative analysis of 100 Turkish product reviews collected from Trendyol and 100 book reviews from Kitapyurdu, aiming to uncover the structural, linguistic, and pragmatic features shaping user-generated digital discourse. Drawing on frameworks of move structure analysis and linguistic evaluation, the research investigates how differing communicative purposes, expectations, and platform affordances influence the way users articulate evaluations, express emotions, and offer recommendations. The findings demonstrate that product reviews generally adhere to a concise and function-oriented structure, often comprising an initial evaluation, followed by a reasoning phase that justifies the user’s stance based on personal experience, and concluding with explicit recommendations or appreciation directed toward sellers or future buyers. These reviews are typically characterized by informal and conversational language, spelling and punctuation irregularities, extensive use of intensifiers, as well as extralinguistic aspects such as emojis that visually reinforce affective meanings. Notably, product reviews frequently mention ideas about packaging quality, delivery speed, or the suitability of the product for a specific family member, enhancing their persuasive impact. In contrast, book reviews display an elaborate rhetorical organization. They often begin with detailed descriptions or definitions of the work, reference the author’s broader literary contributions, and provide interpretative evaluations enriched by thematic summaries or selective quotations. The syntactic complexity, careful punctuation, and lexically diverse style of these reviews signal a deeper cognitive and affective engagement with the content. By illustrating how genre conventions and platform contexts jointly shape linguistic and discursive choices, this study underscores the value of genre awareness in fostering critical digital literacy. It also points to pedagogical applications in language teaching and suggests avenues for future research on digital genres across diverse sociocultural settings, media platforms, and interactional modalities.

Anahtar sözcükler

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

  1. Abri, F., Gutierrez, L. F., Namin, A. S., Jones, K. S., & Sears, D. R. W. (2020). Linguistic features for detecting fake reviews. In 2021 20th IEEE International Conference on Machine Learning and Applications (ICMLA). https://doi.org/10.1109/icmla51294.2020.00063
  2. Bhatia, V. K. (1993). Analysing genre: Language use in professional settings. Longman.
  3. Bhatia, V. K. (2004). Worlds of written discourse: A genre-based view. Continuum.
  4. Biber, D. (1988). Variation across speech and writing. Cambridge University Press.
  5. Biber, D., Johansson, S., Leech, G., Conrad, S., & Finegan, E. (1999). Longman grammar of spoken and written English. Pearson Education.
  6. Brown, P., & Levinson, S. C. (1987). Politeness: Some universals in language usage (2nd ed.). Cambridge University Press.
  7. Chevalier, J., & Mayzlin, D. (2003). The effect of word of mouth on sales: Online book reviews. Journal of Marketing Research, 43(3), 345-354. https://doi.org/10.1509/jmkr.43.3.345
  8. Crystal, D. (2006). Language and the Internet (2nd ed.). Cambridge: Cambridge University Press.
  9. Danesi, M. (2016). The semiotics of emoji: The rise of visual language in the age of the internet. Bloomsbury Publishing.
  10. Dellarocas, C., Zhang, X., & Awad, N. F. (2007). Exploring the value of online product reviews in forecasting sales: The case of motion pictures. Journal of Interactive Marketing, 21(4), 23–45. https://doi.org/10.1002/dir.20087
  11. Demir, S. (2022). Promoting literary products: Book blurbs as a genre. EREVNA: Journal of Linguistics and Literature, 6(1), 1–19.
  12. Devitt, A. J. (2004). Writing genres. Southern Illinois University Press.
  13. Dresner, E., & Herring, S. C. (2010). Functions of the nonverbal in CMC: Emoticons and illocutionary force. Communication Theory, 20(3), 249–268. https://doi.org/10.1111/j.1468-2885.2010.01362.x
  14. Floyd, K., Freling, R., Alhoqail, S., Cho, H. Y., & Freling, T. (2014). How online product reviews affect retail sales: A meta-analysis. Journal of Retailing, 90(2), 217–232. https://doi.org/10.1016/j.jretai.2014.04.004
  15. Göçgün, Ö. F., & Onan, A. (2021). Amazon ürün değerlendirmeleri üzerinde derin öğrenme/makine öğrenmesi tabanlı duygu analizi yapılması. European Journal of Science and Technology, 24, 445-448. https://doi.org/10.31590/ejosat.902674
  16. Hyland, K. (2005a). Metadiscourse: Exploring interaction in writing. Continuum.
  17. Hyland, K. (2005b). Stance and engagement: A model of interaction in academic discourse. Discourse Studies, 7(2), 173–192. https://doi.org/10.1177/1461445605050365
  18. Hunston, S., & Thompson, G. (Eds.). (2000). Evaluation in text: Authorial stance and the construction of discourse. Oxford University Press.
  19. Kress, G., & van Leeuwen, T. (2001). Multimodal discourse: The modes and media of contemporary communication. Arnold.
  20. Martin, J. R., & White, P. R. R. (2005). The language of evaluation: Appraisal in English. Palgrave Macmillan.
  21. Page, R. (2012). Stories and social media: Identities and interaction. Routledge.
  22. Paker, N., & Kızılırmak, B. (2023). Çevrim içi müşteri yorumlarını etkileyen faktörler üzerine keşifsel bir çalışma: Trendyol örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(4), 1393–1414. https://doi.org/10.18037/ausbd.1309934
  23. Swales, J. M. (1990). Genre analysis: English in academic and research settings. Cambridge University Press.
  24. Swales, J. M. (2004). Research genres: Explorations and applications. Cambridge University Press.
  25. Şahin, S., & Şad, B. (2018). Müzeler yönelik e-yorumların içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmesi. International Journal of Management Economics and Business, 14(1), 199-232. https://doi.org/10.17130/ijmeb.2018137582
  26. Wang, J. (2021). Genre change in the online context: Responding to negative online reviews and redefining an effective genre construct on Amazon.com. Journal of Business and Technical Communication, 35(3), 297–332. https://doi.org/10.1177/10506519211001113

Bu yayına atıf

APA 7

Demir, S. (2025). Dijital Bağlamlarda Türkçe Tüketici Yorumları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Tür Çözümlemesi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 43(1), 115–129. https://doi.org/10.32600/huefd.1730546

BibTeX

@article{demir2025dijital,
  author = {Demir, S{\"u}leyman},
  title = {{Dijital Ba{\u{g}}lamlarda T{\"u}rk{\c{c}}e T{\"u}ketici Yorumlar{\i} {\"U}zerine Kar{\c{s}}{\i}la{\c{s}}t{\i}rmal{\i} Bir T{\"u}r {\c{C}}{\"o}z{\"u}mlemesi}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {43},
  number = {1},
  pages = {115--129},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2025},
  month = {6},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.1730546},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/a-comparative-genre-analysis-of-turkish-consumer-reviews-in-digital-contexts},
  language = {en},
  keywords = {Discourse and Pragmatics},
  abstract = {Bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma, Trendyol'dan toplanan 100 T{\"u}rk{\c{c}}e {\"u}r{\"u}n incelemesi ile Kitapyurdu'ndan toplanan 100 kitap incelemesinin t{\"u}r temelli kar{\c{s}}{\i}la{\c{s}}t{\i}rmal{\i} {\c{c}}{\"o}z{\"u}mlemesini sunmakta ve kullan{\i}c{\i} taraf{\i}ndan olu{\c{s}}turulan dijital s{\"o}ylemi {\c{s}}ekillendiren yap{\i}sal, dilsel ve pragmatik {\"o}zellikleri ortaya {\c{c}}{\i}karmay{\i} ama{\c{c}}lamaktad{\i}r. Hamle yap{\i}s{\i} {\c{c}}{\"o}z{\"u}mlemesi ve dilbilimsel de{\u{g}}erlendirme {\c{c}}er{\c{c}}evelerinden yararlanan ara{\c{s}}t{\i}rma, farkl{\i} ileti{\c{s}}imsel ama{\c{c}}lar{\i}n, beklentilerin ve platform olanaklar{\i}n{\i}n kullan{\i}c{\i}lar{\i}n de{\u{g}}erlendirmelerini ifade etme, duygular{\i}n{\i} dile getirme ve {\"o}nerilerde bulunma bi{\c{c}}imlerini nas{\i}l etkiledi{\u{g}}ini ara{\c{s}}t{\i}rmaktad{\i}r. Bulgular, {\"u}r{\"u}n incelemelerinin genellikle {\"o}zl{\"u} ve i{\c{s}}lev odakl{\i} bir yap{\i}ya ba{\u{g}}l{\i} oldu{\u{g}}unu, genellikle bir ilk de{\u{g}}erlendirmeyi i{\c{c}}erdi{\u{g}}ini, ard{\i}ndan kullan{\i}c{\i}n{\i}n duru{\c{s}}unu ki{\c{s}}isel deneyime dayal{\i} olarak gerek{\c{c}}elendiren bir muhakeme a{\c{s}}amas{\i}n{\i}n geldi{\u{g}}ini ve sat{\i}c{\i}lara veya gelecekteki al{\i}c{\i}lara y{\"o}nelik a{\c{c}}{\i}k {\"o}neriler veya takdirlerle sonu{\c{c}}land{\i}{\u{g}}{\i}n{\i} g{\"o}stermektedir. Bu incelemeler tipik olarak gayri resmi ve konu{\c{s}}ma diliyle, yaz{\i}m ve noktalama d{\"u}zensizlikleriyle, yo{\u{g}}un yo{\u{g}}unla{\c{s}}t{\i}r{\i}c{\i} kullan{\i}m{\i}yla ve duygusal anlamlar{\i} g{\"o}rsel olarak g{\"u}{\c{c}}lendiren emojiler gibi dil d{\i}{\c{s}}{\i} unsurlarla karakterize edilmektedir. {\"O}zellikle, {\"u}r{\"u}n incelemeleri s{\i}kl{\i}kla ambalaj kalitesi, teslimat h{\i}z{\i} veya {\"u}r{\"u}n{\"u}n belirli bir aile {\"u}yesine uygunlu{\u{g}}u gibi fikirlerden bahsederek ikna edici etkilerini art{\i}rmaktad{\i}r. Buna kar{\c{s}}{\i}n, kitap ele{\c{s}}tirileri {\"o}zenli bir retorik organizasyon sergilemektedir. Genellikle eserin ayr{\i}nt{\i}l{\i} a{\c{c}}{\i}klamalar{\i} veya tan{\i}mlar{\i}yla ba{\c{s}}lamakta, yazar{\i}n daha geni{\c{s}} edebi katk{\i}lar{\i}na at{\i}fta bulunmakta ve tematik {\"o}zetler veya se{\c{c}}ici al{\i}nt{\i}larla zenginle{\c{s}}tirilmi{\c{s}} yorumlay{\i}c{\i} de{\u{g}}erlendirmeler sunmaktad{\i}rlar. Bu incelemelerin s{\"o}zdizimsel karma{\c{s}}{\i}kl{\i}{\u{g}}{\i}, dikkatli noktalama i{\c{s}}aretleri ve s{\"o}zc{\"u}ksel {\c{c}}e{\c{s}}itlilik i{\c{c}}eren {\"u}slubu, i{\c{c}}erikle daha derin bir bili{\c{s}}sel ve duygusal etkile{\c{s}}ime i{\c{s}}aret etmektedir. Bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma, t{\"u}r kurallar{\i}n{\i}n ve platform ba{\u{g}}lamlar{\i}n{\i}n dilsel ve s{\"o}ylemsel se{\c{c}}imleri birlikte nas{\i}l {\c{s}}ekillendirdi{\u{g}}ini g{\"o}stererek, ele{\c{s}}tirel dijital okuryazarl{\i}{\u{g}}{\i}n geli{\c{s}}tirilmesinde t{\"u}r fark{\i}ndal{\i}{\u{g}}{\i}n{\i}n de{\u{g}}erini vurgulamaktad{\i}r. Ayr{\i}ca dil {\"o}{\u{g}}retiminde pedagojik uygulamalara i{\c{s}}aret etmekte ve farkl{\i} sosyok{\"u}lt{\"u}rel ortamlarda, medya platformlar{\i}nda ve etkile{\c{s}}im y{\"o}ntemlerinde dijital t{\"u}rler {\"u}zerine gelecekte yap{\i}lacak ara{\c{s}}t{\i}rmalar i{\c{c}}in yollar {\"o}nermektedir.},
  affiliation = {G{\"U}M{\"U}{\c{S}}HANE {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}
.bib

RIS

TY  - JOUR
AU  - Demir, Süleyman
TI  - Dijital Bağlamlarda Türkçe Tüketici Yorumları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Tür Çözümlemesi
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 43
IS  - 1
PY  - 2025
DA  - 2025/06/30/
SP  - 115
EP  - 129
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
DO  - 10.32600/huefd.1730546
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/a-comparative-genre-analysis-of-turkish-consumer-reviews-in-digital-contexts
AB  - Bu çalışma, Trendyol'dan toplanan 100 Türkçe ürün incelemesi ile Kitapyurdu'ndan toplanan 100 kitap incelemesinin tür temelli karşılaştırmalı çözümlemesini sunmakta ve kullanıcı tarafından oluşturulan dijital söylemi şekillendiren yapısal, dilsel ve pragmatik özellikleri ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Hamle yapısı çözümlemesi ve dilbilimsel değerlendirme çerçevelerinden yararlanan araştırma, farklı iletişimsel amaçların, beklentilerin ve platform olanaklarının kullanıcıların değerlendirmelerini ifade etme, duygularını dile getirme ve önerilerde bulunma biçimlerini nasıl etkilediğini araştırmaktadır. Bulgular, ürün incelemelerinin genellikle özlü ve işlev odaklı bir yapıya bağlı olduğunu, genellikle bir ilk değerlendirmeyi içerdiğini, ardından kullanıcının duruşunu kişisel deneyime dayalı olarak gerekçelendiren bir muhakeme aşamasının geldiğini ve satıcılara veya gelecekteki alıcılara yönelik açık öneriler veya takdirlerle sonuçlandığını göstermektedir. Bu incelemeler tipik olarak gayri resmi ve konuşma diliyle, yazım ve noktalama düzensizlikleriyle, yoğun yoğunlaştırıcı kullanımıyla ve duygusal anlamları görsel olarak güçlendiren emojiler gibi dil dışı unsurlarla karakterize edilmektedir. Özellikle, ürün incelemeleri sıklıkla ambalaj kalitesi, teslimat hızı veya ürünün belirli bir aile üyesine uygunluğu gibi fikirlerden bahsederek ikna edici etkilerini artırmaktadır. Buna karşın, kitap eleştirileri özenli bir retorik organizasyon sergilemektedir. Genellikle eserin ayrıntılı açıklamaları veya tanımlarıyla başlamakta, yazarın daha geniş edebi katkılarına atıfta bulunmakta ve tematik özetler veya seçici alıntılarla zenginleştirilmiş yorumlayıcı değerlendirmeler sunmaktadırlar. Bu incelemelerin sözdizimsel karmaşıklığı, dikkatli noktalama işaretleri ve sözcüksel çeşitlilik içeren üslubu, içerikle daha derin bir bilişsel ve duygusal etkileşime işaret etmektedir. Bu çalışma, tür kurallarının ve platform bağlamlarının dilsel ve söylemsel seçimleri birlikte nasıl şekillendirdiğini göstererek, eleştirel dijital okuryazarlığın geliştirilmesinde tür farkındalığının değerini vurgulamaktadır. Ayrıca dil öğretiminde pedagojik uygulamalara işaret etmekte ve farklı sosyokültürel ortamlarda, medya platformlarında ve etkileşim yöntemlerinde dijital türler üzerine gelecekte yapılacak araştırmalar için yollar önermektedir.
KW  - Discourse and Pragmatics
LA  - en
AD  - GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ
ER  -
.ris