Tanıtım ortamı: HB Tech'in Hacettepe Üniversitesi için hazırladığı JournTech demosudur, üniversitenin resmî sitesi değildir. Künyeler herkese açık kaynaklardan örnek olarak alınmıştır; başvuru ve hakem örnekleri kurgusaldır.
EN
Makale

Masal Uyarlamalarının Vladimir Propp’un Yaklaşımı ile İncelenmesi “Pamuk Prenses” Masalı Örneği

  1. ANKARA ÜNİVERSİTESİ

Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 36, Sayı 1 (2018) s. 122–132

AtıfYayına harici sitede erişin

Bu kayıt derginin DergiPark arşivinden aktarılmıştır; özgün sayfası: DergiPark

Özet

Rus masal bilimci Vladimir Propp, 1928 yılında “Masalın Morfolojisi” adlı eserini ortaya koymuştur. Propp, bueserinde masalların yapı özelliklerini belirlemeyi amaçlamıştır. Bunun için de incelediği Rus masallarından yolaçıkarak fonksiyon adını verdiği, masala hareket sağlayan davranışlar veya olaylar belirlemiştir. 31 adet olarakbelirlediği bu fonksiyonları ise 7 kişinin üstlendiğini ortaya koymuştur. Buna göre kişi ve fonksiyon sayısıdeğişmemekte, ancak fonksiyonların sıralaması değişkenlik gösterebilmektedir. Bunun yanı sıra fonksiyonlar aynımasal içerisinde çok kez tekrar edebilmektedir. Propp'un bu yaklaşımı günümüzde hala yazılı edebiyat alanında birinceleme metodu olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı ise bu edebiyat bilimi inceleme metodunu uyarlamalarüzerinde kullanmaktır. Bu şekilde sözlü edebiyattan yazılı edebiyata, daha sonrasında ise görsel-işitsel boyuta aktarılanmasalın beyaz perdeye aktarımında ne gibi özelliklerin ortaya çıktığı görülmektedir. Zira film süresi, senarist veyönetmen dokunuşları, hatta oyuncu özellikleri gibi faktörlerden dolayı bir değişiklik olağandır. Öyle ki dinleyici yada okuyucu olarak zihnimizde oluşturduğumuz masalsı imgeler artık başkaları tarafından belirlenmektedir. Bu noktadaise önemli olan masal filmi ile masalsı film arasındaki farkı göz ardı etmeden, uyarlanmada oluşan farklarıbelirleyebilmektir. Bahsettiğimiz üzere bu da Propp'un yapı inceleme yöntemiyle mümkündür. Bu yöntemle sırasıdeğişen, çıkarılan ya da eklenen fonksiyonları belirlemek mümkündür. Ayrıca Propp'un 31 fonksiyonu arasındabulunmamasına rağmen uyarlamaya hareket sağlayan davranışlar da ortaya konulabilmektedir. Son olarak Propp'a aitolan ya da ortaya çıkan yeni fonksiyonların kim tarafından üstlenildiği de belirlenebilir ve orijinal metinden ne kadaruzaklaşıldığı ile ilgili veri toplanabilinir. Sonuç olarak bu çalışmada edebiyat alanında masal türü incelemelerindekullanılan bu yöntem ile Grimm Kardeşler tarafından yazıya geçirilen "Pamuk Prenses" masalı ve ondan yola çıkarakçekilen bir masal uyarlaması sekanslara bölünerek incelenmiş ve değişen tüm olgular ortaya konmuştur. AyrıcaPropp'tan bağımsız olarak eklenen fonksiyonların masala getirdiği hareket de açıklanmıştır.

Özet (İngilizce, çeviri)

Analysis of Fairy Tale Adaptations by Vladimir Propp’s Approach Based on The Example “Snow White”

Russian folklorist Vladimir Propp published his work “Morphology of the Folktale” in 1928. In his work, he aimed todefine the structural features of tales. For this reason, based on the Russian tales he studied, he determined somebehaviours or events that bring motion into tales, which he named as “function”. He theorised that 7 characters tookover the functions, which he defined as 31 pieces. According to this, the number of characters and functions does notchange, while the sequence of functions can. Besides, functions can be repeated many times in the same tale. Propp’sapproach is still used as a research method in written literature. The aim of this work is to apply this method toadaptations. In this way, the features of tales that emerge when tales are transferred from oral literature to written literature and later on from visual to audial dimensions can be observed. A change is commonplace due to the lengthof the film, the touches of the scriptwriter and the director and even the characteristics of the cast. Henceforth, thefabulous images we formed in our minds either as a reader or an audience are determined by other people. At thispoint it is important to identfy the differences that arise within the adaptation, without ignoring the difference betweena movie like a tale and a fabulous movie. As mentioned earlier, this can be achieved only by Propp’s method ofstructure analysis. This method enables us to find which sequences are changed, omitted or added. Furthermore, it isalso possible to find behaviours that make adaptations vivid although they are not among Propp's 31 functions. Lastly,it is also possible to determine who has undertaken the functions that belong to Propp or those which have emergedrecently and data concerning the original text can be collected. In conclusion, in this article, “Snow White” that waswritten by the Grimm Brothers and another tale adaptation based on it, has been divided into sequences, studied andvariables have been put forward by applying this method that is used when studying tales in life. Moreover, the motionsadded to the functions apart from those of Propp’s, have been explained.

Anahtar sözcükler

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

  1. ADANIR, Oğuz (2012). Sinemada Anlam ve Anlatım. İstanbul: Say Yayınları.
  2. BEST, Otto Ferdinand (2004). Handbuch Literarischer Fachbegriffe. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag GmbH.
  3. Çetin Erus, Zeynep (2005). Amerikan ve Türk Sinemalarında Uyarlamalar. Karşılaştırmalı Bir Bakış. İstanbul: ES Yayınları.
  4. HAUSCHILD, Christiane (2010). Vladimir Propp (1895-1970). In M. Martinez, M. Scheffel (Hrsg.), Klassiker der modernen Literaturtheorie. (S.80-104). München: C.H. Beck oHG.
  5. KABADAYI, Lale (2018). Film Eleştirisi. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  6. KIRAÇ, Rıza (2012). Sinemanın ABC’si. Say Yayınları.
  7. KÜMPEL, Patricia (2009). Zur Stilistik der DEFA - Märchen. Exemplarische Analysen zur filmischen und narrativen Gestaltung von Märchenverfilmungen aus der ehemaligen DDR. Saarbrücken: VDM Verlag.
  8. LÜTHI, Max (2004). Märchen. München: J.B Metzler Verlag.
  9. MONACO, James (2011). Film verstehen - Das Lexikon: Die wichtigsten Fachbegriffe zu Film und Neuen Medien. Hamburg: Rowohlt Taschenbuch Verlag.
  10. NEUHAUS, Stefan (2008). Literatur und Film. Beispiele einer Medienbeziehung. Würzburg: Verlag Königshausen & Neumann GmbH.
  11. PAECH, Joachim (1988). Literatur und Film. Stuttgart: J.B. Metzlersche Verlagsbuchhandlung.
  12. PÖGE-ALDER, Kathrin (2011). Märchenforschung. Tübingen: Narr Francke Attempto Verlag GmbH + Co.KG.
  13. PROPP, Vladimir (1972). Morphologie des Märchens. (Herausgeber: Karl Eimermacher). München: Carl Hanser Verlag.
  14. PROPP, Vladimir (1987). Masalların Yapısı ve İncelenmesi. (Çev. Doç.Dr.Hüseyin Gümüş,). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  15. RAJEWSKY, Irina O. (2002). Intermedialität. Tübingen und Basel: A Francke Verlag.
  16. SCHNEIDER, Irmela (1981). Der verwandelte Text – Wege zu einer Theorie der Literaturverfilmung. Tübingen: Max Niemeyer Verlag.
  17. STAM, Robert (2000). Sinema Teorisine Giriş. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  18. WEINSHEIMER, Stefanie (2002). Märchenfilm. In. Thomas Koebner (Hrsg.), Reclams Sachlexikon des Films (S.415-417). Stuttgart: Reclam jun.
  19. WIEDEMANN, Dieter (2010). Die DEFA Märchenfilme. Berlin: DEFA-Stiftung.
  20. Film Künyesi:Schneewittchen und das Geheimnis der Zwerge [Sněhurka a sedm trpasliku oder Snehulienka oder Sněhurka], R.Ludvik Raza. ČSSR/Almanya. 1992, 90 dakika.

Bu yayına atıf

APA 7

Perk, D. (2018). Masal Uyarlamalarının Vladimir Propp’un Yaklaşımı ile İncelenmesi “Pamuk Prenses” Masalı Örneği. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 36(1), 122–132. https://doi.org/10.32600/huefd.454263

BibTeX

@article{perk2018masal,
  author = {Perk, Derya},
  title = {{Masal Uyarlamalar{\i}n{\i}n Vladimir Propp'un Yakla{\c{s}}{\i}m{\i} ile {\.I}ncelenmesi ``Pamuk Prenses'' Masal{\i} {\"O}rne{\u{g}}i}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {36},
  number = {1},
  pages = {122--132},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2018},
  month = {8},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.454263},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/masal-uyarlamalarinin-vladimir-proppun-yaklasimi-ile-incelenmesi-pamuk-prenses-masali-ornegi},
  language = {tr},
  keywords = {Masal, Grimm Karde{\c{s}}ler, Pamuk Prenses, Propp, fonksiyon, uyarlama},
  abstract = {Rus masal bilimci Vladimir Propp, 1928 y{\i}l{\i}nda ``Masal{\i}n Morfolojisi'' adl{\i} eserini ortaya koymu{\c{s}}tur. Propp, bueserinde masallar{\i}n yap{\i} {\"o}zelliklerini belirlemeyi ama{\c{c}}lam{\i}{\c{s}}t{\i}r. Bunun i{\c{c}}in de inceledi{\u{g}}i Rus masallar{\i}ndan yola{\c{c}}{\i}karak fonksiyon ad{\i}n{\i} verdi{\u{g}}i, masala hareket sa{\u{g}}layan davran{\i}{\c{s}}lar veya olaylar belirlemi{\c{s}}tir. 31 adet olarakbelirledi{\u{g}}i bu fonksiyonlar{\i} ise 7 ki{\c{s}}inin {\"u}stlendi{\u{g}}ini ortaya koymu{\c{s}}tur. Buna g{\"o}re ki{\c{s}}i ve fonksiyon say{\i}s{\i}de{\u{g}}i{\c{s}}memekte, ancak fonksiyonlar{\i}n s{\i}ralamas{\i} de{\u{g}}i{\c{s}}kenlik g{\"o}sterebilmektedir. Bunun yan{\i} s{\i}ra fonksiyonlar ayn{\i}masal i{\c{c}}erisinde {\c{c}}ok kez tekrar edebilmektedir. Propp'un bu yakla{\c{s}}{\i}m{\i} g{\"u}n{\"u}m{\"u}zde hala yaz{\i}l{\i} edebiyat alan{\i}nda birinceleme metodu olarak kullan{\i}lmaktad{\i}r. Bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}man{\i}n amac{\i} ise bu edebiyat bilimi inceleme metodunu uyarlamalar{\"u}zerinde kullanmakt{\i}r. Bu {\c{s}}ekilde s{\"o}zl{\"u} edebiyattan yaz{\i}l{\i} edebiyata, daha sonras{\i}nda ise g{\"o}rsel-i{\c{s}}itsel boyuta aktar{\i}lanmasal{\i}n beyaz perdeye aktar{\i}m{\i}nda ne gibi {\"o}zelliklerin ortaya {\c{c}}{\i}kt{\i}{\u{g}}{\i} g{\"o}r{\"u}lmektedir. Zira film s{\"u}resi, senarist vey{\"o}netmen dokunu{\c{s}}lar{\i}, hatta oyuncu {\"o}zellikleri gibi fakt{\"o}rlerden dolay{\i} bir de{\u{g}}i{\c{s}}iklik ola{\u{g}}and{\i}r. {\"O}yle ki dinleyici yada okuyucu olarak zihnimizde olu{\c{s}}turdu{\u{g}}umuz masals{\i} imgeler art{\i}k ba{\c{s}}kalar{\i} taraf{\i}ndan belirlenmektedir. Bu noktadaise {\"o}nemli olan masal filmi ile masals{\i} film aras{\i}ndaki fark{\i} g{\"o}z ard{\i} etmeden, uyarlanmada olu{\c{s}}an farklar{\i}belirleyebilmektir. Bahsetti{\u{g}}imiz {\"u}zere bu da Propp'un yap{\i} inceleme y{\"o}ntemiyle m{\"u}mk{\"u}nd{\"u}r. Bu y{\"o}ntemle s{\i}ras{\i}de{\u{g}}i{\c{s}}en, {\c{c}}{\i}kar{\i}lan ya da eklenen fonksiyonlar{\i} belirlemek m{\"u}mk{\"u}nd{\"u}r. Ayr{\i}ca Propp'un 31 fonksiyonu aras{\i}ndabulunmamas{\i}na ra{\u{g}}men uyarlamaya hareket sa{\u{g}}layan davran{\i}{\c{s}}lar da ortaya konulabilmektedir. Son olarak Propp'a aitolan ya da ortaya {\c{c}}{\i}kan yeni fonksiyonlar{\i}n kim taraf{\i}ndan {\"u}stlenildi{\u{g}}i de belirlenebilir ve orijinal metinden ne kadaruzakla{\c{s}}{\i}ld{\i}{\u{g}}{\i} ile ilgili veri toplanabilinir. Sonu{\c{c}} olarak bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}mada edebiyat alan{\i}nda masal t{\"u}r{\"u} incelemelerindekullan{\i}lan bu y{\"o}ntem ile Grimm Karde{\c{s}}ler taraf{\i}ndan yaz{\i}ya ge{\c{c}}irilen "Pamuk Prenses" masal{\i} ve ondan yola {\c{c}}{\i}karak{\c{c}}ekilen bir masal uyarlamas{\i} sekanslara b{\"o}l{\"u}nerek incelenmi{\c{s}} ve de{\u{g}}i{\c{s}}en t{\"u}m olgular ortaya konmu{\c{s}}tur. Ayr{\i}caPropp'tan ba{\u{g}}{\i}ms{\i}z olarak eklenen fonksiyonlar{\i}n masala getirdi{\u{g}}i hareket de a{\c{c}}{\i}klanm{\i}{\c{s}}t{\i}r.},
  affiliation = {ANKARA {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}
.bib

RIS

TY  - JOUR
AU  - Perk, Derya
TI  - Masal Uyarlamalarının Vladimir Propp’un Yaklaşımı ile İncelenmesi “Pamuk Prenses” Masalı Örneği
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 36
IS  - 1
PY  - 2018
DA  - 2018/08/17/
SP  - 122
EP  - 132
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
DO  - 10.32600/huefd.454263
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/masal-uyarlamalarinin-vladimir-proppun-yaklasimi-ile-incelenmesi-pamuk-prenses-masali-ornegi
AB  - Rus masal bilimci Vladimir Propp, 1928 yılında “Masalın Morfolojisi” adlı eserini ortaya koymuştur. Propp, bueserinde masalların yapı özelliklerini belirlemeyi amaçlamıştır. Bunun için de incelediği Rus masallarından yolaçıkarak fonksiyon adını verdiği, masala hareket sağlayan davranışlar veya olaylar belirlemiştir. 31 adet olarakbelirlediği bu fonksiyonları ise 7 kişinin üstlendiğini ortaya koymuştur. Buna göre kişi ve fonksiyon sayısıdeğişmemekte, ancak fonksiyonların sıralaması değişkenlik gösterebilmektedir. Bunun yanı sıra fonksiyonlar aynımasal içerisinde çok kez tekrar edebilmektedir. Propp'un bu yaklaşımı günümüzde hala yazılı edebiyat alanında birinceleme metodu olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı ise bu edebiyat bilimi inceleme metodunu uyarlamalarüzerinde kullanmaktır. Bu şekilde sözlü edebiyattan yazılı edebiyata, daha sonrasında ise görsel-işitsel boyuta aktarılanmasalın beyaz perdeye aktarımında ne gibi özelliklerin ortaya çıktığı görülmektedir. Zira film süresi, senarist veyönetmen dokunuşları, hatta oyuncu özellikleri gibi faktörlerden dolayı bir değişiklik olağandır. Öyle ki dinleyici yada okuyucu olarak zihnimizde oluşturduğumuz masalsı imgeler artık başkaları tarafından belirlenmektedir. Bu noktadaise önemli olan masal filmi ile masalsı film arasındaki farkı göz ardı etmeden, uyarlanmada oluşan farklarıbelirleyebilmektir. Bahsettiğimiz üzere bu da Propp'un yapı inceleme yöntemiyle mümkündür. Bu yöntemle sırasıdeğişen, çıkarılan ya da eklenen fonksiyonları belirlemek mümkündür. Ayrıca Propp'un 31 fonksiyonu arasındabulunmamasına rağmen uyarlamaya hareket sağlayan davranışlar da ortaya konulabilmektedir. Son olarak Propp'a aitolan ya da ortaya çıkan yeni fonksiyonların kim tarafından üstlenildiği de belirlenebilir ve orijinal metinden ne kadaruzaklaşıldığı ile ilgili veri toplanabilinir. Sonuç olarak bu çalışmada edebiyat alanında masal türü incelemelerindekullanılan bu yöntem ile Grimm Kardeşler tarafından yazıya geçirilen "Pamuk Prenses" masalı ve ondan yola çıkarakçekilen bir masal uyarlaması sekanslara bölünerek incelenmiş ve değişen tüm olgular ortaya konmuştur. AyrıcaPropp'tan bağımsız olarak eklenen fonksiyonların masala getirdiği hareket de açıklanmıştır.
KW  - Masal
KW  - Grimm Kardeşler
KW  - Pamuk Prenses
KW  - Propp
KW  - fonksiyon
KW  - uyarlama
LA  - tr
AD  - ANKARA ÜNİVERSİTESİ
ER  -
.ris