Bir Klonun Günlüğünden: Posthümanizm, Transhümanizm, Distopya ve 'Beni Asla Bırakma'

Özet

2017 Nobel Edebiyat ödülü sahibi Kazuo Ishiguro’nun Beni Asla Bırakma (2005) adlı eseri bir umut romanı olarak değerlendirilebilir. Çoğu okuyucu için de bu, ön plana çıkan bir bakış açısı olacaktır. Ancak bu romana daha farklı bir bakış açısı getirmek de mümkündür. Eğer Beni Asla Bırakma adlı romana bir de bilim kurgu açısından bakacak olursak Aldous Huxley’nin Cesur Yeni Dünya romanında veya Yvgeny Zamyatin’in Biz adlı eserlerinde olduğu gibi okuyucusunu adeta insanlığın dünya içindeki yerini ve geleceğini sorgulamaya iten hem distopik hem de posthümanist bir eser çıkacaktır karşımıza. Bugün yasalar henüz el vermediği için insan klonlanmaya başlanmamış olsa bile dünyanın birçok saygın üniversitesi bünyesinde hayvanlar üzerinde deneyler yapılarak insan organı ‘üretme’ çalışmaları sürdürülmektedir. Organ nakli konusunda da büyük gelişmeler elde edilmekte ve bu yolla birçok insan uzun yıllar hayatta kalabilmektedir. Öyleyse yakın gelecekte tıpkı üzerinde deney yapılan hayvanlar gibi insanların da laboratuvar ortamında üretilerek organ nakli için kullanılabileceklerini farz etmek, çok da mantık dışı bir yaklaşım olmayacaktır. Japonya’nın Nagazaki kentinde doğan Ishiguro’nun, atom bombasının etkilerini yaşayan bir yazar olarak, insanlığı mükemmel günlerin beklemediğini öngören bir eser kaleme alması şaşırtıcı değildir. Şu hâlde Beni Asla Bırakma adlı roman, birbirini seven iki yüreğin geleceğe dair safiyane mutluluk arzularının dışa vurumu gibi görünse de evrensel insani değerlerin ve ahlakın gelecekteki olası değişimini de okurlarına düşündürterek insanın arzularının ve gücünün sınırlarını sorgulayan bilincin ironik bir şekilde dışa vurumu da olabilir. Bu makale, Nobel ödüllü yazar Ishiguro’nun bu eserinin bir distopya evrenindeki posthümanist izlerini takip etmeye çalışacaktır.

Anahtar sözcükler

• Literary Studies

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

1. Archer, M. S. (2019). Bodies, persons and human enhancement Why these distinctions matter. I. Al-Amoudi ve J. Morgan (Yay. haz.), Realist Responses to Post-Human Society: Ex Machina içinde (ss. 10-31). NY: Routledge.
2. Aristoteles, (2018). Politika. (F. Akderin, Çev.) (4. baskı). İstanbul: Say Yayınları.
3. Atwood, M. (2014). Başka dünyalar bilimkurgu ve hayal gücü. (S. Siral, Çev.). İstanbul: Kolektif Kitap.
4. Badmington, N. (2004). Alien chic: Posthumanism and the other within. London: Routledge. Badmington, N. (ed.). (2000). Posthumanism. Houndmills: Macmillan.
5. Bain, C. Mari, J., & Delmonico, F. L. (2018, Haziran 26). ACAMS Today. Alınma tarihi Ocak 28, 2020, https://www.acamstoday.org/organ-trafficking-the-unseen-form-of-human-trafficking/
6. Birnbatcher, D. (2008). Posthumanity, transhumanism and human nature. B. Gordijn ve R. M. Chadwick (Yay. haz.), Medical Enhancement and Posthumanity (The International Library of Ethics, Law and Technology, 2) içinde (ss. 95-106). Cardiff: Springer.
7. Blake, C. Molloy, C., & Shakespeare, S. (Yay. haz.). (2012). Beyond human from animality to transhumanism. London: Continuum International Publishing Group.
8. Bolter, J. D. (2016). Posthumanism. K. B. Jensen & R. T. Craig, J. D. Pooley ve E. W. Rothenbuhler (Yay. haz.), The international encyclopedia of communication theory and philosophy içinde. JohnWiley & Sons, Inc. (Online: DOI: 10.1002/9781118766804.wbiect220)
9. Bostrom, N. (2002). Existential risks: Analyzing human extinction scenarios and related hazards. Journal of Evolution and Technology, 9, https://www.nickbostrom.com/existential/risks.pdf
10. Bostrom, N. (2003). Human genetic enhancements: A transhumanist perspective. Journal of Value Inquiry, 37(4), 493–506.
11. Bostrom, N. (2005). A history of transhumanist thought. Journal of Evolution and Technology, 14(1), Nisan.
12. Bostrom, N. (2008). Why I want to be a posthuman when I grow up? B. Gordijn ve R. M. Chadwick (Yay. haz.), Medical Enhancement and Posthumanity (The International Library of Ethics, Law and Technology, 2) içinde (ss. 107-136). Cardiff: Springer.
13. Bostrom, N. (2009). The Transhumanist FAQ. D M. Kaplan Rowman (Yay. haz.), Reading in the philosophy of technology içinde (ss. 395-413). USA: Littlefield Publishers.
14. Bostrom, N. ve ark. (2003). The Transhumanist FAQ: A General Introduction, Version 2.1. The World Transhumanist Association. E-kitap. Alınma tarihi 28 Şubat 2021, https://www.nickbostrom.com/views/transhumanist.pdf
15. Braidotti, R. (2013). The posthuman. Cambridge: Polity.
16. Çakıcı, M. (2021, 4 Şubat). Elon Musk, beyin çipi takılmış bir maymunla video oyun oynadı: Sıra insanlara geliyor. Alınma tarihi Şubat 26, 2021, from https://kayiprihtim.com/haberler/bilim/elon-musk-neuralink-beyin-cipi-maymundeney
17. Callus, I., & Herbrechter, S. (2012). Introduction: Posthumanist subjectivities, or, Coming after the Subject. Subjectivity, 5(3), 241−264.
18. Cavallaro, D. (2000). Cyberpunk and cyberculture: The virtual subject in postmodern science fiction. New Brunswick: Athlone Press.
19. Cole-turner, R. (Ed.). (2011). Transhumanism and transcendence christian hope in an age of technological enhancement. Georgetown: Georgetown University press.
20. Dağ, A. (2017). Hümanizmin radikalleşmesi olarak transhümanizm. Felsefi Düşün, 9, 46-68.
21. Damrosch, D. (2013). Dünya edebiyatı nedir? (O. Köseoğlu, Çev.). İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
22. Douglas V. P. (2017). Dehumanization in theory: anti-humanism, nonhumanism, post-humanism, and trans-humanism. Journal of Critical Realism, 16(4), 353-367. DOI:10.1080/14767430.2017.1340010
23. Emiroğlu, K., Öztürk, C., Bayram, B., & Arslan, R. (2006). Gündelik hayatımızın tarihi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
24. Ettinger, R. C. W. (1972). Man into Superman. New York: St. Martin’s.
25. FM-2030. (1989). Are you a transhuman? New York: Warner Books.
26. Fukuyama, F. (2002). Our posthuman future: Consequences of the biotechnology revolution. London: Profile Books.
27. Fukuyama, F. (2004). Transhumanism. Foreign Policy, Eylül/Ekim, 42-43.
28. Fukuyama, F., & Furger, F. (2007). Beyond bioethics: A proposal for modernizing the regulation of human biotechnologies. Washington, D.C.: Paul H. Nitze School of Advanced International Studies.
29. Halberstam, J., & Livingston, I. (Ed.). (1995). Posthuman bodies. Bloomington: Indiana University Press.
30. Haney II, W. S. (2006). Cyberculture, cyborgs and science fiction consciousness and the posthuman. New York, NY: Rodopi.
31. Harari, Y. N. (2015). Sapiens: hayvanlardan tanrilara insan türünün kisa bir tarihi. (Genç Ertuğrul, Çev.). İstanbul: Kolektif.
32. Haraway, D. (1991). Simians, cyborgs, and women: The reinvention of nature. New York, NY: Routledge.
33. Hassan, I. (1977). Prometheus as performer: Toward a posthumanist culture? The Georgia Review, 31(4), 830–850.
34. Hayles, N. K. (2010). How we became posthuman: Virtual bodies in cybernetics, literature, and informatics. Chicago, IL: University of Chicago Press.
35. Herbrechter, S. (2013). Posthumanism: A critical analysis. London: Bloomsbury.
36. Hoberek, A. (2007). Introduction: After postmodernism. Twentieth-Century Literature, 53(3), 233−247.
37. Huxley, J. (1957). New bottles for new wine: Ideology and scientific knowledge. New York: Harper.
38. Ishiguro, K. (2019). Beni asla bırakma: Roman. (Haydaroğlu Mine, Çev.) (20.bsk.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
39. Joy, B. (2000). Why the future doesn’t need us. Wired, 8(4). Alınma tarihi Ocak 28, 2020 https://www.wired.com/2000/04/joy-2/
40. Kurzweil, R. (1999). The age of spiritual machines, when computers exceed human intelligence. NY: Penguin. (Ebook)
41. Kurzweil, R. (2005). The singularity is near, when humans transcend biology. England: Penguin.
42. Leslie, J. (1996). The end of the world: The science and ethics of human extinction. London: Routledge.
43. Lilley, S. (2013). Transhumanism and society: The social debate over human enhancement. USA: Springer Briefs in Philosophy springer.
44. Maccarini, A. M. (2019). Trans-human (life-)time emergent biographies and the ‘deep change’ in personal reflexivity. I. Al-Amoudi ve J. Morgan (Yay. haz.), Realist Responses to Post-Human Society: Ex Machina içinde (ss. 138-164). NY: Routledge
45. Miah, A. (2008). Posthumanism: A critical history. B. Gordijn ve R. M. Chadwick (Yay. haz.), Medical Enhancement and Posthumanity (The International Library of Ethics, Law and Technology, 2) içinde (ss. 71-94). Cardiff: Springer. National Research Council (US) Committee on Identifying and Assessing Unintended Effects of Genetically Engineered Foods on Human Health. (1970, January 1). Methods and Mechanisms of Genetic Manipulation and Cloning of Animals. Alınma tarihi Ocak 28, 2020, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK215769/
46. Nayar, P. K. (2014). The fiction of bioethics: Posthumanism in Kazuo Ishiguro’s Never Let Me Go. Notes on Contemporary Literature, 44(3), 9-12.
47. Nichols T. P., & Campano, G. (2017). Post-humanism and literacy studies. Language Arts, 94(4), 245-251.
48. Pepperell, R. (2003). The post human condition: Consciousness beyond the brain. Oregon: Intellect Books.
49. Regis, E. (1990). Great Mambo Chicken and the Transhuman Condition. New York: Perseus.
50. Rubin, C. T. (2008). What is the Good of Transhumanism? B. Gordijn ve R. M. Chadwick (Yay. haz.), Medical Enhancement and Posthumanity (The International Library of Ethics, Law and Technology, 2) içinde (ss. 137-156). Cardiff: Springer.
51. Tangermann, V. (2018, January 17). The future is here: six of today's most advanced, real-life cyborgs. Alınma tarihi Ocak 28, 2020, https://futurism.com/six-of-todays-most-advanced-real-life-cyborgs
52. Wolfe, C. (2010). What is posthumanism? Minneapolis, MN: University of Minnesota Press.

Bu yayına atıf

@article{gozen2021klonun,
  author = {G{\"o}zen, Hacer and Edman, Timucin Bugra and Ar{\i}kan, Arda and Da{\u{g}}, {\"U}lfet and D{\"u}lger, Osman and G{\"u}d{\"u}c{\"u}, Burcu},
  title = {{Bir Klonun G{\"u}nl{\"u}{\u{g}}{\"u}nden: Posth{\"u}manizm, Transh{\"u}manizm, Distopya ve 'Beni Asla B{\i}rakma'}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {39},
  number = {1},
  pages = {144--160},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2021},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.707275},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/bir-klonun-gunlugunden-posthumanizm-transhumanizm-distopya-ve-beni-asla-birakma},
  language = {tr},
  keywords = {Literary Studies},
  abstract = {2017 Nobel Edebiyat {\"o}d{\"u}l{\"u} sahibi Kazuo Ishiguro'nun Beni Asla B{\i}rakma (2005) adl{\i} eseri bir umut roman{\i} olarak de{\u{g}}erlendirilebilir. {\c{C}}o{\u{g}}u okuyucu i{\c{c}}in de bu, {\"o}n plana {\c{c}}{\i}kan bir bak{\i}{\c{s}} a{\c{c}}{\i}s{\i} olacakt{\i}r. Ancak bu romana daha farkl{\i} bir bak{\i}{\c{s}} a{\c{c}}{\i}s{\i} getirmek de m{\"u}mk{\"u}nd{\"u}r. E{\u{g}}er Beni Asla B{\i}rakma adl{\i} romana bir de bilim kurgu a{\c{c}}{\i}s{\i}ndan bakacak olursak Aldous Huxley'nin Cesur Yeni D{\"u}nya roman{\i}nda veya Yvgeny Zamyatin'in Biz adl{\i} eserlerinde oldu{\u{g}}u gibi okuyucusunu adeta insanl{\i}{\u{g}}{\i}n d{\"u}nya i{\c{c}}indeki yerini ve gelece{\u{g}}ini sorgulamaya iten hem distopik hem de posth{\"u}manist bir eser {\c{c}}{\i}kacakt{\i}r kar{\c{s}}{\i}m{\i}za. Bug{\"u}n yasalar hen{\"u}z el vermedi{\u{g}}i i{\c{c}}in insan klonlanmaya ba{\c{s}}lanmam{\i}{\c{s}} olsa bile d{\"u}nyan{\i}n bir{\c{c}}ok sayg{\i}n {\"u}niversitesi b{\"u}nyesinde hayvanlar {\"u}zerinde deneyler yap{\i}larak insan organ{\i} `{\"u}retme' {\c{c}}al{\i}{\c{s}}malar{\i} s{\"u}rd{\"u}r{\"u}lmektedir. Organ nakli konusunda da b{\"u}y{\"u}k geli{\c{s}}meler elde edilmekte ve bu yolla bir{\c{c}}ok insan uzun y{\i}llar hayatta kalabilmektedir. {\"O}yleyse yak{\i}n gelecekte t{\i}pk{\i} {\"u}zerinde deney yap{\i}lan hayvanlar gibi insanlar{\i}n da laboratuvar ortam{\i}nda {\"u}retilerek organ nakli i{\c{c}}in kullan{\i}labileceklerini farz etmek, {\c{c}}ok da mant{\i}k d{\i}{\c{s}}{\i} bir yakla{\c{s}}{\i}m olmayacakt{\i}r. Japonya'n{\i}n Nagazaki kentinde do{\u{g}}an Ishiguro'nun, atom bombas{\i}n{\i}n etkilerini ya{\c{s}}ayan bir yazar olarak, insanl{\i}{\u{g}}{\i} m{\"u}kemmel g{\"u}nlerin beklemedi{\u{g}}ini {\"o}ng{\"o}ren bir eser kaleme almas{\i} {\c{s}}a{\c{s}}{\i}rt{\i}c{\i} de{\u{g}}ildir. {\c{S}}u h{\^a}lde Beni Asla B{\i}rakma adl{\i} roman, birbirini seven iki y{\"u}re{\u{g}}in gelece{\u{g}}e dair safiyane mutluluk arzular{\i}n{\i}n d{\i}{\c{s}}a vurumu gibi g{\"o}r{\"u}nse de evrensel insani de{\u{g}}erlerin ve ahlak{\i}n gelecekteki olas{\i} de{\u{g}}i{\c{s}}imini de okurlar{\i}na d{\"u}{\c{s}}{\"u}nd{\"u}rterek insan{\i}n arzular{\i}n{\i}n ve g{\"u}c{\"u}n{\"u}n s{\i}n{\i}rlar{\i}n{\i} sorgulayan bilincin ironik bir {\c{s}}ekilde d{\i}{\c{s}}a vurumu da olabilir. Bu makale, Nobel {\"o}d{\"u}ll{\"u} yazar Ishiguro'nun bu eserinin bir distopya evrenindeki posth{\"u}manist izlerini takip etmeye {\c{c}}al{\i}{\c{s}}acakt{\i}r.},
  affiliation = {I{\c{S}}IK {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I} and D{\"u}zce {\"U}niversitesi and AKDEN{\.I}Z {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I} and Sel{\c{c}}uk {\"U}niversitesi and D{\"u}zce {\"U}niversitesi and {\.I}STANBUL AYDIN {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}

TY  - JOUR
AU  - Gözen, Hacer
AU  - Edman, Timucin Bugra
AU  - Arıkan, Arda
AU  - Dağ, Ülfet
AU  - Dülger, Osman
AU  - Güdücü, Burcu
TI  - Bir Klonun Günlüğünden: Posthümanizm, Transhümanizm, Distopya ve 'Beni Asla Bırakma'
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 39
IS  - 1
PY  - 2021
SP  - 144
EP  - 160
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
DO  - 10.32600/huefd.707275
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/bir-klonun-gunlugunden-posthumanizm-transhumanizm-distopya-ve-beni-asla-birakma
AB  - 2017 Nobel Edebiyat ödülü sahibi Kazuo Ishiguro’nun Beni Asla Bırakma (2005) adlı eseri bir umut romanı olarak değerlendirilebilir. Çoğu okuyucu için de bu, ön plana çıkan bir bakış açısı olacaktır. Ancak bu romana daha farklı bir bakış açısı getirmek de mümkündür. Eğer Beni Asla Bırakma adlı romana bir de bilim kurgu açısından bakacak olursak Aldous Huxley’nin Cesur Yeni Dünya romanında veya Yvgeny Zamyatin’in Biz adlı eserlerinde olduğu gibi okuyucusunu adeta insanlığın dünya içindeki yerini ve geleceğini sorgulamaya iten hem distopik hem de posthümanist bir eser çıkacaktır karşımıza. Bugün yasalar henüz el vermediği için insan klonlanmaya başlanmamış olsa bile dünyanın birçok saygın üniversitesi bünyesinde hayvanlar üzerinde deneyler yapılarak insan organı ‘üretme’ çalışmaları sürdürülmektedir. Organ nakli konusunda da büyük gelişmeler elde edilmekte ve bu yolla birçok insan uzun yıllar hayatta kalabilmektedir. Öyleyse yakın gelecekte tıpkı üzerinde deney yapılan hayvanlar gibi insanların da laboratuvar ortamında üretilerek organ nakli için kullanılabileceklerini farz etmek, çok da mantık dışı bir yaklaşım olmayacaktır. Japonya’nın Nagazaki kentinde doğan Ishiguro’nun, atom bombasının etkilerini yaşayan bir yazar olarak, insanlığı mükemmel günlerin beklemediğini öngören bir eser kaleme alması şaşırtıcı değildir. Şu hâlde Beni Asla Bırakma adlı roman, birbirini seven iki yüreğin geleceğe dair safiyane mutluluk arzularının dışa vurumu gibi görünse de evrensel insani değerlerin ve ahlakın gelecekteki olası değişimini de okurlarına düşündürterek insanın arzularının ve gücünün sınırlarını sorgulayan bilincin ironik bir şekilde dışa vurumu da olabilir. Bu makale, Nobel ödüllü yazar Ishiguro’nun bu eserinin bir distopya evrenindeki posthümanist izlerini takip etmeye çalışacaktır.
KW  - Literary Studies
LA  - tr
AD  - IŞIK ÜNİVERSİTESİ
AD  - Düzce Üniversitesi
AD  - AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ
AD  - Selçuk Üniversitesi
AD  - Düzce Üniversitesi
AD  - İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ
ER  -