Makale

“Güney”in Anlatı Katmanlarında Anlamın Yeniden Kuruluşu

Bu kayıt derginin DergiPark arşivinden aktarılmıştır; özgün sayfası: DergiPark

Özet

Arjantinli yazar Jorge Luis Borges “Güney” (“El Sur”) başlıklı öyküsünde, ‘gerçeklik’ ve ‘düş’ karşıtlığı üstündenkurduğu anlatısını, öykülerinde sıklıkla kullandığı zaman, yazgı, ölüm kavramlarıyla destekleyerek çok katmanlı birmetin ortaya çıkarır. Anlatının girişinde gerçeklik düzleminde konumlandırılan anlatı başkişisi düşsel düzlemegeçtiğinde, gerçeklik düzleminin nesnel zamanı ve uzamıyla düş düzleminin öznel zamanı ve uzamı arasında bir geçitaçılmış olur. Metin içinde anlatıcının ‘eşik geçişleri’ olarak tanımladığı geçit aracılığıyla, iç içe geçen gerçeklik ve düşuzamlarında nesnel zamanla öznel zaman kimileyin üst üste kayarak örtüşürken kimileyin birbirinden uzaklaşır.Gerçeklik düzleminde ölüme yol alan anlatı başkişisi, düş düzleminde ölümünü istediği gibi kurgulayarak yazgısınıbelirleme özgürlüğünü elde eder. “Güney”de öykü, karşıtlıklar üstünden ilerler: gerçeklik evreninin anlatı başkişisiniedilgenliğe sürükleyen uzamı, düş evreninde özneyi etkin kılan bir uzama evrilir; Kuzey ekin yaşamını, Güneygeleneksel yaşamı simgeler; özne Kuzey’de bugünde, Güney’de geçmişte yaşar. Kuzey Güney karşıtlığında karşıtlıkiçinde görmediğimiz tek kavram olan ölüm, öznenin hem Kuzey’deki hem Güney’deki sonunu imler. “Güney”deanlam, anlatının değişik düzeylerindeki ardışık oluntu dizilerinin arasındaki geçişlerde ve dizileri meydana getirenoluntuların kendi içlerindeki işleyişte ortaya çıkar. Öykünün kuruluşu, anlatı katmanları arasındaki bağlantıda görülür.Bu çalışmanın amacı “Güney”de kişi/uzam/zaman yerlemlerini inceleyerek anlatının çözümlemesini yapmaktır.Çalışma, bu üç anlatı yerleminin aralarındaki bağıntıdan yola çıkarak, boşlukları olabildiğince doldurma ve anlatıyıbütününde çözümleme ereği güder. Böylelikle anlatıyı düzenleyen anlamlı bağıntılar belli bir dizge içinde ayrıntılıbiçimde ortaya çıkar.

Özet (İngilizce, çeviri)

Reconstruction of Meaning in the Narrative Levels in “The South”

The Argentinian author Jorge Luis Borges constructs a narrative structure in the story entitled “The South” (“El Sur”)through the opposition between ‘reality’ and ‘dream’ and substantiates the narrative by means of concepts such astime, destiny and death, characteristic motifs of his stories, thus creates a multilayered text. A passageway opensbetween the objective time and space of the level of reality and the subjective time and space of the fictional levelwhen the protagonist, initially positioned at the level of reality in the beginning of the narrative passes on to the fictionallevel. Through the passage defined by the narrator as ‘threshold passages’ in the story, the spaces of reality and fictionappear to blend into each other and consequently, the objective time and the subjective time coincide occasionally andfall apart at other times. The protagonist, moving towards death in the level of reality, gains freedom to determine hisown destiny, dreaming and devising his way of dying at his own free will in the fictional level. The narrative in “TheSouth” proceeds over oppositions: the space in the universe of reality that leads the protagonist towards a state ofpassivity turns into a space that puts the subject in an active position in the fictional universe; whilst North symbolizes a life of culture, South is the symbol for traditions; the subject lives in the present, in the North and in the past, in theSouth. Death, that appears to be the one and only term that does not come forth with its opposite in the opposition ofNorth and South, implies an end which turns out to be the same in the North and the South. Meaning in “The South”is revealed through the passages between the series of consecutive episodes at various levels of the narrative and in theinner functioning of the episodes producing the series. The construction of the narrative comes into existence in thejuxtaposition and the connection between the narrative levels. The objective of this study is to carry out an analysis ofthe story entitled “The South,” studying the coordinates of character/space/time. The study, starting with the relationsbetween the three coordinates, aims to fill the gaps as far as possible and to analyse the narrative as a whole. Thus, thesignificant relations organizing the narrative come to light thoroughly within a system

Anahtar sözcükler

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

Alazraki, J. (1974). La prosa narrativa de Jorge Luis Borges. Madrid, İspanya: Editorial Gredos.
Borges, J. L. (2001). Ficciones (6. bs.). Madrid, İspanya: Alianza Editorial.
Cáceres Milnes, A. (2014). El Sur de Borges: un espacio de muerte. Adversus, 10, 25: 126-149.
Frank, R. M. (1977). Textos y contra-textos en el Jardín de senderos que se bifurcan. Revista iberoamericana, 43, 100-101: 517-534.
Genette, G. (1989). Figuras III (C. Manzano, Çev.). Barcelona, İspanya: Editorial Luman. (Orijinali 1972’de yayımlanmıştır).
Mesa Gancedo, D. (1996). Borges/Saura: El Sur. Variaciones Borges, 1, 2: 152-176.
Mignolo, W. (1977). Emergencia, espacio, mundos posibles: las propuestas epistemológicas de Jorge L. Borges. Revista iberoamericana, 43, 100-101: 357-379.
Perilli, C. N. (1983). El símbolo del espejo en Borges. Revista chilena de literatura, 14, 21: 149-157.
Ramiro Podetti, J. (2008). Civilización, barbarie y frontera en Jorge Luis Borges. Humanidades, 8, 1: 87-102.
Rodríguez Monegal, E. (2001). Borges (Ş. Demirkol, Çev.). İstanbul, Türkiye: Gendaş Kültür. (Orijinali 1970’te yayımlanmıştır).
Yücel, T. (1995). Anlatı yerlemleri: kişi/süre/uzam (2. bs.). İstanbul, Türkiye: Yapı Kredi Yayınları.

Bu yayına atıf

APA 7

Önal, Z. (2018). “Güney”in Anlatı Katmanlarında Anlamın Yeniden Kuruluşu. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 36(2), 188–197. https://doi.org/10.32600/huefd.432051

BibTeX

@article{onal2018guney,
  author = {{\"O}nal, Zeynep},
  title = {{``G{\"u}ney''in Anlat{\i} Katmanlar{\i}nda Anlam{\i}n Yeniden Kurulu{\c{s}}u}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {36},
  number = {2},
  pages = {188--197},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2018},
  month = {6},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.432051},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/guney-in-anlati-katmanlarinda-anlamin-yeniden-kurulusu},
  language = {tr},
  keywords = {Jorge Luis Borges, ``G{\"u}ney'' (``El Sur''), anlat{\i} yap{\i}s{\i}, anlat{\i} yerlemleri, ikili kar{\c{s}}{\i}tl{\i}klar},
  abstract = {Arjantinli yazar Jorge Luis Borges ``G{\"u}ney'' (``El Sur'') ba{\c{s}}l{\i}kl{\i} {\"o}yk{\"u}s{\"u}nde, `ger{\c{c}}eklik' ve `d{\"u}{\c{s}}' kar{\c{s}}{\i}tl{\i}{\u{g}}{\i} {\"u}st{\"u}ndenkurdu{\u{g}}u anlat{\i}s{\i}n{\i}, {\"o}yk{\"u}lerinde s{\i}kl{\i}kla kulland{\i}{\u{g}}{\i} zaman, yazg{\i}, {\"o}l{\"u}m kavramlar{\i}yla destekleyerek {\c{c}}ok katmanl{\i} birmetin ortaya {\c{c}}{\i}kar{\i}r. Anlat{\i}n{\i}n giri{\c{s}}inde ger{\c{c}}eklik d{\"u}zleminde konumland{\i}r{\i}lan anlat{\i} ba{\c{s}}ki{\c{s}}isi d{\"u}{\c{s}}sel d{\"u}zlemege{\c{c}}ti{\u{g}}inde, ger{\c{c}}eklik d{\"u}zleminin nesnel zaman{\i} ve uzam{\i}yla d{\"u}{\c{s}} d{\"u}zleminin {\"o}znel zaman{\i} ve uzam{\i} aras{\i}nda bir ge{\c{c}}ita{\c{c}}{\i}lm{\i}{\c{s}} olur. Metin i{\c{c}}inde anlat{\i}c{\i}n{\i}n `e{\c{s}}ik ge{\c{c}}i{\c{s}}leri' olarak tan{\i}mlad{\i}{\u{g}}{\i} ge{\c{c}}it arac{\i}l{\i}{\u{g}}{\i}yla, i{\c{c}} i{\c{c}}e ge{\c{c}}en ger{\c{c}}eklik ve d{\"u}{\c{s}}uzamlar{\i}nda nesnel zamanla {\"o}znel zaman kimileyin {\"u}st {\"u}ste kayarak {\"o}rt{\"u}{\c{s}}{\"u}rken kimileyin birbirinden uzakla{\c{s}}{\i}r.Ger{\c{c}}eklik d{\"u}zleminde {\"o}l{\"u}me yol alan anlat{\i} ba{\c{s}}ki{\c{s}}isi, d{\"u}{\c{s}} d{\"u}zleminde {\"o}l{\"u}m{\"u}n{\"u} istedi{\u{g}}i gibi kurgulayarak yazg{\i}s{\i}n{\i}belirleme {\"o}zg{\"u}rl{\"u}{\u{g}}{\"u}n{\"u} elde eder. ``G{\"u}ney''de {\"o}yk{\"u}, kar{\c{s}}{\i}tl{\i}klar {\"u}st{\"u}nden ilerler: ger{\c{c}}eklik evreninin anlat{\i} ba{\c{s}}ki{\c{s}}isiniedilgenli{\u{g}}e s{\"u}r{\"u}kleyen uzam{\i}, d{\"u}{\c{s}} evreninde {\"o}zneyi etkin k{\i}lan bir uzama evrilir; Kuzey ekin ya{\c{s}}am{\i}n{\i}, G{\"u}neygeleneksel ya{\c{s}}am{\i} simgeler; {\"o}zne Kuzey'de bug{\"u}nde, G{\"u}ney'de ge{\c{c}}mi{\c{s}}te ya{\c{s}}ar. Kuzey G{\"u}ney kar{\c{s}}{\i}tl{\i}{\u{g}}{\i}nda kar{\c{s}}{\i}tl{\i}ki{\c{c}}inde g{\"o}rmedi{\u{g}}imiz tek kavram olan {\"o}l{\"u}m, {\"o}znenin hem Kuzey'deki hem G{\"u}ney'deki sonunu imler. ``G{\"u}ney''deanlam, anlat{\i}n{\i}n de{\u{g}}i{\c{s}}ik d{\"u}zeylerindeki ard{\i}{\c{s}}{\i}k oluntu dizilerinin aras{\i}ndaki ge{\c{c}}i{\c{s}}lerde ve dizileri meydana getirenoluntular{\i}n kendi i{\c{c}}lerindeki i{\c{s}}leyi{\c{s}}te ortaya {\c{c}}{\i}kar. {\"O}yk{\"u}n{\"u}n kurulu{\c{s}}u, anlat{\i} katmanlar{\i} aras{\i}ndaki ba{\u{g}}lant{\i}da g{\"o}r{\"u}l{\"u}r.Bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}man{\i}n amac{\i} ``G{\"u}ney''de ki{\c{s}}i/uzam/zaman yerlemlerini inceleyerek anlat{\i}n{\i}n {\c{c}}{\"o}z{\"u}mlemesini yapmakt{\i}r.{\c{C}}al{\i}{\c{s}}ma, bu {\"u}{\c{c}} anlat{\i} yerleminin aralar{\i}ndaki ba{\u{g}}{\i}nt{\i}dan yola {\c{c}}{\i}karak, bo{\c{s}}luklar{\i} olabildi{\u{g}}ince doldurma ve anlat{\i}y{\i}b{\"u}t{\"u}n{\"u}nde {\c{c}}{\"o}z{\"u}mleme ere{\u{g}}i g{\"u}der. B{\"o}ylelikle anlat{\i}y{\i} d{\"u}zenleyen anlaml{\i} ba{\u{g}}{\i}nt{\i}lar belli bir dizge i{\c{c}}inde ayr{\i}nt{\i}l{\i}bi{\c{c}}imde ortaya {\c{c}}{\i}kar.},
  affiliation = {{\.I}STANBUL {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}

.bib

RIS

TY  - JOUR
AU  - Önal, Zeynep
TI  - “Güney”in Anlatı Katmanlarında Anlamın Yeniden Kuruluşu
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 36
IS  - 2
PY  - 2018
DA  - 2018/06/08/
SP  - 188
EP  - 197
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
DO  - 10.32600/huefd.432051
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/guney-in-anlati-katmanlarinda-anlamin-yeniden-kurulusu
AB  - Arjantinli yazar Jorge Luis Borges “Güney” (“El Sur”) başlıklı öyküsünde, ‘gerçeklik’ ve ‘düş’ karşıtlığı üstündenkurduğu anlatısını, öykülerinde sıklıkla kullandığı zaman, yazgı, ölüm kavramlarıyla destekleyerek çok katmanlı birmetin ortaya çıkarır. Anlatının girişinde gerçeklik düzleminde konumlandırılan anlatı başkişisi düşsel düzlemegeçtiğinde, gerçeklik düzleminin nesnel zamanı ve uzamıyla düş düzleminin öznel zamanı ve uzamı arasında bir geçitaçılmış olur. Metin içinde anlatıcının ‘eşik geçişleri’ olarak tanımladığı geçit aracılığıyla, iç içe geçen gerçeklik ve düşuzamlarında nesnel zamanla öznel zaman kimileyin üst üste kayarak örtüşürken kimileyin birbirinden uzaklaşır.Gerçeklik düzleminde ölüme yol alan anlatı başkişisi, düş düzleminde ölümünü istediği gibi kurgulayarak yazgısınıbelirleme özgürlüğünü elde eder. “Güney”de öykü, karşıtlıklar üstünden ilerler: gerçeklik evreninin anlatı başkişisiniedilgenliğe sürükleyen uzamı, düş evreninde özneyi etkin kılan bir uzama evrilir; Kuzey ekin yaşamını, Güneygeleneksel yaşamı simgeler; özne Kuzey’de bugünde, Güney’de geçmişte yaşar. Kuzey Güney karşıtlığında karşıtlıkiçinde görmediğimiz tek kavram olan ölüm, öznenin hem Kuzey’deki hem Güney’deki sonunu imler. “Güney”deanlam, anlatının değişik düzeylerindeki ardışık oluntu dizilerinin arasındaki geçişlerde ve dizileri meydana getirenoluntuların kendi içlerindeki işleyişte ortaya çıkar. Öykünün kuruluşu, anlatı katmanları arasındaki bağlantıda görülür.Bu çalışmanın amacı “Güney”de kişi/uzam/zaman yerlemlerini inceleyerek anlatının çözümlemesini yapmaktır.Çalışma, bu üç anlatı yerleminin aralarındaki bağıntıdan yola çıkarak, boşlukları olabildiğince doldurma ve anlatıyıbütününde çözümleme ereği güder. Böylelikle anlatıyı düzenleyen anlamlı bağıntılar belli bir dizge içinde ayrıntılıbiçimde ortaya çıkar.
KW  - Jorge Luis Borges
KW  - “Güney” (“El Sur”)
KW  - anlatı yapısı
KW  - anlatı yerlemleri
KW  - ikili karşıtlıklar
LA  - tr
AD  - İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
ER  -

.ris