Tanıtım ortamı: HB Tech'in Hacettepe Üniversitesi için hazırladığı JournTech demosudur, üniversitenin resmî sitesi değildir. Künyeler herkese açık kaynaklardan örnek olarak alınmıştır; başvuru ve hakem örnekleri kurgusaldır.
EN
Makale

Kronotop, Diyalog ve Simülasyon: Memet Baydur’un Kamyon’u Üzerine Yeni Bir Bakış

Başlık ve özet çeviridir · özgün dili: İngilizce

  1. ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 42, Sayı 1 (2024) s. 326–340

AtıfYayına harici sitede erişin

Bu kayıt derginin DergiPark arşivinden aktarılmıştır; özgün sayfası: DergiPark

Özet

Bu makalede Memet Baydur’un 1990 senesinde kaleme aldığı Kamyon isimli iki bölümlük tiyatro oyunu çözümlenmekte ve temel yapısal özellikleri çerçevesinde yorumlanmaktadır. Kamyon oyununda bir yük kamyonunun ıssız bir yolda arızalanması sonucu kamyonda çalışan kişiler ve köylüler arasındaki ilişkiler bağlamında gelişen olaylar konu edilmekte, karakterler çözümsüz bir durum içerisinde beklemekte ve bekleyiş döngüleri Türkiye’nin siyasal ve toplumsal dönüşümleri ile izdüşümler taşımaktadır. Bu çerçevede ilk olarak oyunun kronotop yapısı, bu yapının üzerine kurulduğu edimsel, söylemsel ve imgesel öğeler ele alınmış, ikinci olarak ise oyunun söylemsel içeriğinin taşıyıcısı olan diyalojik etkileşimler serimlenmiştir. Diyalojik etkileşimlerin yoğunlaştığı ve ‘oyun içinde oyun’ olarak adlandırılabilecek bölümler oyunun genel sosyo-kültürel bağlamı ve karakterlerin taşıyıcısı oldukları siyasal çelişkiler bakımından özel olarak yorumlanmıştır. Oyunun genel yapısının simülatif özellikler göstermesi sebebiyle, yapısal ve içeriksel özelliklerin simülakra düzenini şekillendirmedeki rolleri incelenmiş ve oyunun anlam dünyası açısından konumu anlaşılmaya çalışılmıştır. Araştırmanın vardığı temel sonuç oyunun eleştirel bir simülasyon olarak kurulduğu, son tahlilde seksenli yıllar sonrası Türkiye’sini merkeze alan bir sosyo-politik arka plan ve fin de siècle (çağın kapanışı) teması etrafında şekillendiğidir. Sonuç olarak bu makalede Kamyon oyunu metin temelli bir analize ve yorumlamaya tabi tutulmaktadır ve bu yolla oyunun anlamı izleyiciler için yeniden inşa edilmeye çalışılmaktadır.

Özet (İngilizce)

Chronotope, Dialogue, and Simulation: A New Perspective on Memet Baydur’s 'Kamyon'

This article analyzes Kamyon, the two-act play by Memet Baydur in 1990, and interprets it within its basic structural features. Kamyon deals with the events that develop in the context of the relationships between the workers and the villagers after a cargo truck breaks down on a deserted road; the characters wait in an unresolved situation, and the cycles of waiting bear reflections of Türkiye’s political and social transformations. Within this framework, first, the chronotope structure of the play and the performative, discursive and imaginative elements on which this structure is built, are discussed. Secondly, the dialogical interactions that are the carriers of the discursive content of the play are presented. The sections where dialogical interactions are concentrated and can be called ‘play within the play’ are specifically interpreted in terms of the general socio-cultural context of the play and the political contradictions that the characters are holders of. Since the general structure of the play exhibits simulative features, the roles of structural and content-based features in shaping the simulacra order were examined and their composition in the play in terms of the world of meaning was attempted to be understood. The primary conclusion reached by the research is that the play was established as a critical simulation, in the final analysis, it was shaped around a socio-political background centered on Türkiye after the eighties, and a fin de siècle theme. As a result, in this article, Kamyon is subjected to a text-based analysis and interpretation, and in this manner, the meaning of the play is attempted to be reconstructed for the audience.

Anahtar sözcükler

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

  1. Alter, J. (1990). A sociosemiotic theory of theatre. University of Pennsylvania Press.
  2. Aston, E. & Savona, G. (1991). Theatre as sing-system: A semiotics of text and performance. Routledge.
  3. Bahtin, M. M. (2016). Dilbilim, filoloji ve beşerî bilimlerde metin meselesi: Bir felsefi çözümleme deneyi. In M. M. Bahtin (2016). Söylem türleri ve başka yazılar (O. N. Çiftçi, Trans., pp. 107-34). Metis Yayınları.
  4. Bakhtin, M. M. (2008a). Epic and novel. In M. Holquist (Ed.). The dialogical imagination: Four essays by M. M.
  5. Bakhtin (17th. ed., C. Emerson and M. Holquest, Trans., pp. 3-40). University of Texas Press.
  6. Bakhtin, M. M. (2008b). Forms of time and of the chronotope in the novel. In M. Holquist (Ed.). The dialogical imagination: Four essays by M. M. Bakhtin (17th. ed., C. Emerson and M. Holquest, Trans., pp. 84-258). University of Texas Press.
  7. Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation (S. F. Glaser, Trans.). The University of Michigan Press.
  8. Baudrillard, J. (2016). Simgesel değiş tokuş ve ölüm (4th. Ed., O. Adanır, Trans.). Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
  9. Baydur, M. (2016). Kamyon. In M. Baydur (2016). Tiyatro oyunları (2nd Ed., pp. 319-67). İletişim Yayınları.
  10. Bennett, B. (1992). Performance and the exposure of hermeneutics. Theatre Journal, 44(4), 431-447. https://doi.org/10.2307/3208767
  11. Bozdoğan, M. & Bozdoğan, Ö. (2022). Kamyon oyununda yabancılaşma ve gündelik hayat ritimleri. Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi, 35, 17-35. https://doi.org/10.26650/jtcd.1120559
  12. Burcu, H. İ. & Ezici, T. (2018). Memet Baydur dramaturgisi: Yaşam – oyun ilişkisinden “oyun içinde oyun” stratejisine. Sahne ve Müzik Eğitim – Araştırma E-Dergisi, 6, 39-52.
  13. Deák, F. (1976). Structuralism in theatre: The Prague School contribution. The Drama Review, 20(4), 83-94. https://doi.org/10.2307/1145077
  14. Erol, K. (2013a). Memet Baydur tiyatrosu ve dramatik bir pazarlık oyunu: Kamyon. Turkish Studies, 8(4), 817-833. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.4699
  15. Erol, K. (2013b). Memet Baydur’un tiyatro yazarlığı ve eleştiri. In M. Arslan (Ed.). Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kongresi Bildiriler Kitabı (Vol. 1, pp. 499-514). International Burch University Press.
  16. Fink, E. (2016). Play as symbol of the world, and other writings (I. A. Moore and C. Turner, Trans.). Indiana University Press.
  17. Fisher-Lichte, E. (2002). History of European drama and theatre (J. Riley, Trans.). Routledge.
  18. Fortier, M. (1997). Theory/theatre: An introduction. Routledge.
  19. Holquist, M. (2002). Dialogism: Bakhtin and his world (2nd ed.). Routledge.
  20. Morris, P. (Ed.) (2003). The Bakhtin reader: Selected writings of Bakhtin, Medvedev and Voloshinov (2nd ed.). Arnold Publishing.
  21. Pawlett, W. (2010). Simulacra + simulacrum. R. G. Smith (Ed.). The Baudrillard dictionary (pp. 196-99). Edinburgh University Press.
  22. Piscator, E. (2010). Bayraklar. In E. Piscator (2010). Politik tiyatro (M. Ünlü & S. Güney, Trans., pp. 52-60). Agora Kitaplığı.
  23. Propp, V. (1984). The nature of folklore. In V. Propp (1984). Theory and history of folklore (A. Y. Martin and R. P. Martin, Trans., A. Liberman, Ed.&Int.&Notes, pp. 1-64). University of Minnesota Press.
  24. Shaffer, E. (1993). The hermeneutic approach to theatre and drama. In J. Hilton (Ed.). New directions in theatre (pp. 120-44). Macmillan.
  25. Steinke, D. (1978). ‘Kızıl Ses-Das Rote Sprachrohr’ ajitprop topluluğunun gelişimi 1927-1933. In A. Kammrad and R. Scheck (Eds.). İşçi tiyatroları (ajitprop topluluklar) (Y. Onay, Trans., pp. 43-101). İşçi Kültür Derneği Yayınları.
  26. Şener, S. (2011). Memet Baydur tiyatrosu. Tiyatro Araştırmaları Dergisi, 31(1), 109-140.
  27. Şener, S. (2014). Dünden bugüne tiyatro düşüncesi (8th ed.). Dost Yayınları.
  28. Veltruský, J. (1981). The Prague School theory of theater. Poetics Today, 2(3), 225-235. https://doi.org/10.2307/1772473
  29. Williams, R. (1968). Drama in performance. C. A. Watts & Co.
  30. Wolff, J. (1993). Aesthetics and the sociology of art (2nd ed.). Macmillan.
  31. Yüksel, A. (1995). Yapısalcılık ve bir uygulama: Melih Cevdet Anday tiyatrosu (2nd ed.). Gündoğan Yayınları.
  32. Yüksel, A. (1997). Memet Baydur: Eleştirmen eskiten bir oyun yazarı. In A. Yüksel (1997). Çağdaş Türk tiyatrosundan on yazar (pp. 133-56). MitosBOYUT Yayınları.
  33. Yüksel, A. (2013). Memet Baydur: Oyunu ‘oyun’ kılmak. In A. Yüksel (2013). Dram sanatında sınırları zorlamak (pp. 213-21). MitosBOYUT Yayınları.

Bu yayına atıf

APA 7

Derin, O. E. (2024). Kronotop, Diyalog ve Simülasyon: Memet Baydur’un Kamyon’u Üzerine Yeni Bir Bakış. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 42(1), 326–340. https://doi.org/10.32600/huefd.1564111

BibTeX

@article{derin2024kronotop,
  author = {Derin, Ozan Ekin},
  title = {{Kronotop, Diyalog ve Sim{\"u}lasyon: Memet Baydur'un Kamyon'u {\"U}zerine Yeni Bir Bak{\i}{\c{s}}}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {42},
  number = {1},
  pages = {326--340},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2024},
  month = {10},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.1564111},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/chronotope-dialogue-and-simulation-a-new-perspective-on-memet-baydurs-kamyon},
  language = {en},
  keywords = {Literature Sociology},
  abstract = {Bu makalede Memet Baydur'un 1990 senesinde kaleme ald{\i}{\u{g}}{\i} Kamyon isimli iki b{\"o}l{\"u}ml{\"u}k tiyatro oyunu {\c{c}}{\"o}z{\"u}mlenmekte ve temel yap{\i}sal {\"o}zellikleri {\c{c}}er{\c{c}}evesinde yorumlanmaktad{\i}r. Kamyon oyununda bir y{\"u}k kamyonunun {\i}ss{\i}z bir yolda ar{\i}zalanmas{\i} sonucu kamyonda {\c{c}}al{\i}{\c{s}}an ki{\c{s}}iler ve k{\"o}yl{\"u}ler aras{\i}ndaki ili{\c{s}}kiler ba{\u{g}}lam{\i}nda geli{\c{s}}en olaylar konu edilmekte, karakterler {\c{c}}{\"o}z{\"u}ms{\"u}z bir durum i{\c{c}}erisinde beklemekte ve bekleyi{\c{s}} d{\"o}ng{\"u}leri T{\"u}rkiye'nin siyasal ve toplumsal d{\"o}n{\"u}{\c{s}}{\"u}mleri ile izd{\"u}{\c{s}}{\"u}mler ta{\c{s}}{\i}maktad{\i}r. Bu {\c{c}}er{\c{c}}evede ilk olarak oyunun kronotop yap{\i}s{\i}, bu yap{\i}n{\i}n {\"u}zerine kuruldu{\u{g}}u edimsel, s{\"o}ylemsel ve imgesel {\"o}{\u{g}}eler ele al{\i}nm{\i}{\c{s}}, ikinci olarak ise oyunun s{\"o}ylemsel i{\c{c}}eri{\u{g}}inin ta{\c{s}}{\i}y{\i}c{\i}s{\i} olan diyalojik etkile{\c{s}}imler serimlenmi{\c{s}}tir. Diyalojik etkile{\c{s}}imlerin yo{\u{g}}unla{\c{s}}t{\i}{\u{g}}{\i} ve `oyun i{\c{c}}inde oyun' olarak adland{\i}r{\i}labilecek b{\"o}l{\"u}mler oyunun genel sosyo-k{\"u}lt{\"u}rel ba{\u{g}}lam{\i} ve karakterlerin ta{\c{s}}{\i}y{\i}c{\i}s{\i} olduklar{\i} siyasal {\c{c}}eli{\c{s}}kiler bak{\i}m{\i}ndan {\"o}zel olarak yorumlanm{\i}{\c{s}}t{\i}r. Oyunun genel yap{\i}s{\i}n{\i}n sim{\"u}latif {\"o}zellikler g{\"o}stermesi sebebiyle, yap{\i}sal ve i{\c{c}}eriksel {\"o}zelliklerin sim{\"u}lakra d{\"u}zenini {\c{s}}ekillendirmedeki rolleri incelenmi{\c{s}} ve oyunun anlam d{\"u}nyas{\i} a{\c{c}}{\i}s{\i}ndan konumu anla{\c{s}}{\i}lmaya {\c{c}}al{\i}{\c{s}}{\i}lm{\i}{\c{s}}t{\i}r. Ara{\c{s}}t{\i}rman{\i}n vard{\i}{\u{g}}{\i} temel sonu{\c{c}} oyunun ele{\c{s}}tirel bir sim{\"u}lasyon olarak kuruldu{\u{g}}u, son tahlilde seksenli y{\i}llar sonras{\i} T{\"u}rkiye'sini merkeze alan bir sosyo-politik arka plan ve fin de si{\`{e}}cle ({\c{c}}a{\u{g}}{\i}n kapan{\i}{\c{s}}{\i}) temas{\i} etraf{\i}nda {\c{s}}ekillendi{\u{g}}idir. Sonu{\c{c}} olarak bu makalede Kamyon oyunu metin temelli bir analize ve yorumlamaya tabi tutulmaktad{\i}r ve bu yolla oyunun anlam{\i} izleyiciler i{\c{c}}in yeniden in{\c{s}}a edilmeye {\c{c}}al{\i}{\c{s}}{\i}lmaktad{\i}r.},
  affiliation = {ORTA DO{\u{G}}U TEKN{\.I}K {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}
.bib

RIS

TY  - JOUR
AU  - Derin, Ozan Ekin
TI  - Kronotop, Diyalog ve Simülasyon: Memet Baydur’un Kamyon’u Üzerine Yeni Bir Bakış
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 42
IS  - 1
PY  - 2024
DA  - 2024/10/14/
SP  - 326
EP  - 340
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
DO  - 10.32600/huefd.1564111
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/chronotope-dialogue-and-simulation-a-new-perspective-on-memet-baydurs-kamyon
AB  - Bu makalede Memet Baydur’un 1990 senesinde kaleme aldığı Kamyon isimli iki bölümlük tiyatro oyunu çözümlenmekte ve temel yapısal özellikleri çerçevesinde yorumlanmaktadır. Kamyon oyununda bir yük kamyonunun ıssız bir yolda arızalanması sonucu kamyonda çalışan kişiler ve köylüler arasındaki ilişkiler bağlamında gelişen olaylar konu edilmekte, karakterler çözümsüz bir durum içerisinde beklemekte ve bekleyiş döngüleri Türkiye’nin siyasal ve toplumsal dönüşümleri ile izdüşümler taşımaktadır. Bu çerçevede ilk olarak oyunun kronotop yapısı, bu yapının üzerine kurulduğu edimsel, söylemsel ve imgesel öğeler ele alınmış, ikinci olarak ise oyunun söylemsel içeriğinin taşıyıcısı olan diyalojik etkileşimler serimlenmiştir. Diyalojik etkileşimlerin yoğunlaştığı ve ‘oyun içinde oyun’ olarak adlandırılabilecek bölümler oyunun genel sosyo-kültürel bağlamı ve karakterlerin taşıyıcısı oldukları siyasal çelişkiler bakımından özel olarak yorumlanmıştır. Oyunun genel yapısının simülatif özellikler göstermesi sebebiyle, yapısal ve içeriksel özelliklerin simülakra düzenini şekillendirmedeki rolleri incelenmiş ve oyunun anlam dünyası açısından konumu anlaşılmaya çalışılmıştır. Araştırmanın vardığı temel sonuç oyunun eleştirel bir simülasyon olarak kurulduğu, son tahlilde seksenli yıllar sonrası Türkiye’sini merkeze alan bir sosyo-politik arka plan ve fin de siècle (çağın kapanışı) teması etrafında şekillendiğidir. Sonuç olarak bu makalede Kamyon oyunu metin temelli bir analize ve yorumlamaya tabi tutulmaktadır ve bu yolla oyunun anlamı izleyiciler için yeniden inşa edilmeye çalışılmaktadır.
KW  - Literature Sociology
LA  - en
AD  - ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
ER  -
.ris