Medyanın Sahiplik Yapısı ve İktidar Sahipleri ile İlişkisinin Haber Üretimine Olası Etkileri

Özet

Herhangi bir konudaki yazılı haber metinlerinin incelendiği ve Dilbilim, Sosyoloji, Sosyal Psikoloji, Sosyal ve Kültürel Antropoloji, Siyaset ve Hukuk Bilimi, Ekonomi Bilimi, Medya ve İletişim Bilimleri gibi disiplinlerin ilgi alanına girebilecek bir bilimsel çalışmada, metinler yorumlanırken statükoya bağlılık ve çıkarlar nedeniyle haber metinlerinin ideolojik olarak kodlanmış olabileceği, ayrıca medyanın sahiplik yapısı, medya ile siyasi ve ekonomik iktidar sahipleri ve çeşitli kuruluşlar arasındaki ilişki ağları, coğrafi ve kültürel özellikler, toplumsal yapı ve değerler ile gazetecilik norm ve ilkelerinin göz ardı edilmemesi gereklidir.Herman ve Chomsky’nin, haber seçimini etkileyip haber söylemini belirleyen “süzgeçler” olarak niteledikleri kontrol mekanizmalarından bazıları, bu çalışmada Almanya’da yayımlanan farklı medya ve mülkiyet yapıları ile siyasi eğilimlere sahip Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) ve Süddeutsche Zeitung (SZ) gazeteleri özelinde açımlanmıştır. Bu sayede iktidar-medya ilişkileri, bu ilişkilerin olumlu-olumsuz sonuçları ve haber üretim ile çıktısını (söylemini) etkileyen unsurlar hakkında fikir edinilebileceği düşünülmektedir.

Anahtar sözcükler

• Söylem ve Bağlamsal Dilbilim

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

1. Achbar, M. (Yay. haz.) (1994). Manufacturing consent. Noam Chomsky and the media. Black Rose Books.
2. Adam, K. (2020, 30 Ocak): Das konservative Leitmedium kommt in die Jahre Peter Hoeres historisiert die ‚Frankfurter Allgemeine Zeitung. Literaturkritik.de. Erişim Tarihi (25.11.2024): Das konservative Leitmedium kommt in die Jahre - Peter Hoeres historisiert die „Frankfurter Allgemeine Zeitung“ : literaturkritik.de
3. AREACORE (t.y.). Media politics & press freedom. The Arab-European Association for Media and Communication Researchers (AREACORE). Erişim Tarihi (13.02.2024): https://www.areacore.org/ims/germany/germany-the-german-media-system-script-en/
4. Auer, K., Meta Beisel, K., Effern, H. vd. (t.y.). Unser Wert, unsere Werte. Süddeutsche Zeitung. Erişim Tarihi (17.11.2023): SZ-Wertepapier: Unser Wert, unsere Werte - SZ.de (sueddeutsche.de)
5. Baetz, B. (2019, 31 Ekim). 70 Jahre FAZ. Seriös, selbstbewusst, suchend. Deutschlandfunk. Erişim Tarihi (26.01.2024): 70 Jahre FAZ - Seriös, selbstbewusst, suchend (deutschlandfunk.de)
6. Buchladen Neuer Weg (t.y.). Meinungsmacht. 2. überarbeitete und erweiterte Auflage von Uwe Krüger. Erişim Tarihi (21.08.2024): Meinungsmacht. 2., überarbeitete und erweiterte Auflage Von Uwe Krüger | Buchladen Neuer Weg (neuer-weg.com)
7. Chomsky, N. (1993). Medya gerçeği (A. Yılmaz, Çev.). Tümzamanlar.
8. Darendeli, A. V. (2007). Medya yoğunlaşması tekelleşmenin denetimi ve çoğulculuğun kurulması. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 19(68), ss. 94-134.
9. Die Zeitungen (t.y.a). BDZV. Bundesverband Digitalpublisher und Zeitungsverleger. Erişim Tarihi (16.05.2024): BDZV: Die Zeitungen (die-zeitungen.de)
10. Die Zeitungen (t.y.b.) Reichweiten. 56 Millionen regelmässige Zeitungsleser. Erişim Tarihi (16.05.2024): Reichweiten: Die Zeitungen (die-zeitungen.de)
11. Ekşioğlu Sarılar, N. B. (2016): Profesyonel gazetecilerin tanıklığında medya-iktidar-demokrasi ilişkisi:2002-2015 dönemi [Doktora Tezi]. Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
12. Fawzi, N. (2020). Objektive Informationsquelle, Watchdog und Sprachrohr der Bürger? Die Bewertung der gesellschaftlichen Leistungen von Medien durch die Bevölkerung. Publizistik, 65(2), 187–207. https://doi.org/10.1007/s11616-020-00572-w
13. Friedmann, W. (1945, 9 Ekim). Die Geburt der Süddeutschen Zeitung. Süddeutsche Zeitung. Erişim Tarihi (16.11.2023): Ausgabe Nr. 1 - Die Geburt der "Süddeutschen Zeitung" - SZ.de
14. Grimberg, S. ve Raab, K. (2008, 29 Şubat). Eigentümerwechsel bei der SZ. Es lebe der Wurstsalat!. TAZ. Erişim Tarihi (15.11.2023): Eigentümerwechsel bei der SZ: Es lebe der Wurstsalat! - taz.de
15. Grossmann, Y.; Hedwig, M., Kammer, C., Kipper-Schreyer, F., Wolf, M., Zeber, K. (2019). Es lebe die Unabhängigkeit. G. Braunberger, J. Kaube, C. Knop, B. Kohler (Yay. haz.). Alles über die Zeitung. Alles über die Frankfurter Allgemeine içinde (ss. 8-9). Frankfurter Allgemeine Zeitung GmbH. Erişim Tarihi (25.01.2024): 148_220_4C_FO_K_Alles_ueber_die_Zeitung_20_online_RGB.pdf (faz.net)
16. Gülzau, J. (2015). Amerikanische Außenpolitik und transatlantisches Verhältnis nach „9/11“ im Kommentar. Ein Vergleich der acht wichtigsten Tageszeitungen in Deutschland und den USA [Doktora tezi]. Universität Leipzig, Lepizig.
17. Haller, M. (2017). Die „Flüchtlingskrise“ in den Medien Tagesaktueller Journalismus zwischen Meinung und Information. Otto Brenner Stiftung.
18. Harms, F. (2024, 3 Ocak). Ranking der auflagenstärksten überregionalen Tageszeitungen in Deutschland im 3. Quartal 2023. Statista. Erişim Tarihi (14.05.2024): Überregionale Tageszeitungen: Auflage 2023 | Statista
19. Heimeier, K. (2013). Eigentümer Strukturen deutscher Zeitungsverlage. Walter de Gruyter.
20. Herkel, G. (2014, 9 Temmuz). Der Einfluss der Eliten. Menschen machen Medien. Erişim Tarihi (12.04.2024): Der Einfluss der Eliten – M – Menschen Machen Medien (ver.di) (verdi.de)
21. Herman, E. S. ve Chomsky, N. (2012). Rızanın imalatı. Kitle medyasının ekonomi politiği (E. Abadoğlu, Çev.). BGST.
22. Hoser, P. (2016, 30 Mart). Süddeutscher Verlag. Historisches Lexikon Bayerns. Erişim Tarihi (16.11.2023): Süddeutscher Verlag – Historisches Lexikon Bayerns (historisches-lexikon-bayerns.de)
23. Ildız, M. A. (2015). Haber metinlerindeki gerçekliğin sunumunda propagandanın işleyişi [Yüksek Lisans Tezi]. Yeni Yüzyıl Üniversitesi, İstanbul.
24. Internet Archive (2020, 3 Mayıs). Medien in Deutschland. Das Transatlantik-Brücke. Erişim Tarihi (28.11.2023): netzwerk-medien-deutschland-spr-mt : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive Kommission zur Ermittlung der Konzentration im Medienbereich (KEK) (2023). 24. Jahresbericht 2022. Berichtszeitraum 01.01.2022 bis 31.12.2022. 24._Jahresbericht.pdf
25. Krüger, U. (Ağustos 2016). Immer einer Meinung. Wie Alphajournalisten die politische Debatte bestimmen. Blätter. Erişim Tarihi (10.11.2023): Immer einer Meinung | Blätter für deutsche und internationale Politik (blaetter.de)
26. Kuyucu, M. (2013). Türkiye’de çapraz medya sahipliği: Medya ekonomisine olumsuz etkileri ve bu etkilerin önlenmesine yönelik öneriler. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 7(5), 144-163.
27. Lange, A. (2019, 17 Ekim). Eine CDU-Zeitung war sie nie – Peter Hoeres über 70 Jahre FAZ. Erişim Tarihi (10.11.2023): CDU Partei und Fraktion Remscheid - Lange liest - (cdu-remscheid.de)
28. Meier, C. (2019, 20 Mayıs). Wenn Gesinnungsethik die sachliche Aufklärung verhindert. WELT. Erişim Tarihi (03.11.2023): Migrationspakt: Michael Haller kritisiert Leitmedien - WELT
29. Merkle, S. (2019). Politischer Journalisus in Deutschland und Frankreich. Ein Vergleich systemspezifischer Einflüsse und der Debatte um TTIPP in der Presse. Erlangen-Nürnberg: Springer.
30. Posener, A. (2015, 12 Mayıs). Wie unabhängig ist die ‘Süddeutsche Zeitung’?. Süddeutsche Zeitung. Erişim Tarihi (23.08.2024): Wie unabhängig ist die "Süddeutsche Zeitung"? - starke-meinungen.de
31. Prengel, H. (2013, 19 Nisan). Journalisten unter Einfluss. Böse Kontakte. TAZ. Erişim Tarihi (23.11.2023): Journalisten unter Einfluss: Böse Kontakte - taz.de
32. Rhomberg, M. (2008). Mediendemokratie. Die Agenda-Setting-Funktion der Massenmedien. Fink.
33. Schmidt, A. (2018). Medien und Medienkommunikation. D. Hoffmann ve R. Winter (Yay. haz.), Mediensoziologie. Handbuch für Wissenschaft und Studium içinde (ss. 39-56). Nomos.
34. Schreyer, P. (2014, 4 Kasım). Zwischen Lesern und Lobbynetzwerken. Telepolis. Erişim Tarihi (21.08.2024): Zwischen Lesern und Lobbynetzwerken | Telepolis
35. Schroeder, H. D. ve Dankert, K. (Aralık 2016). Media Pluralism Monitor 2016. Beobachtung der Risiken für den Medienpluralismus in der EU und darüber hinaus. Erişim Tarihi (16.05.2024): Cover_Germany_O.pdf (eui.eu)
36. Sorge, P. (2014, 20 Şubat). NDR, WDR und Süddeutsche. Fragwürdiger Recherche-Multi. Cicero Online. Erişim Tarihi (16.07.2023): NDR, WDR und Süddeutsche - Fragwürdiger Recherche-Multi | Cicero Online Statista (2023). Ranking der auflagenstärksten überregionalen Tageszeitungen in Deutschland im 3. Quartal 2022. Erişim Tarihi (24.12.2024): Überregionale Tageszeitungen: Auflage 2022 | Statista
37. Steiner, C. (2017, 21 Şubat). Deutsche Medienlandschaft visualisiert. Digithek Blog. Erişim Tarihi (17.05.2024): Deutsche Medienlandschaft visualisiert | digithek blog
38. Steltzner, H. (2015, 23 Temmuz). Deutschlands Führungskräfte lesen die F.A.Z. Frankfurter Allgemeine. Erişim Tarihi (22.01.2024): Bilderstrecke zu: F.A.Z. ist Medium der Entscheidungsträger - Bild 2 von 4 - FAZ
39. Stevenson, N. (2015). Medya Kültürleri. Sosyal Teori ve Kitle İletişimi (G. Orhon ve B. E. Aksoy, Çev.). Ütopya.
40. Süselbeck, J. (2003, 12 Mart). Brücke über den Teich. Jungle.world. Erişim Tarihi (22.11.2023): jungle.world - Brücke über den Teich
41. Van Dijk, T. A. (2019). İdeoloji. Multidisipliner bir yaklaşım. (A. Demir, Çev.). Hece.
42. Wagner, T. (2018, 18 Aralık). Medienkonzentration. Wenn kleine Verlage nach und nach geschluckt werden. Deutschlandfunk. Erişim Tarihi (17.05.2024): Medienkonzentration - Wenn kleine Verlage nach und nach geschluckt werden | deutschlandfunk.de
43. WAN-IFRA (2012, 27 Ağustos). World press trends. Custom report. World Association of News Publishers. Erişim Tarihi (21.08.2024): http://www.wptdatabase.org/printing (wan-ifra.org)
44. WDR (2019). Glaubwürdigkeit der Medien. Eine Studie im Auftrag des Westdeutschen Rundfunks November 2019. Erişim Tarihi (09.06.2024): PowerPoint-Präsentation (wdr.de)
45. Zwingli, M. (2012). Tendenziöse Attributierung in deutschen Printmedien: Putin vs. Obama - eine linguistische Analyse [Lisans Tezi). Hochschule für angewandte Sprachen, Fachhochschule des Sprachen & Dolmetscher Instituts München, München.

Bu yayına atıf

@article{yildizkarakaya2024medyanin,
  author = {Y{\i}ld{\i}z Karakaya, Selin},
  title = {{Medyan{\i}n Sahiplik Yap{\i}s{\i} ve {\.I}ktidar Sahipleri ile {\.I}li{\c{s}}kisinin Haber {\"U}retimine Olas{\i} Etkileri}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {42},
  number = {2},
  pages = {621--638},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2024},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.1643815},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/medyanin-sahiplik-yapisi-ve-iktidar-sahipleri-ile-iliskisinin-haber-uretimine-olasi-etkileri},
  language = {tr},
  keywords = {S{\"o}ylem ve Ba{\u{g}}lamsal Dilbilim},
  abstract = {Herhangi bir konudaki yaz{\i}l{\i} haber metinlerinin incelendi{\u{g}}i ve Dilbilim, Sosyoloji, Sosyal Psikoloji, Sosyal ve K{\"u}lt{\"u}rel Antropoloji, Siyaset ve Hukuk Bilimi, Ekonomi Bilimi, Medya ve {\.I}leti{\c{s}}im Bilimleri gibi disiplinlerin ilgi alan{\i}na girebilecek bir bilimsel {\c{c}}al{\i}{\c{s}}mada, metinler yorumlan{\i}rken stat{\"u}koya ba{\u{g}}l{\i}l{\i}k ve {\c{c}}{\i}karlar nedeniyle haber metinlerinin ideolojik olarak kodlanm{\i}{\c{s}} olabilece{\u{g}}i, ayr{\i}ca medyan{\i}n sahiplik yap{\i}s{\i}, medya ile siyasi ve ekonomik iktidar sahipleri ve {\c{c}}e{\c{s}}itli kurulu{\c{s}}lar aras{\i}ndaki ili{\c{s}}ki a{\u{g}}lar{\i}, co{\u{g}}rafi ve k{\"u}lt{\"u}rel {\"o}zellikler, toplumsal yap{\i} ve de{\u{g}}erler ile gazetecilik norm ve ilkelerinin g{\"o}z ard{\i} edilmemesi gereklidir.Herman ve Chomsky'nin, haber se{\c{c}}imini etkileyip haber s{\"o}ylemini belirleyen ``s{\"u}zge{\c{c}}ler'' olarak niteledikleri kontrol mekanizmalar{\i}ndan baz{\i}lar{\i}, bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}mada Almanya'da yay{\i}mlanan farkl{\i} medya ve m{\"u}lkiyet yap{\i}lar{\i} ile siyasi e{\u{g}}ilimlere sahip Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) ve S{\"u}ddeutsche Zeitung (SZ) gazeteleri {\"o}zelinde a{\c{c}}{\i}mlanm{\i}{\c{s}}t{\i}r. Bu sayede iktidar-medya ili{\c{s}}kileri, bu ili{\c{s}}kilerin olumlu-olumsuz sonu{\c{c}}lar{\i} ve haber {\"u}retim ile {\c{c}}{\i}kt{\i}s{\i}n{\i} (s{\"o}ylemini) etkileyen unsurlar hakk{\i}nda fikir edinilebilece{\u{g}}i d{\"u}{\c{s}}{\"u}n{\"u}lmektedir.},
  affiliation = {Eski{\c{s}}ehir Teknik {\"U}niversitesi}
}

TY  - JOUR
AU  - Yıldız Karakaya, Selin
TI  - Medyanın Sahiplik Yapısı ve İktidar Sahipleri ile İlişkisinin Haber Üretimine Olası Etkileri
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 42
IS  - 2
PY  - 2024
SP  - 621
EP  - 638
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
DO  - 10.32600/huefd.1643815
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/medyanin-sahiplik-yapisi-ve-iktidar-sahipleri-ile-iliskisinin-haber-uretimine-olasi-etkileri
AB  - Herhangi bir konudaki yazılı haber metinlerinin incelendiği ve Dilbilim, Sosyoloji, Sosyal Psikoloji, Sosyal ve Kültürel Antropoloji, Siyaset ve Hukuk Bilimi, Ekonomi Bilimi, Medya ve İletişim Bilimleri gibi disiplinlerin ilgi alanına girebilecek bir bilimsel çalışmada, metinler yorumlanırken statükoya bağlılık ve çıkarlar nedeniyle haber metinlerinin ideolojik olarak kodlanmış olabileceği, ayrıca medyanın sahiplik yapısı, medya ile siyasi ve ekonomik iktidar sahipleri ve çeşitli kuruluşlar arasındaki ilişki ağları, coğrafi ve kültürel özellikler, toplumsal yapı ve değerler ile gazetecilik norm ve ilkelerinin göz ardı edilmemesi gereklidir.Herman ve Chomsky’nin, haber seçimini etkileyip haber söylemini belirleyen “süzgeçler” olarak niteledikleri kontrol mekanizmalarından bazıları, bu çalışmada Almanya’da yayımlanan farklı medya ve mülkiyet yapıları ile siyasi eğilimlere sahip Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) ve Süddeutsche Zeitung (SZ) gazeteleri özelinde açımlanmıştır. Bu sayede iktidar-medya ilişkileri, bu ilişkilerin olumlu-olumsuz sonuçları ve haber üretim ile çıktısını (söylemini) etkileyen unsurlar hakkında fikir edinilebileceği düşünülmektedir.
KW  - Söylem ve Bağlamsal Dilbilim
LA  - tr
AD  - Eskişehir Teknik Üniversitesi
ER  -