Tanıtım ortamı: HB Tech'in Hacettepe Üniversitesi için hazırladığı JournTech demosudur, üniversitenin resmî sitesi değildir. Künyeler herkese açık kaynaklardan örnek olarak alınmıştır; başvuru ve hakem örnekleri kurgusaldır.
EN
Makale

Zekâ, Örtük Bellek Performansıyla İlişkili midir?: Yaşın Etkisi

Başlık ve özet çeviridir · özgün dili: İngilizce

  1. ÇANKAYA ÜNİVERSİTESİ

Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 36, Sayı 2 (2018) s. 198–208

AtıfYayına harici sitede erişin

Bu kayıt derginin DergiPark arşivinden aktarılmıştır; özgün sayfası: DergiPark

Özet

Bu araştırmada, genel zekâ ve örtük bellek performansı arasındaki ilişki yaşlanmayla birlikte incelenmektir.Araştırmanın verileri 49 genç, 46 yaşlı olmak üzere toplam 95 gönüllü yetişkinden toplanmıştır. Genel zekâ puanı,Raven Standart Progresif Matrisler (RSPM) testi kullanılarak ölçülmüştür. Katılımcıların bellek performansını ölçmekiçin, Kelime Kökü Tamamlama (KKT) görevi kullanılmıştır. Örtük bellek görevinde, katılımcılardan kendilerine ilk üç harfi sunulan kelime köklerini akıllarına gelen ilk kelimeye tamamlamaları istenmiştir. Ayrıca, örtük bellekperformansıyla karşılaştırma yapabilmek ve örtük ve açık bellek arasındaki ayrımı belgelemek için açık bellekperformansı da ölçülmüştür. Örtük ve açık bellek performansını ayrı ayrı ölçmek için aynı KKT görevi kullanılmış,ancak bu görev farklı yönergeler altında uygulanmıştır. Faktöriyel varyans analizi (ANOVA) bulgularına göre, yaşıngenel zekâ puanları üzerindeki temel etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Pearson momentler çarpımıkorelasyon hesaplamaları sonucunda, ilerleyen yaşla birlikte RSPM testinden alınan toplam doğru puanın azaldığı,testi tamamlama süresinin ise arttığı görülmüştür. Örtük KKT görevi puanları ile RSPM testi toplam doğru puanlarıarasındaki ilişki ve açık KKT görevi puanları ile RSPM testi toplam doğru puanları arasındaki ilişki de istatistikselolarak anlamlı bulunmuş, aralarındaki ilişkilerin pozitif olduğu kaydedilmiştir. Buna karşın, örtük KKT görevi puanıile RSPM testi tamamlama süresi ve açık KKT görevi puanı ile RSPM testi tamamlama süresi arasındaki ilişkiistatistiksel olarak anlamlı değildir. Mevcut çalışma bulguları, örtük KKT görevi ölçümünün genel zekâyla olan güçlüilişkisini göstermektedir. Çalışma, bu kapsamda, özellikle yaşlı nüfusta, geleneksel açık bellek ölçümlerinin gölgesindekalan örtük bellek ölçümünün genel zekâya olan katkısına dikkat çekmesi açısından önemlidir.

Özet (İngilizce)

Are General Intelligence and Implicit Memory Related?: The Effect of Age

This study investigated the relationship between general intelligence and implicit memory performance in conjunctionwith aging. Data have been collected from 95 volunteers (49 young-46 older adults). General intelligence wasmeasured by the Raven Standard Progressive Matrices (RSPM) test. Participants’ implicit memory performance wasmeasured by the Word Stem Completion (WSC) task, in which the participants were presented with first three lettersof a word and asked to complete this stem with the first word that comes to their mind. Explicit memory performancewas also measured to be able to make a comparison with implicit memory performance and to document thedifferentiation between implicit and explicit memory. Although the same WSC task was used to measure implicit andexplicit memory performance separately, the different instructions were used to deduce the different memory types.According to the results of factorial ANOVA, the main effect of age on general intelligence score was found to bestatistically significant. After running further analyses by Pearson product-moment correlation coefficients, resultsindicated that RSPM test total correct score had a tendency to decrease with increasing age and RSPM test completiontime had a tendency to increase with aging. Results also showed that implicit WSC task score and RSPM test totalcorrect score were positively correlated. Similarly, explicit WSC task score and RSPM test total correct score werepositively correlated, too. However, RSPM test completion time did not differ depending on implicit and explicitmemory performances which were measured by WSC task. The present study indicated the relation between implicitWSC task and general intelligence. Within this context, this study is important to draw attention to the contribution ofimplicit memory measurement which is in the shadow of traditional explicit memory measurements to generalintelligence, especially in older population.

Anahtar sözcükler

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

  1. Ackerman, P. L., Beier, M. E., and Boyle, M. O. (2005). Working memory and intelligence: The same or different constructs? Psychological Bulletin, 131(4), 567 – 589.
  2. Anooshian, L. J. (1999). Understanding age differences in memory: Disentangling conscious and unconscious processes. International Journal of Behavioral Development, 23 (1); 1–18.
  3. Baltes, P. B. (1993). The aging mind: Potentials and limits. The Gerontologist, 33 (5); 580-594.
  4. Baltes, P. B. and Baltes, M. M. (1983). Plasticity and variability in psychological aging: Methodological and theoretical issues. In: Gurski G (Ed) Determining the Effects of Aging on the Central Nervous System. Berlin: Schering, pp. 41-60.
  5. Beck, A. T. (1961). An inventory for measuring depression. Archieves of General Psychology, 4; 561-571.
  6. Chiarello, C. and Hoyer, W. J. (1988). Adults age differences in implicit and explicit memory: Time course and encoding effects. Psychology and Aging, 3; 358-366.
  7. Christensen, H. and Birrell, P. (1991). Explicit memory and implicit memory in dementia and normal ageing. Psychological Research, 53; 149–161.
  8. Colom, R., Abad, F., Rebollo, I., and Chun Shih, P. (2005). Memory span and general intelligence: A latent-variable approach. Intelligence, 33, 623 – 642.
  9. Craik, F. I. M. (1987). Age differences in recall and recognition. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory and Cognition, 13; 474 -479.
  10. Duncan, J., Schramm, M., Thompson, R. and Dumontheil, I. (2012). Psychonomic Bulletin & Review, 19 (5), 864-870.
  11. Engle, R. W., Tuholski, S. W., Laughlin, J. E., and Conway, A. R. A. (1999). Working memory, short-term memory, and general fluid intelligence: A latent-variable approach. Journal of Experimental Psychology: General, 128, 309–331.
  12. Ertan, T. and Eker, E. (2000). Reliability, validity, and factor structure of the Geriatric Depression Scale in Turkish elderly: Are there different factor structures for different cultures. International Psychogeriatrics, 12 (2); 163–172.
  13. Folstein, M., Folstein, S. and McHugh, P. (1975). Mini-mental state: A practical method for grading the cognitive state of patients from clinician. Journal of Psychiatric Research, 12; 189–198.
  14. Fukuda, K., Vogel, E., Mayr, U. and Awh, E. (2010). Quantity, not quality: The relationship between fluid intelligence and working memory capacity. Psychonomic Bulletin & Review, 17, 673–679.
  15. Gımzal, A. and Yazgan, Ç. (2004). Hafif bilişsel bozulma. Türk Psikiyatri Dergisi, 15 (4); 309-316.
  16. Gilhooly, K. (2005). The ‘use it or lose it’ hyphotesis: Activity patterns and cognitive functioning. I. Uluslararası Gerontoloji Sempozyumu Bildiri Kitabı. Antalya: Gero-Yay.
  17. Graf, P. and Schacter, D. L. (1985). Implicit and explicit memory for new associations in normal and amnesic subjects. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 11; 501–18.
  18. Güngen, C., Ertan T., Eker E., Yaşar R. and Engin F. (2002). Standardize mini mental testin Türk toplumunda hafif demans tanısında geçerlik ve güvenilirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 13(4); 273–281.
  19. Hayslip, B. and Panek, P. E. (2002). Adult Development and Aging (3rd ed.). Melbourne, Fl: Krieger.
  20. Hisli, N. (1988). Beck Depresyon Envanteri’nin geçerliği üzerine bir çalışma. Psikoloji Dergisi, 6 (22); 118 -122.
  21. Horn, J. L. and Cattell, R. B. (1967). Age differences in fluid and crystallized intelligence. Acta Psychologia Scandinavica, 26; 107-129.
  22. Hoyer, W. J. and Roodin, P. A. (2003). Adult development and aging. (5th ed.). Boston: McGraw Hill.
  23. Hultsch, D. F. (1969). Adult age differences in the organization of free recall. Developmental Psychology, 1; 673-678.
  24. Jelicic, M., Craik, F. I. M. and Moscovitch, M. (1996). Effects of aging on different explicit and implicit memory tasks. European Journal of Cognitive Psychology, 8(3); 225-234.
  25. Jensen, A. R. (1987). Psychometric g as a focus of concerted research effort. Intelligence, 2; 193-198.
  26. Karakaş, S., Eski, R., Öktem-Tanör, Ö., Bekçi, B., Irak, M. and Kafadar, H. (2004). Raven Standart Progresif Matrisler Testi. Bilnot Bataryası El Kitabı: Nöropsikolojik Testler için Araştırma ve Geliştirme Çalışmaları. Ankara: Dizayn Ofset.
  27. Kaynak, H. and Cangöz, B. (2010). Anlık ve gecikmeli örtük bellek performansı yaşlanmadan etkilenir mi? Türk Geriatri Dergisi, 13 (1); 26–35.
  28. Komatsu, S., Naito, M. and Fuke, T. (1996). Age related and intelligence related differences in implicit memory: Effects of generation on word fragment completion test. Journal of Experimental Child Psychology, 62 (2); 151-172.
  29. La Rue, A. (1995). Normal aging: Psychological aspects. In I. Kaplan, B. Sadock (Eds.). Comprehensive Text Book of Psychiatry. (6th ed.) Vol.2, Maryland: Williams & Wilkins.
  30. Lezak, M. D. (1995). Neuropsychological Assessment (3rd ed.) New York: Oxford University Press.
  31. Light, L. L. (1991). Memory and aging: Four hypothesis in search of data. Annual Review Psychology, 42; 333-376.
  32. Light, L. L., Prull, M. W., La Voie, D. J. and Healy, M. R. (2000). Dual-process theories of memory in old age. In T. J. Perfect & E. A. Maylor (Eds.). Models of cognitive aging: Debates in Psychology. London: Oxford University Press.
  33. Light, L. L. and Singh, A. (1987). Implicit and explicit memory in young and older adults. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 13 (4); 531-541.
  34. Maki, P. M., Zonderman, A. B. and Weingartner, H. (1999). Age differences in implicit memory: Fragmented object identification and category exemplar generation. Psychological Aging, 14 (2); 284–294.
  35. Meyer, B. J. F. and Rice, G. E. (1983). Learning and memory from text across the adult life span. In J. Fine & R. O. Freedle (Eds.), Developmental Studies in Discourse (pp. 291-306). Norwood, NJ: Ablex.
  36. O’Hanlon, L.,Wilcox, K. A. and Kemper, S. (2001). Age differences in implicit and explicit associative memory: Exploring elaborative processing effects. Experimental Aging Research, 27; 341-359.
  37. Papalia, D. E. , Sterns, H. L., Feldman, R. D. and Camp, C. J. (2002). Adult development and aging. (2nd ed). Boston: McGraw Hill.
  38. Pfeffer, R.I., Kurosaki, T.T., Harrah, C.H., Chance, J.M. and Filos, S. (1982). Measurement of activities of older adults in community. Journal of Gerontology, 37(3); 323–329.
  39. Raven, J. C. , Court, J. H. and Raven J. (1992). Manual for Raven’s Standart Progressive Matrices. Oxford: Oxford Psychologists Press.
  40. Russo, R. and Parkin, A. J. (1993). Age differences in implicit memory: More apparent than real. Memory and Cognition, 21 (1); 73-80.
  41. Salthouse, T. A. (1982). Adult cognition: An experimental psychology of human ageing. New York: Springer.
  42. Schacter, D. L. (1987). Implicit memory: History and current status. Journal of Experimental Psychology: Learning Memory, and Cognition, 13 (3); 501-518.Schacter, D. L. (1992). Understanding implicit memory. American Psychologist, 47 (4); 559–569.
  43. Scheikh, J. I. and Yesavage, J. A. (1986). Geriatric depression scale (GDS): Recent evidence and development of a shorter version. Clinical Gerontology, 5; 165–173.
  44. Schott, B. H., Henson, R. N., Richardson-Klavehn, A., Becker, C., Thoma, V., Hans-Jochen, H. and Düzel, E. (2005). Redefining implicit and explicit memory: The functional neuroanatomy of priming, remembering, and control of retrieval. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 102; 1257-1262.
  45. Selekler, K., Cangöz, B. and Karakoç, E. (2004). İşlevsel Faaliyetler Anketi’nin 50 yaş ve üzeri grupta Türk kültürü için uyarlama ve norm belirleme çalışması. Türk Nöroloji Dergisi, 10 (2); 102–107.
  46. Şahin, N. H. and Şahin, N. (1992). Reliability and validity of the Turkish version of the Automatic Thoughts Questionnaire. Journal of Clinical Psychology, 49 (6); 751-763.
  47. T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (2003). 2000 Genel nüfus sayımı: Nüfusun sosyal ve ekonomik nitelikleri. Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü.
  48. Tekcan, A. İ. and Göz, İ. (2005). Türkçe Kelime Normları: 600 Türkçe kelimenin imgelem, somutluk, sıklık değerleri ve çağrışım setleri. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Matbaası.
  49. Türk Dil Kurumu. (1983). Türkçe Sözlük. Cilt 1–2. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basım Evi.
  50. Wachs, T. D. (1969). Free-recall learning in children as a function of chronological age, intelligence, and motivational orientation. Child Development, 40; 577-589.

Bu yayına atıf

APA 7

Kaynak, H. (2018). Zekâ, Örtük Bellek Performansıyla İlişkili midir?: Yaşın Etkisi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 36(2), 198–208. https://doi.org/10.32600/huefd.432278

BibTeX

@article{kaynak2018zeka,
  author = {Kaynak, Hande},
  title = {{Zek{\^a}, {\"O}rt{\"u}k Bellek Performans{\i}yla {\.I}li{\c{s}}kili midir?: Ya{\c{s}}{\i}n Etkisi}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {36},
  number = {2},
  pages = {198--208},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2018},
  month = {6},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.432278},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/are-general-intelligence-and-implicit-memory-related-the-effect-of-age},
  language = {en},
  keywords = {Bili{\c{s}}sel ya{\c{s}}lanma, genel zek{\^a}, {\"o}rt{\"u}k bellek, a{\c{c}}{\i}k bellek, kelime k{\"o}k{\"u} tamamlama g{\"o}revi},
  abstract = {Bu ara{\c{s}}t{\i}rmada, genel zek{\^a} ve {\"o}rt{\"u}k bellek performans{\i} aras{\i}ndaki ili{\c{s}}ki ya{\c{s}}lanmayla birlikte incelenmektir.Ara{\c{s}}t{\i}rman{\i}n verileri 49 gen{\c{c}}, 46 ya{\c{s}}l{\i} olmak {\"u}zere toplam 95 g{\"o}n{\"u}ll{\"u} yeti{\c{s}}kinden toplanm{\i}{\c{s}}t{\i}r. Genel zek{\^a} puan{\i},Raven Standart Progresif Matrisler (RSPM) testi kullan{\i}larak {\"o}l{\c{c}}{\"u}lm{\"u}{\c{s}}t{\"u}r. Kat{\i}l{\i}mc{\i}lar{\i}n bellek performans{\i}n{\i} {\"o}l{\c{c}}meki{\c{c}}in, Kelime K{\"o}k{\"u} Tamamlama (KKT) g{\"o}revi kullan{\i}lm{\i}{\c{s}}t{\i}r. {\"O}rt{\"u}k bellek g{\"o}revinde, kat{\i}l{\i}mc{\i}lardan kendilerine ilk {\"u}{\c{c}} harfi sunulan kelime k{\"o}klerini ak{\i}llar{\i}na gelen ilk kelimeye tamamlamalar{\i} istenmi{\c{s}}tir. Ayr{\i}ca, {\"o}rt{\"u}k bellekperformans{\i}yla kar{\c{s}}{\i}la{\c{s}}t{\i}rma yapabilmek ve {\"o}rt{\"u}k ve a{\c{c}}{\i}k bellek aras{\i}ndaki ayr{\i}m{\i} belgelemek i{\c{c}}in a{\c{c}}{\i}k bellekperformans{\i} da {\"o}l{\c{c}}{\"u}lm{\"u}{\c{s}}t{\"u}r. {\"O}rt{\"u}k ve a{\c{c}}{\i}k bellek performans{\i}n{\i} ayr{\i} ayr{\i} {\"o}l{\c{c}}mek i{\c{c}}in ayn{\i} KKT g{\"o}revi kullan{\i}lm{\i}{\c{s}},ancak bu g{\"o}rev farkl{\i} y{\"o}nergeler alt{\i}nda uygulanm{\i}{\c{s}}t{\i}r. Fakt{\"o}riyel varyans analizi (ANOVA) bulgular{\i}na g{\"o}re, ya{\c{s}}{\i}ngenel zek{\^a} puanlar{\i} {\"u}zerindeki temel etkisi istatistiksel olarak anlaml{\i} bulunmu{\c{s}}tur. Pearson momentler {\c{c}}arp{\i}m{\i}korelasyon hesaplamalar{\i} sonucunda, ilerleyen ya{\c{s}}la birlikte RSPM testinden al{\i}nan toplam do{\u{g}}ru puan{\i}n azald{\i}{\u{g}}{\i},testi tamamlama s{\"u}resinin ise artt{\i}{\u{g}}{\i} g{\"o}r{\"u}lm{\"u}{\c{s}}t{\"u}r. {\"O}rt{\"u}k KKT g{\"o}revi puanlar{\i} ile RSPM testi toplam do{\u{g}}ru puanlar{\i}aras{\i}ndaki ili{\c{s}}ki ve a{\c{c}}{\i}k KKT g{\"o}revi puanlar{\i} ile RSPM testi toplam do{\u{g}}ru puanlar{\i} aras{\i}ndaki ili{\c{s}}ki de istatistikselolarak anlaml{\i} bulunmu{\c{s}}, aralar{\i}ndaki ili{\c{s}}kilerin pozitif oldu{\u{g}}u kaydedilmi{\c{s}}tir. Buna kar{\c{s}}{\i}n, {\"o}rt{\"u}k KKT g{\"o}revi puan{\i}ile RSPM testi tamamlama s{\"u}resi ve a{\c{c}}{\i}k KKT g{\"o}revi puan{\i} ile RSPM testi tamamlama s{\"u}resi aras{\i}ndaki ili{\c{s}}kiistatistiksel olarak anlaml{\i} de{\u{g}}ildir. Mevcut {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma bulgular{\i}, {\"o}rt{\"u}k KKT g{\"o}revi {\"o}l{\c{c}}{\"u}m{\"u}n{\"u}n genel zek{\^a}yla olan g{\"u}{\c{c}}l{\"u}ili{\c{s}}kisini g{\"o}stermektedir. {\c{C}}al{\i}{\c{s}}ma, bu kapsamda, {\"o}zellikle ya{\c{s}}l{\i} n{\"u}fusta, geleneksel a{\c{c}}{\i}k bellek {\"o}l{\c{c}}{\"u}mlerinin g{\"o}lgesindekalan {\"o}rt{\"u}k bellek {\"o}l{\c{c}}{\"u}m{\"u}n{\"u}n genel zek{\^a}ya olan katk{\i}s{\i}na dikkat {\c{c}}ekmesi a{\c{c}}{\i}s{\i}ndan {\"o}nemlidir.},
  affiliation = {{\c{C}}ANKAYA {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}
.bib

RIS

TY  - JOUR
AU  - Kaynak, Hande
TI  - Zekâ, Örtük Bellek Performansıyla İlişkili midir?: Yaşın Etkisi
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 36
IS  - 2
PY  - 2018
DA  - 2018/06/08/
SP  - 198
EP  - 208
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
DO  - 10.32600/huefd.432278
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/are-general-intelligence-and-implicit-memory-related-the-effect-of-age
AB  - Bu araştırmada, genel zekâ ve örtük bellek performansı arasındaki ilişki yaşlanmayla birlikte incelenmektir.Araştırmanın verileri 49 genç, 46 yaşlı olmak üzere toplam 95 gönüllü yetişkinden toplanmıştır. Genel zekâ puanı,Raven Standart Progresif Matrisler (RSPM) testi kullanılarak ölçülmüştür. Katılımcıların bellek performansını ölçmekiçin, Kelime Kökü Tamamlama (KKT) görevi kullanılmıştır. Örtük bellek görevinde, katılımcılardan kendilerine ilk üç harfi sunulan kelime köklerini akıllarına gelen ilk kelimeye tamamlamaları istenmiştir. Ayrıca, örtük bellekperformansıyla karşılaştırma yapabilmek ve örtük ve açık bellek arasındaki ayrımı belgelemek için açık bellekperformansı da ölçülmüştür. Örtük ve açık bellek performansını ayrı ayrı ölçmek için aynı KKT görevi kullanılmış,ancak bu görev farklı yönergeler altında uygulanmıştır. Faktöriyel varyans analizi (ANOVA) bulgularına göre, yaşıngenel zekâ puanları üzerindeki temel etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Pearson momentler çarpımıkorelasyon hesaplamaları sonucunda, ilerleyen yaşla birlikte RSPM testinden alınan toplam doğru puanın azaldığı,testi tamamlama süresinin ise arttığı görülmüştür. Örtük KKT görevi puanları ile RSPM testi toplam doğru puanlarıarasındaki ilişki ve açık KKT görevi puanları ile RSPM testi toplam doğru puanları arasındaki ilişki de istatistikselolarak anlamlı bulunmuş, aralarındaki ilişkilerin pozitif olduğu kaydedilmiştir. Buna karşın, örtük KKT görevi puanıile RSPM testi tamamlama süresi ve açık KKT görevi puanı ile RSPM testi tamamlama süresi arasındaki ilişkiistatistiksel olarak anlamlı değildir. Mevcut çalışma bulguları, örtük KKT görevi ölçümünün genel zekâyla olan güçlüilişkisini göstermektedir. Çalışma, bu kapsamda, özellikle yaşlı nüfusta, geleneksel açık bellek ölçümlerinin gölgesindekalan örtük bellek ölçümünün genel zekâya olan katkısına dikkat çekmesi açısından önemlidir.
KW  - Bilişsel yaşlanma
KW  - genel zekâ
KW  - örtük bellek
KW  - açık bellek
KW  - kelime kökü tamamlama görevi
LA  - en
AD  - ÇANKAYA ÜNİVERSİTESİ
ER  -
.ris