Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencilerinin Çevrim İçi Mahremiyet Kaygıları

Özet

Bu araştırma, bilgi ve belge yönetimi bölümü lisans öğrencilerinin çevrim içi mahremiyet kaygı düzeylerini ve çeşitli değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektedir. Nicel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmanın katılımcılarını, 2025 yılında Türkiye’deki üniversitelerdeki bilgi ve belge yönetimi bölümlerinde eğitim gören 372 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veriler, araştırmacı tarafından oluşturulan anket formu ve Alakurt (2017) tarafından uyarlanan “Çevrimiçi Mahremiyet Kaygısı Ölçeği” ile toplanmıştır. Yapılan analiz sonucunda veriler normal dağılım gösterdiğinden dolayı, parametrik testler olan bağımsız gruplar t-testi ve one-way ANOVA testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğrencilerin çevrim içi mahremiyet kaygıları orta düzeydedir. Öğrencilerin çoğu, mahremiyet konusundaki kaygıları nedeniyle çevrim içi ortamlarda kişisel bilgilerini paylaşmaktan kaçınma eğilimi göstermektedir. Öğrencilerin çevrim içi mahremiyet kaygıları, cinsiyetlerine göre, çevrim içi güven, ödeme alt boyutlarında ve ölçeğin tamamında kadın öğrenciler lehine istatiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermektedir. E-posta kullanımı alt boyutuyla cinsiyet değişkeni arasında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Sınıf düzeylerine göre, çevrim içi güven, ödeme alt boyutlarında ve ölçeğin tamamında 4. sınıf öğrenciler lehine istatiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermektedir. E-posta kullanımı alt boyutuyla sınıf değişkeni arasında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık yoktur. Yaşlarına göre, sadece çevrim içi güven alt boyutunda istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık vardır. 31+ yaş üzerindeki öğrencilerle 18-22 yaş aralığındaki öğrenciler arasında 31+ yaş üzerindeki öğrenciler lehine bir anlamlılık vardır. Çevrim içi ortamları kullanma amaçlarına göre öğrenciler arasında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmaktadır. Öğrencilerin çevrim içi mahremiyet kaygıları, çevrim içi ortamlarda geçirdikleri sürelere göre ise istatiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir. Araştırma sonuçları, bilgi ve belge yönetimi bölümü öğrencilerinin, çevrim içi ortamlarda dikkatli olmaları ve bilinçlenmeleri gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar sözcükler

• Kütüphane Çalışmaları

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

1. Acılar, A. ve Mersin, S. (2015). Üniversite öğrencilerinin facebook kullanımı ile mahremiyet kaygısı arasındaki ilişki. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(54), 103-114. https://doi.org/10.17755/esosder.71918
2. Ağırtaş, A. ve Güler, Ç. (2020). Sosyal medya kullanan üniversite öğrencilerinin internet bağımlılığı ve sosyal kaygı durumlarının değerlendirilmesi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 76-89. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cagsbd/article/760162
3. Akar, H. ve Akar, F. (2021). Sosyal medyada mahremiyet algısı: Üniversite öğrencileri araştırması. İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi), 6(1), 285-297. https://doi.org/10.47107/inifedergi.886334
4. Alakurt, T. (2017). Adaptation of online privacy concern scale into Turkish culture. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 7(4), 611. http://dx.doi.org/10.14527/pegegog.2017.022
5. Al-Suqri, M. N., AlKindi, S. S. ve Saleem, N. E. (2020). User privacy and security online: The role of information professionals. H. Chang ve S. Hawamdeh (Yay. haz.), Cybersecurity for information professionals içinde (ss. 39-53). Auerbach Publications.
6. American Library Association. (2021). ALA code of ethics. https://www.ala.org/tools/ethics
7. Anic, I. D., Skare, V. ve Kursan Milakovic, I. (2019). The determinants and effects of online privacy concerns in the context of e-commerce. Electronic Commerce Research and Applications, 36, 100868. https://doi.org/10.1016/j.elerap.2019.100868
8. Bartsch, M. ve Dienlin, T. (2016). Control your Facebook: An analysis of online privacy literacy. Computers in Human Behavior, 56, 147–154. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.11.022
9. Baruh, L., Secinti, E. ve Cemalcilar, Z. (2017). Online privacy concerns and privacy management: A meta-analytical review. Journal of Communication, 67(1), 26–53. https://doi.org/10.1111/jcom.12276
10. Bergström, A. (2015). Online privacy concerns: A broad approach to understanding the concerns of different groups for different uses. Computers in Human Behavior, 53, 419–426. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.07.025 Bilgi ve İletişim Teknolojileri Kurumu. (2019). İnternetin riskleri ve zararları. https://internet.btk.gov.tr/internetin-riskleri-ve-zararlari (Erişim tarihi: 15.03.2025).
11. Binark, M. ve Bayraktutan, G. (2018). Ayın karanlık yüzü: Yeni medya ve etik. Kalkedon Yayınları.
12. Budak, H. (2018). Sosyal medya iletişiminde mahremiyetin serüveni. İnsan ve Toplum Bilimleri, 5, 146–170. https://dergipark.org.tr/tr/pub/itobiad/article/350161
13. Canbolat, K. (2022). Kuşaklar arası dijital mahremiyet algısının dönüşümü [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
14. Corrado, E. M. (2019). Libraries and protecting patron privacy. Technical Services Quarterly, 37(1), 44–54. https://doi.org/10.1080/07317131.2019.1691761
15. Çaycı, B. ve Karagülle, A. E. (2014). X kuşağından Z kuşağına değişen mahremiyet algısı. A. Z. Özgür, M. Barkan, A. İşman, E. Yolcu (Yay. haz.), International trends and issues in communication & media conference içinde (ss. 190–196). Dubai, UAE. https://acikerisim.ticaret.edu.tr/server/api/core/bitstreams/07b7e61d-6879-4abf-b8aa-0f6993df7e74/content
16. Çıngı, H. (1994). Örnekleme kuramı. H.Ü. Fen Fakültesi Basımevi.
17. Datareportal. (2025). Digital 2025. https://datareportal.com/reports/digital-2025-global-overview-report (Erişim tarihi: 15.03.2025).
18. Datareportal, Meltwater ve We Are Social. (2025). Share of internet users worldwide concerned about improper use of their personal data as of 3rd quarter 2024, by country [Graph]. In statista. https://www.statista.com/statistics/1382850/concerns-personal-data-misuse-by-country/ (Erişim tarihi: 15.03.2025).
19. Dedeoğlu, S. G. (2014). Özgürlük, mahremiyet, demokrasinin değeri ve bilişim toplumunda maruz kaldığı tehditler. Journal Of Yasar University, 9(34), 5887–5897. https://doi.org/10.19168/jyu.03813
20. Dhir, A., Torsheim, T., Pallesen, S. ve Andreassen, C. S. (2017). Do online privacy concerns predict selfie behavior among adolescents, young adults and adults? Frontiers in Psychology, 8, Article 815. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.00815
21. Dong, Z., Yang, T., Hou, Y., Cao, Y. ve Feng, M. (2024). System-justifying belief alleviates online privacy concerns: The mediating role of relatedness satisfaction and general trust. Computers in Human Behavior, 154, 108140. https://doi.org/10.1016/j.chb.2024.108140
22. Duong, H. L., Tran, M. T., Vo, T. K. O. ve Tran, T. K. K. (2024). Social media and privacy concerns: Exploring university student’s privacy concerns in TikTok platform in Vietnam. Journal of Information, Communication and Ethics in Society, 22 (4), 392–418. https://doi.org/10.1108/JICES-04-2024-0045
23. Elliott, D. ve Soifer, E. (2010). Privacy and intimacy. The Journal of Value Inquiry, 44(4), 489–497. https://doi.org/10.1007/s10790-010-9249-6
24. Eroğlu, Ş. (2018). Dijital yaşamda mahremiyet (gizlilik) kavramı ve kişisel veriler: Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü öğrencilerinin mahremiyet ve kişisel veri algılarının analizi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 35(2), 130-153. https://doi.org/10.32600/huefd.439007
25. Eroğlu, Ş. ve Çakmak, T. (2020). Personal data perceptions and privacy in Turkish academic libraries: An evaluation for administrations. The Journal of Academic Librarianship 46(6), 102251. https://doi.org/10.1016/j.acalib.2020.102251
26. Filiz, E. ve Yeşildal, M. (2019). İnternet çağında risk ve mahremiyet kaygısına yönelik bir araştırma. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 6(43), 3266–3273. https://doi.org/10.26450/jshsr.1539
27. Fogel, J. ve Nehmad, E. (2009). Internet social network communities: Risk taking, trust, and privacy concerns. Computers in Human Behavior, 25(1), 153–160. https://doi.org/10.1016/j.chb.2008.08.006
28. Fortier, A. ve Burkell, J. (2015). Hidden online surveillance: What librarians should know to protect their own privacy and that of their patrons. Information Technology and Libraries, 34(3), 59–72. https://doi.org/10.6017/ital.v34i3.5495
29. Gen Digital. (2023). Share of internet users who are willing to accept online privacy risks for convenience as of January 2023, by country [Graph]. In statista. https://www.statista.com/statistics/1023952/global-privacy-risks-accept-convenience-convenience/ (Erişim tarihi: 15.03.2025).
30. Ginosar, A. ve Ariel, Y. (2017). An analytical framework for online privacy research: what is missing? Information & Management, 54(7), 948–957. https://doi.org/10.1016/j.im.2017.02.004
31. Graeff, T. R. ve Harmon, S. (2002). Collecting and using personal data: consumers' awareness and concerns. Journal of Consumer Marketing, 19(4), 302–318. https://doi.org/10.1108/07363760210433627
32. Gültekin, V. (2024). Bilgi ve belge yönetimi bölümü öğrencilerinin çevrimiçi mahremiyet farkındalığı. Bilgi Dünyası, 25(2), 185-215. https://doi.org/10.15612/BD.2024.768
33. Heirman, W., Walrave, M., Ponnet, K., Van Gool, E. (2013). Predicting adolescents' willingness to disclose personal information to a commercial website: testing the applicability of a trust-based model. Cyberpsychology, 7(3), 1–23. http://dx.doi.org/10.5817/CP2013-3-3
34. Henkoğlu, T. (2015). Bilgi güvenliği ve kişisel verilerin korunması. Yetkin Yayınları.
35. Hoy, M. G., ve Milne, G. (2010). Gender differences in privacy-related measures for young adult facebook users. Journal of Interactive Advertising, 10(2), 28–45. https://doi.org/10.1080/15252019.2010.10722168
36. Hunt, L. K. C., Steele, J. E., Koposko, J. L., Cromwell, J. ve Lambert, T. A. (2023). E-resource librarians perceptions on library patron privacy. The Journal of Academic Librarianship, 49(3), 102704. https://doi.org/10.1016/j.acalib.2023.102704
37. International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA). (2015). IFLA statement on privacy in the library environment. https://www.ifla.org/publications/ifla-statement-on-privacy-in-the-library-environment/
38. Jamin, J., Noor Arifin, N. A., Mokhtar, S. A., Rosli, N. N. I. N. ve Shukry, A. I. M. (2019). Personal information, privacy concern, internet, information and communication technology (ICT), social media, information management. Malaysian E Commerce Journal (MECJ), 3(2), 15-17. http://doi.org/10.26480/mecj.02.2019.15.17
39. Jang, C. ve Sung, W. (2021). Beyond the privacy paradox: The moderating effect of online privacy concerns on online service use behavior. Telematics and Informatics, 65, 101715. https://doi.org/10.1016/j.tele.2021.101715
40. Kakırman Yıldız, A. (2012). Sosyal paylaşım sitelerinin dijital yerlilerin bilgi edinme ve mahremiyet anlayışına etkisi. Bilgi Dünyası, 13(2), 529–542. https://doi.org/10.15612/BD.2012.155
41. Kansal, P. (2014). Online privacy concerns and consumer reactions: insights for future strategies. Journal of Indian Business Research, 6(3), 190–212. https://doi.org/10.1108/JIBR-06-2012-0046
42. Kaplan, İ. (2017). Üniversite öğrencisi sosyal medya kullanıcılarının mahremiyet algısı [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.
43. Karagöz, Y. (2019). SPSS - AMOS - META uygulamalı istatistiksel analizler. Nobel Akademik Yayıncılık.
44. Karahisar, T. ve Hayır, C. (2023). Sosyal medya ile değişen mahremiyet: Z kuşağındaki öğrencilerin mahremiyet algısı üzerine bir araştırma. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(1), 157-170. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1144634
45. Kaşıkcı, D., Çağıltay, K., Karakuş, T., Kurşun, E. ve Ogan, C. (2014). Türkiye ve Avrupa’daki çocukların internet alışkanlıkları ve güvenli internet kullanımı. Eğitim ve Bilim, 39(171), 230-243. https://educationandscience.ted.org.tr/article/view/1229/1214
46. Karakuş, A. ve Öniz, C. (2025). Sağlık çalışanlarının çevrimiçi mahremiyet farkındalığının yapay zekâ kaygısı üzerine etkisi: Ankara Şehir Hastaneleri örneği. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 7(2), 127-141. https://doi.org/10.55050/sarad.1694261
47. Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Akademik Yayıncılık.
48. Katulic, A. (2023). Information privacy culture in Croatian libraries. Library Management, 44(6-7), 411–425. https://doi.org/10.1108/LM-03-2023-0020
49. Koca, H. K. ve Mücahit, M. (2023). İlahiyat fakültesi öğrencilerinin sosyal medya kullanımındaki mahremiyet algısı. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 57, 7-32. https://doi.org/10.21054/deuifd.1208161
50. Kokolakis, S. (2017). Privacy attitudes and privacy behaviour: A review of current research on the privacy paradox phenomenon. Computers & Security, 64, 122-134. https://doi.org/10.1016/j.cose.2015.07.002
51. Korucu, A. T. ve Gürkez, E. (2019). An analysis of online privacy concerns of teacher candidates. Participatory Educational Research, 6(2), 15–25. https://doi.org/10.17275/per.19.9.6.2
52. Krasnova, H., Spiekermann, S., Koroleva, K. ve Hildebrand, T. (2010). Online social networks: Why we disclose. Journal of Information Technology, 25, 109–125. https://doi.org/10.1057/jit.2010.6
53. Külcü, Ö. ve Henkoğlu, T. (2014). Privacy in social networks: An analysis of Facebook. International Journal of Information Management, 34(6), 761-769. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2014.07.006
54. Lamdan, S. (2015). Librarians as Feisty Advocates for Privacy. Urban Library Journal, 21(2). https://academicworks.cuny.edu/ulj/vol21/iss2/2
55. Lin, J. H. (2015). The role of attachment style in Facebook use and social capital: Evidence from university students and a national sample. Cyberpsychology, Behavior and Social Networking, 18(3), 173–180. https://doi.org/10.1089/cyber.2014.0341
56. Livingstone, S., Bober, M. ve Helsper, E. J. (2005). Active participation or just more information? Young people's take-up of opportunities to act and interact on the internet. Information, Community & Society, 8, 287– 314. https://doi.org/10.1080/13691180500259103
57. Milne, G. R. ve Rohm, A. J. (2000). Consumer privacy and name removal across direct marketing channels: exploring opt-in and opt-out alternatives. Journal of Public Policy & Marketing, 19(2), 238–249. http://dx.doi.org/10.1509/jppm.19.2.238.17136
58. Moscardelli, D. M. ve Divine, R. (2007). Adolescents' concern for privacy when using the internet: An empirical analysis of predictors and relationships with privacy-protecting behaviors. Family and Consumer Sciences Research Journal, 35(3), 232–252. https://doi.org/10.1177/1077727X06296622
59. Okumuş, M. ve Atılgan, S. S. (2021). Üniversite öğrencilerinin dijital okuryazarlık becerileri ile dijital mahremiyet kaygısı arasındaki ilişki. TRT Akademi, 6(12), 342-363. https://doi.org/10.37679/trta.907558
60. O’Neil, D. (2001). Analysis of internet users’ level of online privacy concerns. Social Science Computer Review, 19(1), 17-31. https://doi.org/10.1177/089443930101900103
61. Özdemir, Y. A., Şahin Tekin, S. T. ve Esin, A. A. (2019). Çözümlü örneklerle örnekleme yöntemlerine giriş. Seçkin.
62. Paine, C., Reips, U-D., Stieger, S., Joinson, A. ve Buchanan, T. (2007). Internet users’ perceptions of ‘privacy concerns’ and ‘privacy actions’. International Journal of Human-Computer Studies, 65(6), 526-536. https://doi.org/10.1016/j.ijhcs.2006.12.001
63. Park, Y. J. ve Jang, S. M. (2014). Understanding privacy knowledge and skill in mobile communication. Computers in Human Behavior, 38, 296–303. https://doi.org/10.1016/j.chb.2014.05.041
64. Petronio, S. (2002). Boundaries of privacy. State University of New York Press.
65. Robison, W. L. (2017). Digital privacy: Leibniz 2.0. Orbıt Journal, 1(2), 1–9. https://doi.org/10.29297/orbit.v1i2.54
66. Schoeman, F. (1984). Privacy: Philosophical dimensions. American Philosophical Quarterly, 21(3), 199–213. https://www.jstor.org/stable/20014049
67. Sheehan, K. B. (1999). An investigation of gender differences in on-line privacy concerns and resultant behaviors. Journal of Interactive Marketing, 13(4), 24–38. https://doi.org/10.1002/(SICI)1520-6653(199923)13:4%3C24::AID-DIR3%3E3.0.CO;2-O
68. Sheehan, K. B. (2002) Toward a typology of ınternet users and online privacy concerns. The Information Society, 18(1), 21-32. https://doi.org/10.1080/01972240252818207
69. Smith, H. J., Milberg, S. J. ve Burke, S. J. (1996). Information privacy: Measuring individuals’ concerns about organizational practices. MIS Quarterly, 20(2), 167–195. https://doi.org/10.2307/249477
70. Soffer, T. ve Cohen, A. (2014). Privacy perception of adolescents in a digital world. Bulletin of Science, Technology & Society, 34, 145–158. https://doi.org/10.1177/0270467615578408
71. Stewart, K. A. ve Segars, A. H. (2002). An empirical examination of the concern for information privacy instrument. Information Systems Research, 13(1), 36–49. https://doi.org/10.1287/isre.13.1.36.97
72. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6. bs.). Pearson Education.
73. Taddicken, M. ve Jers, C. (2011). The uses of privacy online: Trading a loss of privacy for social web gratifications? Privacy online içinde (ss. 143–156). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-21521-6_11
74. Taddicken, M. (2014). The ‘privacy paradox’ in the social web: The impact of privacy concerns, individual characteristics, and the perceived social relevance on different forms of self-disclosure. Journal of Computer-Mediated Communication, 19(2), 248–273. https://doi.org/10.1111/jcc4.12052
75. Thales Group. (2024). Share of consumers worldwide that trust digital services in 2024, by industry [Graph]. In statista. https://www.statista.com/statistics/1358460/digital-trust-consumers-worldwide-by-industry/ (Erişim tarihi: 15.03.2025).
76. Topbaş, H. ve Gazi, M. A. (2016). Sosyal ağlarda gizlilik kaygısının ölçülmesi: İnönü Üniversitesi öğrencilerine yönelik bir araştırma. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 143-160. https://dergipark.org.tr/tr/pub/inijoss/article/420099
77. Töngel, E. (2020). Üniversite öğrencilerinin çevrim içi mahremiyet farkındalıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Amasya Üniversitesi.
78. Tutar, H. ve Erdem, A. T. (2022). Örnekleriyle bilimsel araştırma yöntemleri ve SPSS uygulamaları. Seçkin.
79. Utz, S. ve Kramer, N. (2009). The privacy paradox on social network sites revisited: The role of individual characteristics and group norms. Cyberpsychology: Journal of Psychosocial Research on Cyberspace, 3(2), article 1. https://cyberpsychology.eu/article/view/4223
80. Wang, T. Chin, C., Benner, C., Hayes, C. M., Wang, Y. ve Bashir, M. (2023). Patron privacy protections in public libraries. The Library Quarterly, 93(3), 294–312. https://doi.org/10.1086/725069
81. WIN. (2024). Understanding digital concerns. https://winmr.com/understanding-digital-concerns/ (Erişim tarihi: 15.03.2025).
82. Wu, K. W., Huang, S. Y., Yen, D. C. ve Popova, I. (2012). The effect of online privacy policy on consumer privacy concern and trust. Computers in Human Behavior, 28(3), 889-897. https://doi.org/10.1016/j.chb.2011.12.008
83. Yabancı, C., Akça, F. ve Ulutaş, E. (2018). Çevrimiçi mahremiyet kaygısı ve duygusal zekâ arasındaki ilişkinin incelenmesi. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences, 54, 191-218. https://dergipark.org.tr/tr/pub/connectist/article/439127
84. Yang, H. (2014). Prior negative experience, online privacy concerns and intent to disclose personal information in Chinese social media. International Journal of E-Business Research, 10(2), 23-44. https://doi.org/10.4018/ijebr.2014040102
85. Yazgan, Ç. Ü. (2022). Investigation of the relationship between online privacy concerns and internet addiction among university students. Medya ve Din Araştırmaları Dergisi (MEDİAD), 5(1), s. 61-77. https://doi.org/10.47951/mediad.1090414
86. Zengin, A., Zengin, G. ve Altunbaş, H. (2015). Sosyal medya ve değişen mahremiyet “facebook mahremiyeti. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 3(2), 112-136. https://doi.org/10.19145/guifd.11157
87. Zhang, R., Chen, J. Q. ve Lee, C. J. (2013). Mobile commerce and consumer privacy concerns. Journal of Computer Information Systems, 53(4), 31–38. https://doi.org/10.1080/08874417.2013.11645648
88. Zimmer, M. (2014). Librarians’ attitudes regarding information and internet privacy. The Library Quarterly, 84(2), 123–151. https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/675329
89. Zukowski, T. ve Brown, I. (2007). Examining the influence of demographic factors on internet users’ information privacy concerns. Proceedings of the 2007 Annual Conference of the South African Institute of Computer Scientists and Information Technologists on IT Research in Developing Countries, Port Elizabeth, South Africa, October 2–3 içinde (ss. 197–204). https://doi.org/10.1145/1292491.1292514

Bu yayına atıf

@article{gultekin2025bilgi,
  author = {G{\"u}ltekin, Vedat},
  title = {{Bilgi ve Belge Y{\"o}netimi B{\"o}l{\"u}m{\"u} {\"O}{\u{g}}rencilerinin {\c{C}}evrim {\.I}{\c{c}}i Mahremiyet Kayg{\i}lar{\i}}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {43},
  number = {1},
  pages = {285--304},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2025},
  month = {4},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.1683357},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/bilgi-ve-belge-yonetimi-bolumu-ogrencilerinin-cevrim-ici-mahremiyet-kaygilari},
  language = {tr},
  keywords = {K{\"u}t{\"u}phane {\c{C}}al{\i}{\c{s}}malar{\i}},
  abstract = {Bu ara{\c{s}}t{\i}rma, bilgi ve belge y{\"o}netimi b{\"o}l{\"u}m{\"u} lisans {\"o}{\u{g}}rencilerinin {\c{c}}evrim i{\c{c}}i mahremiyet kayg{\i} d{\"u}zeylerini ve {\c{c}}e{\c{s}}itli de{\u{g}}i{\c{s}}kenlere g{\"o}re farkl{\i}la{\c{s}}{\i}p farkl{\i}la{\c{s}}mad{\i}{\u{g}}{\i}n{\i} incelemektedir. Nicel ara{\c{s}}t{\i}rma y{\"o}nteminin kullan{\i}ld{\i}{\u{g}}{\i} {\c{c}}al{\i}{\c{s}}man{\i}n kat{\i}l{\i}mc{\i}lar{\i}n{\i}, 2025 y{\i}l{\i}nda T{\"u}rkiye'deki {\"u}niversitelerdeki bilgi ve belge y{\"o}netimi b{\"o}l{\"u}mlerinde e{\u{g}}itim g{\"o}ren 372 {\"o}{\u{g}}renci olu{\c{s}}turmaktad{\i}r. Ara{\c{s}}t{\i}rmada veriler, ara{\c{s}}t{\i}rmac{\i} taraf{\i}ndan olu{\c{s}}turulan anket formu ve Alakurt (2017) taraf{\i}ndan uyarlanan ``{\c{C}}evrimi{\c{c}}i Mahremiyet Kayg{\i}s{\i} {\"O}l{\c{c}}e{\u{g}}i'' ile toplanm{\i}{\c{s}}t{\i}r. Yap{\i}lan analiz sonucunda veriler normal da{\u{g}}{\i}l{\i}m g{\"o}sterdi{\u{g}}inden dolay{\i}, parametrik testler olan ba{\u{g}}{\i}ms{\i}z gruplar t-testi ve one-way ANOVA testi kullan{\i}lm{\i}{\c{s}}t{\i}r. Ara{\c{s}}t{\i}rma sonu{\c{c}}lar{\i}na g{\"o}re, {\"o}{\u{g}}rencilerin {\c{c}}evrim i{\c{c}}i mahremiyet kayg{\i}lar{\i} orta d{\"u}zeydedir. {\"O}{\u{g}}rencilerin {\c{c}}o{\u{g}}u, mahremiyet konusundaki kayg{\i}lar{\i} nedeniyle {\c{c}}evrim i{\c{c}}i ortamlarda ki{\c{s}}isel bilgilerini payla{\c{s}}maktan ka{\c{c}}{\i}nma e{\u{g}}ilimi g{\"o}stermektedir. {\"O}{\u{g}}rencilerin {\c{c}}evrim i{\c{c}}i mahremiyet kayg{\i}lar{\i}, cinsiyetlerine g{\"o}re, {\c{c}}evrim i{\c{c}}i g{\"u}ven, {\"o}deme alt boyutlar{\i}nda ve {\"o}l{\c{c}}e{\u{g}}in tamam{\i}nda kad{\i}n {\"o}{\u{g}}renciler lehine istatiksel olarak anlaml{\i} bir farkl{\i}l{\i}k g{\"o}stermektedir. E-posta kullan{\i}m{\i} alt boyutuyla cinsiyet de{\u{g}}i{\c{s}}keni aras{\i}nda istatiksel olarak anlaml{\i} bir farkl{\i}l{\i}k bulunmamaktad{\i}r. S{\i}n{\i}f d{\"u}zeylerine g{\"o}re, {\c{c}}evrim i{\c{c}}i g{\"u}ven, {\"o}deme alt boyutlar{\i}nda ve {\"o}l{\c{c}}e{\u{g}}in tamam{\i}nda 4. s{\i}n{\i}f {\"o}{\u{g}}renciler lehine istatiksel olarak anlaml{\i} bir farkl{\i}l{\i}k g{\"o}stermektedir. E-posta kullan{\i}m{\i} alt boyutuyla s{\i}n{\i}f de{\u{g}}i{\c{s}}keni aras{\i}nda istatiksel olarak anlaml{\i} bir farkl{\i}l{\i}k yoktur. Ya{\c{s}}lar{\i}na g{\"o}re, sadece {\c{c}}evrim i{\c{c}}i g{\"u}ven alt boyutunda istatistiksel olarak anlaml{\i} bir farkl{\i}l{\i}k vard{\i}r. 31+ ya{\c{s}} {\"u}zerindeki {\"o}{\u{g}}rencilerle 18-22 ya{\c{s}} aral{\i}{\u{g}}{\i}ndaki {\"o}{\u{g}}renciler aras{\i}nda 31+ ya{\c{s}} {\"u}zerindeki {\"o}{\u{g}}renciler lehine bir anlaml{\i}l{\i}k vard{\i}r. {\c{C}}evrim i{\c{c}}i ortamlar{\i} kullanma ama{\c{c}}lar{\i}na g{\"o}re {\"o}{\u{g}}renciler aras{\i}nda istatiksel olarak anlaml{\i} bir farkl{\i}l{\i}k bulunmaktad{\i}r. {\"O}{\u{g}}rencilerin {\c{c}}evrim i{\c{c}}i mahremiyet kayg{\i}lar{\i}, {\c{c}}evrim i{\c{c}}i ortamlarda ge{\c{c}}irdikleri s{\"u}relere g{\"o}re ise istatiksel olarak anlaml{\i} farkl{\i}l{\i}k g{\"o}stermemektedir. Ara{\c{s}}t{\i}rma sonu{\c{c}}lar{\i}, bilgi ve belge y{\"o}netimi b{\"o}l{\"u}m{\"u} {\"o}{\u{g}}rencilerinin, {\c{c}}evrim i{\c{c}}i ortamlarda dikkatli olmalar{\i} ve bilin{\c{c}}lenmeleri gerekti{\u{g}}ini ortaya koymaktad{\i}r.},
  affiliation = {Ankara {\"U}niversitesi Sa{\u{g}}l{\i}k Hizmetleri MYO}
}

TY  - JOUR
AU  - Gültekin, Vedat
TI  - Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencilerinin Çevrim İçi Mahremiyet Kaygıları
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 43
IS  - 1
PY  - 2025
DA  - 2025/04/24/
SP  - 285
EP  - 304
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
DO  - 10.32600/huefd.1683357
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/bilgi-ve-belge-yonetimi-bolumu-ogrencilerinin-cevrim-ici-mahremiyet-kaygilari
AB  - Bu araştırma, bilgi ve belge yönetimi bölümü lisans öğrencilerinin çevrim içi mahremiyet kaygı düzeylerini ve çeşitli değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektedir. Nicel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmanın katılımcılarını, 2025 yılında Türkiye’deki üniversitelerdeki bilgi ve belge yönetimi bölümlerinde eğitim gören 372 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veriler, araştırmacı tarafından oluşturulan anket formu ve Alakurt (2017) tarafından uyarlanan “Çevrimiçi Mahremiyet Kaygısı Ölçeği” ile toplanmıştır. Yapılan analiz sonucunda veriler normal dağılım gösterdiğinden dolayı, parametrik testler olan bağımsız gruplar t-testi ve one-way ANOVA testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğrencilerin çevrim içi mahremiyet kaygıları orta düzeydedir. Öğrencilerin çoğu, mahremiyet konusundaki kaygıları nedeniyle çevrim içi ortamlarda kişisel bilgilerini paylaşmaktan kaçınma eğilimi göstermektedir. Öğrencilerin çevrim içi mahremiyet kaygıları, cinsiyetlerine göre, çevrim içi güven, ödeme alt boyutlarında ve ölçeğin tamamında kadın öğrenciler lehine istatiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermektedir. E-posta kullanımı alt boyutuyla cinsiyet değişkeni arasında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Sınıf düzeylerine göre, çevrim içi güven, ödeme alt boyutlarında ve ölçeğin tamamında 4. sınıf öğrenciler lehine istatiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermektedir. E-posta kullanımı alt boyutuyla sınıf değişkeni arasında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık yoktur. Yaşlarına göre, sadece çevrim içi güven alt boyutunda istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık vardır. 31+ yaş üzerindeki öğrencilerle 18-22 yaş aralığındaki öğrenciler arasında 31+ yaş üzerindeki öğrenciler lehine bir anlamlılık vardır. Çevrim içi ortamları kullanma amaçlarına göre öğrenciler arasında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmaktadır. Öğrencilerin çevrim içi mahremiyet kaygıları, çevrim içi ortamlarda geçirdikleri sürelere göre ise istatiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir. Araştırma sonuçları, bilgi ve belge yönetimi bölümü öğrencilerinin, çevrim içi ortamlarda dikkatli olmaları ve bilinçlenmeleri gerektiğini ortaya koymaktadır.
KW  - Kütüphane Çalışmaları
LA  - tr
AD  - Ankara Üniversitesi Sağlık Hizmetleri MYO
ER  -