Tanıtım ortamı: HB Tech'in Hacettepe Üniversitesi için hazırladığı JournTech demosudur, üniversitenin resmî sitesi değildir. Künyeler herkese açık kaynaklardan örnek olarak alınmıştır; başvuru ve hakem örnekleri kurgusaldır.
EN
Makale

Âyanların Asker Toplama ve Ordunun İaşesi Konusundaki Faaliyetleri: Şeyh Hüseyinoğulları Ailesi Örneği

  1. HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 43, Sayı 1 (2025) s. 147–157

AtıfYayına harici sitede erişin

Bu kayıt derginin DergiPark arşivinden aktarılmıştır; özgün sayfası: DergiPark

Özet

Çalışmanın konusu, Hamid Sancağına bağlı Gölhisar-ı Hamid Kazasında âyanlık faaliyetlerini yürüten Şeyh Hüseyinoğulları ailesinin 18. yüzyılın ikinci yarısında meydana gelen 1768-1774 Osmanlı-Rus ve 1787-1792 Osmanlı-Rus ve Avusturya savaşları sırasında orduya yardımlarıdır. Osmanlı Devleti’nde 16. yüzyılın sonları ve 17. yüzyılın başlarında ateşli silahların yaygınlaşmasıyla tımar sistemi önemini kaybetmeye başlamış ve iltizam sistemi yaygınlaşmıştır. 1695’ten itibaren uygulanan malikâne sistemiyle âyanlar gelir kaynaklarının kontrolünü ele geçirerek güçlenmişler ve böylece yerel âyan aileleri ortaya çıkmıştır. Osmanlı Devleti özellikle 18. yüzyılın ikinci yarısında güçlenerek yerel hanedanlıklara dönüşen âyan ailelerinden vergi toplamak, orduya asker sağlamak ve bu askerlerin ihtiyacını görmek gibi çeşitli konularda yardım talebinde bulunmuştur. Devletin yardım talebinde bulunduğu âyan ailelerinden biri de Şeyh Hüseyinoğulları’dır. Dolayısıyla çalışmanın amacı, uzun yıllar âyanlık faaliyetlerini yürütmüş ve Hamid mütesellimliği, Tirkemiş voyvodalığı gibi görevlerde de bulunmuş olan Şeyh Hüseyinoğulları’nın orduya katkılarını incelemektir. Osmanlı Devleti’nin, Şeyh Hüseyinoğlu Hacı Osman ve oğlu Şeyh Hüseyinoğlu Hacı Hüseyin’den sık sık asker talep ettiği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede öncelikle Osmanlı Devleti’nde âyanlık ve âyanlığın gelişimi hakkında bilgi verilmiş, daha sonra Gölhisar-ı Hamid Kazasına ve Şeyh Hüseyinoğulları ailesine dair bazı veriler değerlendirilmiştir. Son olarak ise Şeyh Hüseyinoğulları ailesinin 1768-1774 Osmanlı-Rus ve 1787-1792 Osmanlı-Rus ve Avusturya savaşları sırasında ve sonrasında orduya yardımları incelenmiştir. Çalışmada, konuya ilişkin bazı mühimme kayıtlarından ve Osmanlı arşivinin Ali Emiri, Bab-ı Asafî, Cevdet, İbnülemin, Kamil Kepeci ve Sadaret tasniflerinde yer alan bazı belgelerden yararlanılarak birtakım veriler elde edilmiştir.

Özet (İngilizce, çeviri)

Activities of Notables (Âyans) in Recruiting Soldiers and Supplying the Army: The Case of Şeyh Hüseyinoğulları Family

The subject of this study is the contributions of the Şeyh Hüseyinoğulları family, who carried out the notability activities in the Gölhisar-ı Hamid district, which was part of the Hamid Sanjak, to the Ottoman army during the 1768-1774 Ottoman-Russian and the 1787-1792 Ottoman-Russian and Austrian wars of the second half of the 18th century. In the late 16th and early 17th centuries, the widespread use of firearms led to the decline of the timar system in the Ottoman Empire, and the iltizam system became more common. With the introduction of the malikâne system in 1695, the notables gained control over the sources of income, which strengthened their power and led to the emergence of local notable families. Especially in the second half of the 18th century, the Ottoman Empire requested assistance from notable families, which were gradually becoming more powerful and evolving into local dynasties, in matters such as tax collection, the recruitment of soldiers fort the army, and the provisioning of these soldiers. One of these notable families was the Şeyh Hüseyinoğulları. Therefore, the aim of this research is to examine the contributions of the Şeyh Hüseyinoğulları family, who carried out notability activities for many years and also held positions such as the mütesellim of Hamid and the voivodeship of Tirkemiş, to the Ottoman army. It is understood that the Ottoman Empire frequently requested soldiers from Şeyh Hüseyinoğlu Hacı Osman and his son Şeyh Hüseyinoğlu Hacı Hüseyin. In this context, first, information about the notability and its development in the Ottoman Empire is provided, followed by an evaluation of some data regarding the Gölhisar-ı Hamid district and the Şeyh Hüseyinoğulları family. Finally, the assistance provided by the Şeyh Hüseyinoğulları family to the army during and after the 1768-1774 Ottoman-Russian and the 1787-1792 Ottoman-Russian and Austrian wars was examined. In the study, various data have been obtained by utilizing some mühimme registers related to the subject and documents found in the Ali Emiri, Bab-ı Asafî, Cevdet, İbnülemin, Kamil Kepeci, and Sadaret classifications of the Ottoman archives.

Anahtar sözcükler

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

  1. Ak, M. (2025). Osmanlı Devletinde bir âyânlık örneği Yılanlıoğulları. Selenge Yayınları.
  2. Akdağ, M. (1963). Osmanlı tarihinde âyanlık düzeni devri 1730-1839. Tarih Araştırmaları Dergisi. 8(14), 51-61. https://doi.org/10.1501/Tarar_0000000019
  3. Akdemir, M. S. (2004). XVIII. yüzyılın ilk yarısında Isparta’da sosyo-ekonomik ve kültürel hayat (170 ve 171 numaralı şer’iyye sicillerine göre) [Doktora Tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
  4. Akyıldız, A. (2009). Sened-i İttifak. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 36, ss. 512-514). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  5. Arıkan, Z. (1988). XV-XVI. yüzyıllarda Hamit Sancağı. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  6. Bostan, İ. (2011). Tersâne-i Âmire. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 40, ss. 513-516). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  7. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA): A.{DVN.d. 826; A.{DVNSMHM. 134/289; A.{DVNSMHM. 134/488; A. {DVNSMHM. 134/894; A.{DVNSMHM. 144/557; A.{DVNSMHM. 171/826, 171/934, 171/936, 171/950, 171/951; A.}MKT. UM. 244/50; AE. SABH.I. 19/1691; AE. SABH.I. 221/14630; AE. SSLM. III. 84/5079; AE. SSLM. III. 132/8013; AE. SSLM. III. 277/15993; AE. SSLM. III. 318/18451; C. AS. 41/1847; C. AS. 61/2855; C. AS. 739/31033; C. AS. 916/39588; C. AS. 1008/44145; C. AS. 1054/46355; C. BH. 174/8201; C. BH. 231/10741; C. DH. 249/12409; C. ML. 241/10054; C. ZB. 14/687; İE. SH. 2/127; KK.d. 39/4; KK.d. 39/5; KK.d. 6616.
  8. Çadırcı, M. (1991). Tanzimat döneminde Anadolu kentleri’nin sosyal ve ekonomik yapıları. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
  9. Çakır, İ. E. (2018). Osmanlı-Rus/Avusturya Savaşları’nda (1787-1792) Ruscuk kazâsının lojistik ve sefer organizasyonuna katkısı. XVII. Türk Tarih Kongresi, Kongreye Sunulan Bildiriler (15-17 Eylül 2014) içinde (IV. cilt-II. kısım, ss. 859-891). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  10. Emecen, F. (2001). İsmâil. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 23, ss. 82-84). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  11. Ergenç, Ö. (2013). “A’yân ve Eşrâf” diye anılan seçkinler grubunun XVIII. yüzyılda Osmanlı toplumundaki rolü üzerine. Osmanlı tarihi yazıları: şehir, toplum, devlet içinde (ss. 396-416). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  12. Genç, M. (2000). İltizam. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 22, ss. 154-158). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  13. Genç, M. (2022). Osmanlı maliyesinde malikâne sistemi. Osmanlı İmparatorluğu’nda devlet ve ekonomi -I- (2. baskı) içinde (ss. 95-142). Ötüken Neşriyat.
  14. Gölen, Z. (2024). Burdurlu Çilzâde Mustafa Ağa (1801-1857). Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi, 11(31), 751-773. https://doi.org/10.17822/omad.1551055
  15. İnalcık, H. (1980). Osmanlı pamuk pazarı, Hindistan ve İngiltere: pazar rekabetinde emek maliyetinin rolü. ODTÜ Gelişme Dergisi, (1979-1980 Özel Sayısı), 1-65.
  16. İnalcık, H. (2012). Timar. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 41, ss. 168-173). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  17. İnalcık, H. (2016). Devlet-i ‘Aliyye Osmanlı İmparatorluğu üzerine araştırmalar – IV: Âyânlar, Tanzimat, Meşrutiyet. Türkiye İş Bankası Yayınları.
  18. Kallek, C. (2007). Okka. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 33, ss. 338-339). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  19. Karahan, A. (2019). Çeşme vak’ası sonrası Osmanlı donanmasında kalyonlar (1770-1789). Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı. 17(26), 111-130. https://doi.org/10.17518/canakkalearastirmalari.585349
  20. Karasu, H. (2021). 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı’nda ayanların rolü [Doktora Tezi]. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  21. Karasu, N. Y. (2022). 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Saruhan Sancağı ve Manisa’dan yapılan katkılar. H. Akyol vd. (Yay. haz.), Manisa: Akademik Araştırmalar Işığında (Tarih & Felsefe) içinde (ss. 215-232). Berikan Yayınevi.
  22. Kılıç, O. (1997). 18. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı Devleti’nin idarî taksimatı: eyalet ve sancak tevcihatı. Ceren Matbaacılık.
  23. Kiel, M. (2008). Rusçuk. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 35, ss. 246-250). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  24. Kocaoğlu, B. (2019). Osmanlı kara ordusunda kirpas kullanımına genel bir bakış (1752-1836). ETÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8, 33-44. http://dx.doi.org/10.29157/etusbe.76
  25. Köse, E. (2023). Ağalar: Konya Aladağ’da âyan bir Türkmen ailesinin tarihi (1680-1880). VakıfBank Kültür Yayınları.
  26. Kuzucu, H., (2018, 19 Ekim). 1831 nüfus sayımı defteri çerçevesinde Burdur Kozağacı’nın tarihine bir bakış. 7 Şubat 2025 tarihinde http://www.burdurtarihi.com/kozagaci.pdf adresinden erişildi.
  27. Kür, H. ve Karaca, B. (2024). Şer’iyye sicilleri ışığında Terkemiş (Burdur) kazasında voyvodalık kurumu (1760-1835). MAKÜ-Mehmet Akif Ersoy Dergisi (MAED), 2(3), 51-64. https://doi.org/10.5281/zenodo.14536542
  28. McGowan, B. (2006). Âyanlar çağı 1699-1812. H. İnalcık ve D. Quataert (Yay. haz.), Osmanlı İmparatorluğu’nun ekonomik ve sosyal tarihi, (Cilt 2) içinde (ss. 759-884). Eren Yayıncılık.
  29. Mert, Ö. (1980). XVIII. ve XIX. yüzyıllarda Çapanoğulları. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  30. Mert, Ö. (1991). Âyan. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 4, ss. 195-198). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  31. Nagata, Y. (1997). Tarihte Âyânlar: Karaosmanoğulları üzerine bir inceleme. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
  32. Nagata, Y. (1999). Muhsin-zâde Mehmed Paşa ve âyânlık müessesesi, Akademi Kitabevi.
  33. Öz, M. (2019), Kanun-ı Kadimin peşinde: Osmanlı’da çözülme ve gelenekçi yorumcuları (XVI. yüzyıldan XVIII. yüzyıl başlarına) (8. baskı). Dergâh Yayınları.
  34. Özcan, A. (2001). Kapıcı. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 24, ss. 345-347). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  35. Özkaya, Y. (1978). XVIII. yüzyılın ilk yarısında yerli ailelerin ayânlıkları ele geçirmeleri ve büyük hânedanlıkların kuruluşu. Belleten. 42(168), 667-724. https://doi.org/10.37879/ttkbelleten.1162440
  36. Özkaya, Y. (2006). Mütesellim. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 32, ss. 203-204). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  37. Özkaya, Y. (2014). Osmanlı İmparatorluğu’nda âyanlık (2. baskı). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  38. Özvar, E. (2003). Osmanlı maliyesinde malikâne uygulaması. Kitabevi Yayınları.
  39. Özvar, E. (2013). Voyvoda. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 43, ss. 129-131). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  40. Pamuk, Ş. (2017). Osmanlı-Türkiye iktisadî tarihi (1500-1914) (11. baskı). İletişim Yayınları.
  41. Sahillioğlu, H. (1993). Darphâne. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 8, ss. 501-505). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  42. Şimşek, F. (2010). Anadolu sancaklarında mütesellimlik kurumu (XVIII. yüzyıl) [Doktora Tezi]. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
  43. Tabakoğlu, A. (2000). İmdâdiyye. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 22, ss. 221-222). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  44. Tızlak, F. (2008). XIX. yüzyılın ilk yarısında Burdur ve kazalarında toplum ve devlet düzeni. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2008(17), 41-76.
  45. Uluçay, M. Ç. (1955). 18. ve 19. yüzyıllarda Saruhan’da eşkiyalık ve halk hareketleri. Berksoy Basımevi.
  46. Ustaoğlu, Z. ve Yılmaz. H. (2022). Nizâm-ı Cedîd’in taşrada uygulanması: Saruhan Sancağına dair bulgular. CTAD, 18(35), 35-65.
  47. Uzunçarşılı, İ. H. (1982). Osmanlı tarihi: Karlofça anlaşmasından XVIII. yüzyılın sonlarına kadar (3. baskı). (IV. cilt, 1. bölüm). Türk Tarih Kurumu Basımevi.
  48. Uzunçarşılı, İ. H. (2010). Meşhur Rumeli âyanlarından Tirsinikli İsmail, Yılık oğlu Süleyman ağalar ve Alemdar Mustafa Paşa. Türk Tarih Kurumu.
  49. Üstündağ Özdemir, N. (2018). Ayanlık kurumunun gelişimi ve Anadolu ile Balkan coğrafyasındaki farklılıkları üzerine bir değerlendirme. Current Research in Social Sciences, 4(1), 29-38. https://doi.org/10.30613/curesosc.372749
  50. Yaycıoğlu, A. (2016). Partners of the Empire: the crisis of the Ottoman order in the age of revolutions. Stanford University Press.
  51. Yeşil, F. (2016). İhtilâller çağında Osmanlı ordusu: Osmanlı İmparatorluğu’nda sosyoekonomik ve sosyopolitik değişim üzerine bir inceleme (1793-1826). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  52. Yılmaz, H. (2025). Ayanların Osmanlı sefer organizasyonundaki rolü: Fransa’nın Mısır işgali ve Karaosmanoğulları. Gazi Akademik Bakış Dergisi, 18(36), 215-238. https://doi.org/10.19060/gav.1719181

Bu yayına atıf

APA 7

Vural, A. (2025). Âyanların Asker Toplama ve Ordunun İaşesi Konusundaki Faaliyetleri: Şeyh Hüseyinoğulları Ailesi Örneği. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 43(1), 147–157. https://doi.org/10.32600/huefd.1714654

BibTeX

@article{vural2025ayanlarin,
  author = {Vural, Ay{\c{s}}enur},
  title = {{{\^A}yanlar{\i}n Asker Toplama ve Ordunun {\.I}a{\c{s}}esi Konusundaki Faaliyetleri: {\c{S}}eyh H{\"u}seyino{\u{g}}ullar{\i} Ailesi {\"O}rne{\u{g}}i}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {43},
  number = {1},
  pages = {147--157},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2025},
  month = {6},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.1714654},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/ayanlarin-asker-toplama-ve-ordunun-iasesi-konusundaki-faaliyetleri-seyh-huseyinogullari-ailesi-ornegi},
  language = {tr},
  keywords = {Early Modern Ottoman History},
  abstract = {{\c{C}}al{\i}{\c{s}}man{\i}n konusu, Hamid Sanca{\u{g}}{\i}na ba{\u{g}}l{\i} G{\"o}lhisar-{\i} Hamid Kazas{\i}nda {\^a}yanl{\i}k faaliyetlerini y{\"u}r{\"u}ten {\c{S}}eyh H{\"u}seyino{\u{g}}ullar{\i} ailesinin 18. y{\"u}zy{\i}l{\i}n ikinci yar{\i}s{\i}nda meydana gelen 1768-1774 Osmanl{\i}-Rus ve 1787-1792 Osmanl{\i}-Rus ve Avusturya sava{\c{s}}lar{\i} s{\i}ras{\i}nda orduya yard{\i}mlar{\i}d{\i}r. Osmanl{\i} Devleti'nde 16. y{\"u}zy{\i}l{\i}n sonlar{\i} ve 17. y{\"u}zy{\i}l{\i}n ba{\c{s}}lar{\i}nda ate{\c{s}}li silahlar{\i}n yayg{\i}nla{\c{s}}mas{\i}yla t{\i}mar sistemi {\"o}nemini kaybetmeye ba{\c{s}}lam{\i}{\c{s}} ve iltizam sistemi yayg{\i}nla{\c{s}}m{\i}{\c{s}}t{\i}r. 1695'ten itibaren uygulanan malik{\^a}ne sistemiyle {\^a}yanlar gelir kaynaklar{\i}n{\i}n kontrol{\"u}n{\"u} ele ge{\c{c}}irerek g{\"u}{\c{c}}lenmi{\c{s}}ler ve b{\"o}ylece yerel {\^a}yan aileleri ortaya {\c{c}}{\i}km{\i}{\c{s}}t{\i}r. Osmanl{\i} Devleti {\"o}zellikle 18. y{\"u}zy{\i}l{\i}n ikinci yar{\i}s{\i}nda g{\"u}{\c{c}}lenerek yerel hanedanl{\i}klara d{\"o}n{\"u}{\c{s}}en {\^a}yan ailelerinden vergi toplamak, orduya asker sa{\u{g}}lamak ve bu askerlerin ihtiyac{\i}n{\i} g{\"o}rmek gibi {\c{c}}e{\c{s}}itli konularda yard{\i}m talebinde bulunmu{\c{s}}tur. Devletin yard{\i}m talebinde bulundu{\u{g}}u {\^a}yan ailelerinden biri de {\c{S}}eyh H{\"u}seyino{\u{g}}ullar{\i}'d{\i}r. Dolay{\i}s{\i}yla {\c{c}}al{\i}{\c{s}}man{\i}n amac{\i}, uzun y{\i}llar {\^a}yanl{\i}k faaliyetlerini y{\"u}r{\"u}tm{\"u}{\c{s}} ve Hamid m{\"u}tesellimli{\u{g}}i, Tirkemi{\c{s}} voyvodal{\i}{\u{g}}{\i} gibi g{\"o}revlerde de bulunmu{\c{s}} olan {\c{S}}eyh H{\"u}seyino{\u{g}}ullar{\i}'n{\i}n orduya katk{\i}lar{\i}n{\i} incelemektir. Osmanl{\i} Devleti'nin, {\c{S}}eyh H{\"u}seyino{\u{g}}lu Hac{\i} Osman ve o{\u{g}}lu {\c{S}}eyh H{\"u}seyino{\u{g}}lu Hac{\i} H{\"u}seyin'den s{\i}k s{\i}k asker talep etti{\u{g}}i anla{\c{s}}{\i}lmaktad{\i}r. Bu {\c{c}}er{\c{c}}evede {\"o}ncelikle Osmanl{\i} Devleti'nde {\^a}yanl{\i}k ve {\^a}yanl{\i}{\u{g}}{\i}n geli{\c{s}}imi hakk{\i}nda bilgi verilmi{\c{s}}, daha sonra G{\"o}lhisar-{\i} Hamid Kazas{\i}na ve {\c{S}}eyh H{\"u}seyino{\u{g}}ullar{\i} ailesine dair baz{\i} veriler de{\u{g}}erlendirilmi{\c{s}}tir. Son olarak ise {\c{S}}eyh H{\"u}seyino{\u{g}}ullar{\i} ailesinin 1768-1774 Osmanl{\i}-Rus ve 1787-1792 Osmanl{\i}-Rus ve Avusturya sava{\c{s}}lar{\i} s{\i}ras{\i}nda ve sonras{\i}nda orduya yard{\i}mlar{\i} incelenmi{\c{s}}tir. {\c{C}}al{\i}{\c{s}}mada, konuya ili{\c{s}}kin baz{\i} m{\"u}himme kay{\i}tlar{\i}ndan ve Osmanl{\i} ar{\c{s}}ivinin Ali Emiri, Bab-{\i} Asaf{\^{\i}}, Cevdet, {\.I}bn{\"u}lemin, Kamil Kepeci ve Sadaret tasniflerinde yer alan baz{\i} belgelerden yararlan{\i}larak birtak{\i}m veriler elde edilmi{\c{s}}tir.},
  affiliation = {HACETTEPE {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}
.bib

RIS

TY  - JOUR
AU  - Vural, Ayşenur
TI  - Âyanların Asker Toplama ve Ordunun İaşesi Konusundaki Faaliyetleri: Şeyh Hüseyinoğulları Ailesi Örneği
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 43
IS  - 1
PY  - 2025
DA  - 2025/06/04/
SP  - 147
EP  - 157
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
DO  - 10.32600/huefd.1714654
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/ayanlarin-asker-toplama-ve-ordunun-iasesi-konusundaki-faaliyetleri-seyh-huseyinogullari-ailesi-ornegi
AB  - Çalışmanın konusu, Hamid Sancağına bağlı Gölhisar-ı Hamid Kazasında âyanlık faaliyetlerini yürüten Şeyh Hüseyinoğulları ailesinin 18. yüzyılın ikinci yarısında meydana gelen 1768-1774 Osmanlı-Rus ve 1787-1792 Osmanlı-Rus ve Avusturya savaşları sırasında orduya yardımlarıdır. Osmanlı Devleti’nde 16. yüzyılın sonları ve 17. yüzyılın başlarında ateşli silahların yaygınlaşmasıyla tımar sistemi önemini kaybetmeye başlamış ve iltizam sistemi yaygınlaşmıştır. 1695’ten itibaren uygulanan malikâne sistemiyle âyanlar gelir kaynaklarının kontrolünü ele geçirerek güçlenmişler ve böylece yerel âyan aileleri ortaya çıkmıştır. Osmanlı Devleti özellikle 18. yüzyılın ikinci yarısında güçlenerek yerel hanedanlıklara dönüşen âyan ailelerinden vergi toplamak, orduya asker sağlamak ve bu askerlerin ihtiyacını görmek gibi çeşitli konularda yardım talebinde bulunmuştur. Devletin yardım talebinde bulunduğu âyan ailelerinden biri de Şeyh Hüseyinoğulları’dır. Dolayısıyla çalışmanın amacı, uzun yıllar âyanlık faaliyetlerini yürütmüş ve Hamid mütesellimliği, Tirkemiş voyvodalığı gibi görevlerde de bulunmuş olan Şeyh Hüseyinoğulları’nın orduya katkılarını incelemektir. Osmanlı Devleti’nin, Şeyh Hüseyinoğlu Hacı Osman ve oğlu Şeyh Hüseyinoğlu Hacı Hüseyin’den sık sık asker talep ettiği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede öncelikle Osmanlı Devleti’nde âyanlık ve âyanlığın gelişimi hakkında bilgi verilmiş, daha sonra Gölhisar-ı Hamid Kazasına ve Şeyh Hüseyinoğulları ailesine dair bazı veriler değerlendirilmiştir. Son olarak ise Şeyh Hüseyinoğulları ailesinin 1768-1774 Osmanlı-Rus ve 1787-1792 Osmanlı-Rus ve Avusturya savaşları sırasında ve sonrasında orduya yardımları incelenmiştir. Çalışmada, konuya ilişkin bazı mühimme kayıtlarından ve Osmanlı arşivinin Ali Emiri, Bab-ı Asafî, Cevdet, İbnülemin, Kamil Kepeci ve Sadaret tasniflerinde yer alan bazı belgelerden yararlanılarak birtakım veriler elde edilmiştir.
KW  - Early Modern Ottoman History
LA  - tr
AD  - HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
ER  -
.ris