Büyük Dönüşüm Dönemlerinde Sınıflar ve Statü Grupları: Yaşar Kemal’in Gözünden Çukurova’daki Tarımsal Değişim

Özet

Bu çalışma, geçen yüzyılda Çukurova bölgesinde yaşanan tarımsal dönüşüm sürecinde toplumsal sınıfların ve statügruplarının değişen konumlarını Yaşar Kemal’in edebi yapıtlarının sunduğu perspektiften inceliyor. Makale edebieserlerin tarihsel ve sosyolojik çalışmalarda değerlendirilmesine ilişkin yöntemsel bir tartışmayla açılıyor. Dahasonra, Yaşar Kemal’in eserlerinden yola çıkarak Çukurova’daki tarımsal dönüşüme ilişkin üç noktaya dikkat çekiyor.Birincisi, alt sınıfların tarımın kapitalistleşmesine karşı direnişleri Luddite tipi makine kırıcılıktan toprak ve emekmücadelelerine uzanan geniş bir yelpazeye sahipti. İkincisi, proleterleşen köylülerin bir bölümü ücretli işçiliği kalıcıbir durum olarak değil, küçük ölçekli çiftçilik için gereken birikimi yapmaya yardımcı olan geçici uğrak olarakgörüyordu. Son olarak, sınıfların ve statü gruplarının dönüşümleri birbirleriyle yakından ilişkiliydi. Kapitalizm öncesidöneme ait toplumsal normlara bağlı kalan toprak ağaları kapitalistleşme sürecine uyum sağlayamayıp gerilemiş, kârmaksimizasyonunu öncelikli hedef olarak gören yeni tip toprak sahipleri bu süreçte yükselişe geçmiştir.

Anahtar sözcükler

• sınıf
• sosyal statü
• tarımsal değişim
• Çukurova
• Türk edebiyatı
• Yaşar Kemal

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

1. Arrighi, G., Hopkins, T. K. & Wallerstein, I. (1983). Rethinking the Concepts of Class and Status-Group in a World-System Perspective. Review, 6 (3), 283-304.
2. Braudel, F. (1982). Civilization and Capitalism 15th-18th Century Volume 2: The Wheels of Commerce. Trans. Sian Reynolds. London: Book Club Associates.
3. Doğan, M. (2006). Türkiye Ziraatinde Makineleşme: Traktör ve Biçerdoverin Etkileri [Mechanization in Turkish Agriculture: Impacts of Tractor and Combine Harvester]. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Coğrafya Dergisi, 14, 66-75.
4. Ener, K. [1958] (1961). Tarih Boyunca Adana Ovasına Bir Bakış [An Evaluation of the Adana Plain Throughout History]. İstanbul: Berksoy Matbaası.
5. Gürız, A. 1974. Land Ownership in Rural Settlements. P. Benedict, E. Tümertekin and F. Mansur (Eds.), in Turkey: Geographic and Social Perspectives (pp. 71-91.). Leiden: E.J. Brill.
6. Karapınar, B. (2005). Land Inequality in Rural Southeastern Turkey: Rethinking Agricultural Development. New Perspectives on Turkey, 32, 165-197.
7. Karpat, K. H. (1976). The Gecekondu: Rural migration and Urbanization. Cambridge: Cambridge University Press.
8. Kemal, Y. (1955). Teneke [The Drumming-Out]. İstanbul: Varlık Yayınları.
9. Kemal, Y. (1963). The Wind from the Plain. Trans. Thilda Kemal. London: Collins and Harvill Press.
10. Kemal, Y. (1971). Bu Diyar Baştan Başa [Throughout This Land]. İstanbul: Cem Yayınevi.
11. Kemal, Y. (1974). Iron Earth, Copper Sky. Trans. Thilda Kemal. London: Collins and Harvill Press.
12. Kemal, Y. (1975). Akçasazın Ağaları 2: Yusufcuk Yusuf [The Lords of Akchasaz Part 2: Yusuf, Little Yusuf]. İstanbul: Cem Yayınevi.
13. Kemal, Y. (1980). The Lords of Akchasaz Part 1: Murder in the Ironsmith Market. Trans. Thilda Kemal. New York: William Morrow and Company, Inc.
14. Kemal, Yaşar. (1982). Hüyükteki Nar Ağacı [The Pomegranate on the Knoll]. İstanbul: Toros.
15. Kemal, Y. & Bosquet, A. (1999). Yaşar Kemal on His Life and Art. Trans. Eugene Lyons Hebert and Barry Tharaud. Syracuse, NY: Syracuse University Press.
16. Keyder, Ç. (1983). The Cycle of Sharecropping and the Consolidation of Small Peasant Ownership in Turkey. Journal of Peasant Studies, 10 (2-3), 130-145.
17. Keyder, Ç. (1987). State and Class in Turkey: A Study in Capitalist Development. London and New York: Verso.
18. Makal, A. (2008). Türkiye Emek Tarihinin Bir İzdüşüm Alanı Olarak ‘Edebiyat’ [’Literature’ as a Projection Realm for the Labour History of Turkey]. Çalışma ve Toplum, 18, 15-43.
19. Marx, K. (1977). Capital: A Critique of Political Economy Volume 1. Trans. Ben Fowkes. New York: Vintage Books.
20. Polanyi, K [1944] (2001). The Great Transformation: The Political and Economic Origins of Our Time. Boston: Beacon Press.
21. Savran, S. (2010). Türkiye’de Sınıf Mücadeleleri Cilt 1: 1908-1980. İstanbul: Yordam Kitap.
22. Toksöz, M. (2010). Nomads, Migrants and Cotton: The Making of the Adana-Mersin Region 1850-1908. Leiden: Brill.
23. Toksöz, M. (2006). Bir Coğrafya, Bir Ürün, Bir Bölge: 19. Yüzyılda Çukurova [One Geography, One Crop, One Region: Çukurova in the 19th Century]. Kebikeç, 21, 97-110.
24. Toros, T. (1939). Çukurova ve Toroslar’da Köy İktisadiyatı [Agricultural Economics in Çukurova and the Taurus Mountains]. Adana: Yeni Adana Basımevi.
25. Varlık, B. (1977). Emperyalizmin Çukurova’ya Girişi [The Entry of Imperialism to Çukurova], Ankara: Tüm İktisatçılar Birliği Yayınları, 41-55.
26. Weber, M. (1958). From Max Weber: Essays in Sociology. H.H. Gerth and C. W. Mills (Eds.), New York: Oxford University Press.
27. Weber, M. (1978). Economy and Society: An Outline of Interpretative Sociology. G. Roth and C. Wittich (Eds.), Berkeley: University of California Press.
28. Yıldırım, U. D. (2017). Orhan Kemal ve Yaşar Kemal Romanlarında Tarımda Dönüşüm ve Mevsimlik İşçiler [Agrarian Change and Seasonal Workers in the Novels of Orhan Kemal and Yaşar Kemal]. Praksis, 43, 862-864.
29. Yıldırmaz, S. (2017). Politics and the Peasantry in Post-War Turkey: Social History, Culture, and Modernization. London: I.B. Tauris.Zürcher, E. J. (1994). Turkey: A Modern History. London: I.B. Tauris.

Bu yayına atıf

@article{gurel2018buyuk,
  author = {G{\"u}rel, Burak},
  title = {{B{\"u}y{\"u}k D{\"o}n{\"u}{\c{s}}{\"u}m D{\"o}nemlerinde S{\i}n{\i}flar ve Stat{\"u} Gruplar{\i}: Ya{\c{s}}ar Kemal'in G{\"o}z{\"u}nden {\c{C}}ukurova'daki Tar{\i}msal De{\u{g}}i{\c{s}}im}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {36},
  number = {2},
  pages = {209--220},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2018},
  month = {6},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.433296},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/classes-and-status-groups-in-times-of-great-transformation-reading-agrarian-change-in-cukurova-through-the-lens-of},
  language = {en},
  keywords = {s{\i}n{\i}f, sosyal stat{\"u}, tar{\i}msal de{\u{g}}i{\c{s}}im, {\c{C}}ukurova, T{\"u}rk edebiyat{\i}, Ya{\c{s}}ar Kemal},
  abstract = {Bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma, ge{\c{c}}en y{\"u}zy{\i}lda {\c{C}}ukurova b{\"o}lgesinde ya{\c{s}}anan tar{\i}msal d{\"o}n{\"u}{\c{s}}{\"u}m s{\"u}recinde toplumsal s{\i}n{\i}flar{\i}n ve stat{\"u}gruplar{\i}n{\i}n de{\u{g}}i{\c{s}}en konumlar{\i}n{\i} Ya{\c{s}}ar Kemal'in edebi yap{\i}tlar{\i}n{\i}n sundu{\u{g}}u perspektiften inceliyor. Makale edebieserlerin tarihsel ve sosyolojik {\c{c}}al{\i}{\c{s}}malarda de{\u{g}}erlendirilmesine ili{\c{s}}kin y{\"o}ntemsel bir tart{\i}{\c{s}}mayla a{\c{c}}{\i}l{\i}yor. Dahasonra, Ya{\c{s}}ar Kemal'in eserlerinden yola {\c{c}}{\i}karak {\c{C}}ukurova'daki tar{\i}msal d{\"o}n{\"u}{\c{s}}{\"u}me ili{\c{s}}kin {\"u}{\c{c}} noktaya dikkat {\c{c}}ekiyor.Birincisi, alt s{\i}n{\i}flar{\i}n tar{\i}m{\i}n kapitalistle{\c{s}}mesine kar{\c{s}}{\i} direni{\c{s}}leri Luddite tipi makine k{\i}r{\i}c{\i}l{\i}ktan toprak ve emekm{\"u}cadelelerine uzanan geni{\c{s}} bir yelpazeye sahipti. {\.I}kincisi, proleterle{\c{s}}en k{\"o}yl{\"u}lerin bir b{\"o}l{\"u}m{\"u} {\"u}cretli i{\c{s}}{\c{c}}ili{\u{g}}i kal{\i}c{\i}bir durum olarak de{\u{g}}il, k{\"u}{\c{c}}{\"u}k {\"o}l{\c{c}}ekli {\c{c}}ift{\c{c}}ilik i{\c{c}}in gereken birikimi yapmaya yard{\i}mc{\i} olan ge{\c{c}}ici u{\u{g}}rak olarakg{\"o}r{\"u}yordu. Son olarak, s{\i}n{\i}flar{\i}n ve stat{\"u} gruplar{\i}n{\i}n d{\"o}n{\"u}{\c{s}}{\"u}mleri birbirleriyle yak{\i}ndan ili{\c{s}}kiliydi. Kapitalizm {\"o}ncesid{\"o}neme ait toplumsal normlara ba{\u{g}}l{\i} kalan toprak a{\u{g}}alar{\i} kapitalistle{\c{s}}me s{\"u}recine uyum sa{\u{g}}layamay{\i}p gerilemi{\c{s}}, k{\^a}rmaksimizasyonunu {\"o}ncelikli hedef olarak g{\"o}ren yeni tip toprak sahipleri bu s{\"u}re{\c{c}}te y{\"u}kseli{\c{s}}e ge{\c{c}}mi{\c{s}}tir.},
  affiliation = {Ko{\c{c}} {\"U}niversitesi}
}

TY  - JOUR
AU  - Gürel, Burak
TI  - Büyük Dönüşüm Dönemlerinde Sınıflar ve Statü Grupları: Yaşar Kemal’in Gözünden Çukurova’daki Tarımsal Değişim
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 36
IS  - 2
PY  - 2018
DA  - 2018/06/12/
SP  - 209
EP  - 220
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
DO  - 10.32600/huefd.433296
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/classes-and-status-groups-in-times-of-great-transformation-reading-agrarian-change-in-cukurova-through-the-lens-of
AB  - Bu çalışma, geçen yüzyılda Çukurova bölgesinde yaşanan tarımsal dönüşüm sürecinde toplumsal sınıfların ve statügruplarının değişen konumlarını Yaşar Kemal’in edebi yapıtlarının sunduğu perspektiften inceliyor. Makale edebieserlerin tarihsel ve sosyolojik çalışmalarda değerlendirilmesine ilişkin yöntemsel bir tartışmayla açılıyor. Dahasonra, Yaşar Kemal’in eserlerinden yola çıkarak Çukurova’daki tarımsal dönüşüme ilişkin üç noktaya dikkat çekiyor.Birincisi, alt sınıfların tarımın kapitalistleşmesine karşı direnişleri Luddite tipi makine kırıcılıktan toprak ve emekmücadelelerine uzanan geniş bir yelpazeye sahipti. İkincisi, proleterleşen köylülerin bir bölümü ücretli işçiliği kalıcıbir durum olarak değil, küçük ölçekli çiftçilik için gereken birikimi yapmaya yardımcı olan geçici uğrak olarakgörüyordu. Son olarak, sınıfların ve statü gruplarının dönüşümleri birbirleriyle yakından ilişkiliydi. Kapitalizm öncesidöneme ait toplumsal normlara bağlı kalan toprak ağaları kapitalistleşme sürecine uyum sağlayamayıp gerilemiş, kârmaksimizasyonunu öncelikli hedef olarak gören yeni tip toprak sahipleri bu süreçte yükselişe geçmiştir.
KW  - sınıf
KW  - sosyal statü
KW  - tarımsal değişim
KW  - Çukurova
KW  - Türk edebiyatı
KW  - Yaşar Kemal
LA  - en
AD  - Koç Üniversitesi
ER  -