Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 43, Sayı 1 (2025) s. 101–114
- 2025
- Türkçe
- doi.org/10.32600/huefd.1713824
Bu kayıt derginin DergiPark arşivinden aktarılmıştır; özgün sayfası: DergiPark
Özet
Suça sürüklenen ergenlerin sosyal beceriler kazanması, ahlaki muhakeme becerileri geliştirmesi, toplumsal normlara uyması ve bütünleşmesi gibi adımlar bağımlılıkla mücadele sürecinde toplumsal pratiklerin önsel belirleyicileri olarak görülmelidir. Ceza adaleti sisteminin bir parçası olarak denetimli serbestlik uygulamaları yükümlülerin denetim süreci içerisinde hem topluma hem de kendilerine karşı bireyleri kanıt sunmaya davet eder. Bununla birlikte denetimli serbestlik uygulamalarının erken yaş evrelerine uyarlanan doğası, denetimli serbestlik pratiğini sadece bir ceza teorisi olarak değerlendirmez aynı zamanda koruyucu ve önleyici uygulamalar eşliğinde toplumsal alanın bir parçası haline getirir. Bu makale uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımından kaynaklı suça sürüklenen ergenlerin rehabilitasyon sürecine odaklanmakta, denetimli serbestlik faaliyetlerinin etki düzeylerini incelemek için suça sürüklenen ergenlerin katılım gösterdiği sosyal etkinlikleri dikkate almakta, sosyolojik bakış açısıyla toplumsal çevrenin önem durumunu incelemektedir. Dolayısıyla söz konusu sorunsalı çözümlemede suça sürüklenen ergenlerin sosyal, kültürel ve eğitsel faaliyetlere katılım süreci tek başına bağımlılıkla mücadele süreci açısından toplumsal gerçekliğin bir parçası olarak değerlendirilemeyeceği öncülünden hareketle suça sürüklenen ergenleri madde kullanımına yönlendiren çevresel faktörlerin önem düzeylerinin incelenmesi bu çalışmanın analitik boyutunu oluşturmaktadır. Çalışmanın boylamsal araştırma sürecinde ise suça sürüklenen ergenler ilgi alanlarına göre görsel, eğitsel ve kültürel faaliyetlere yönlendirilmiş, ardından çevresel faktörlerdeki değişim durumları faaliyetlerin öncesinde ve sonrasında problemli davranış ölçeğinin sosyal çevreye ilişkin alt faktörleri bağlamında incelenmiştir. Araştırma sonucunda denetimli serbestlik sürecinde suça sürüklenen ergenlerdeki değişimi ele almak için yaşadıkları çevrelerin rolüne yönelik durum tespiti yapılmasının yanı sıra antisosyal davranışların etkisi ve önem düzeylerinin ortaya çıkarılmasının istatistiksel açıdan anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda bağımlılıkla mücadele sürecinde uygulanan kaynaklara ek olarak bahse konu değişkenlerden hareketle değerlendirme yapılmasının önemi bulgulanmıştır.
Özet (İngilizce, çeviri)
Probation Activities in the Rehabilitation of Adolescents Involved in Crime: Examining the Effectiveness of Institutional Practices in Combating Addiction
Steps such as adolescents gaining social skills, developing moral reasoning abilities, complying with social norms, and integrating into society should be seen as preliminary factors in the process of combating addiction. As part of the criminal justice system, probation practices encourage those responsible to present evidence to society and themselves during the probation process. However, probation practices adapted for adolescents not only evaluate probation as a penal theory but also incorporate protective and preventive social practices. The current paper focuses on the rehabilitation of adolescents involved in crime due to drug and stimulant substance use. It aims to examine the importance of the social environment in this process from a sociological perspective, considering the social activities in which adolescents participate to analyze the effectiveness of probation activities. Therefore, when analyzing the main problem of this paper, it considers the importance of environmental factors that lead adolescents into crime and substance use. This status is based on the premise that adolescents' participation in social, cultural and educational activities cannot be considered part of social reality in terms of combating addiction alone. During the longitudinal research process of the study, adolescents involved in crime were directed towards visual, educational and cultural activities according to their interests. Then, the changes in environmental factors were examined in the context of sub-factors of the problem behavior scale related to the social environment, both before and after the activities. The research concluded that, to address changes in adolescents involved in crime during the probation process, it was statistically significant to determine the role of their social environment and reveal the effects and importance levels of antisocial behaviors. Additionally, it was found that evaluating the variables in question, as well as the resources applied in the process of combating addiction, was important.
Anahtar sözcükler
Dosyalar
Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.
Kaynakça
- Agnew R. (1992). Foundation for a general strain theory of crime and delinquency. Criminology, 30(1), 47–88. https://doi.org/10.1111/j.1745-9125.1992.tb01093.x
- Canton, R. & Dominey, J. (2018). Probation. Routledge.
- Çalışkan, A. (2021). Onarıcı adalet felsefesi neyi vaadediyor? Türkiye’de Denetimli Serbestlik Kurumunun işlevi üzerine değerlendirmeler. M. Cosgun-Ögeyik, K. Uzun (Yay. haz.), Sosyal bilimlerde dil, toplum, kültür ve ekonomi (Cilt II) içinde (ss. 29-42). Astana Yayınları.
- Durkheim, E. (2018[1893]). Toplumsal işbölümü (Ö. Ozankaya, Çev.). Cem Yayınları.
- Eryalçın, M., & Duyan, V. (2019). Denetimli serbestlik sistemindeki çocuk ve gençlerde öz değer, akran ilişkileri ve ebeveyn yetkinliği boyutları. Journal of Academic Value Studies, 3(17), 25-32. https://doi.org/10.13934/1999.393
- Eryalçın, M., Eryalçın, T., & Duyan, V. (2022). Denetimli serbestlik sisteminde aile temelli müdahale yöntemleri. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 16(2), 434-446. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1027020
- Görgülü, T. (2017). Denetimli serbestlik kurumlarında adli psikolojik müdahaleler, E. Şenol-Durak, M. Durak (Yay. haz.), Adli psikolojide psikolojik tedavi ve rehabilitasyon içinde (s. 43-72), Nobel Akademik Yayıncılık.
- Işık, E. (2015). Türkiye’de denetimli serbestlik uygulamaları, dünü, bugünü ve yarınıyla Türk ceza adalet sisteminde denetimli serbestlik, D. Özyörük (Yay. haz.), Türkiye’de Denetimli Serbestlik 10. Yıl Uluslararası Sempozyumu bildirileri içinde (ss. 3-7). Atalay Matbaacılık.
- İstanbul Bilgi Üniversitesi Topluma Hizmet (2025). Topluma Hizmet Politikası, Erişim Adresi: https://www.bilgi.edu.tr/tr/universite/hakkinda/kurumsal-ilkeler/topluma-hizmet/
- Jessor, R. (1991). Risk behavior in adolescence: A psychosocial Ffamework for understanding and action. Journal of Adolescent Health, 12, 597-605. https://doi.org/10.1016/1054-139X(91)90007-K
- Jessor, R., & Jessor, S.L. (1977). Problem behavior and psycho-social development: A longitudinal study of youth. Academy Press.
- Jessor, R., Turbin, M., Costa, F.M. (2004). Survey of adolescent health and development questionnaire. Cambridge University Press.
- Kabiru, C. W., Elung’ata, P., Mojola, S. A., & Beguy, D. (2014). Adverse life events and delinquent behavior among Kenyan adolescents: a cross-sectional study on the protective role of parental monitoring, religiosity, and self-esteem. Child and Adolescent Psychiatry and Mental Health, 8, 1-11. https://doi.org/10.1186/1753-2000-8-24
- Kalelioğlu, R. E., Yalçın, M., & Arkar, H. (2022). Denetimli serbestlik örneklemindeki suça sürüklenen ergenlerin yıkıcı davranışları üzerinde ebeveyn reddi, öz yeterlilik ve benlik aygısının rolünün incelenmesi. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 29(1), 15-21. https://doi.org/10.4274/tjcamh.galenos.2021.64935
- Kulaksızoğlu, B., Kulaksızoğlu, S., Ellidağ, H. Y., Yılmaz, N., & Bozkurt, S. (2015). Antalya ilinde denetimli serbestlik karan alınan kişilerde uyuşturucu madde kullanımının araştınlması. Adli Tıp Bülteni, 20(1), 21-26. https://doi.org/10.17986/blm.2015110914
- Li, D., Chu, C. M., Xu, X., Zeng, G., & Ruby, K. (2019). Risk and protective factors for probation success among youth offenders in Singapore. Youth Violence and Juvenile Justice, 17(2), 194-213. https://doi.org/10.1177/1541204018778887
- Maschi, T., Schwalbe, C., & Ristow, J. (2013). In pursuit of the ideal parent in juvenile justice: A qualitative investigation of probation officers' experiences with parents of juvenile offenders. Journal of Offender Rehabilitation, 52(7), 470-492. https://doi.org/10.1080/10509674.2013.829898
- Ögel, K. (2012). Samba-DS (Denetimli Serbestlik), Erişim Adresi: https://www.samba.info.tr/sambads.asp
- Raynor P. (2012). Is probation still possible? The Howard Journal of Criminal Justice, 51(2), 173-189. https://doi.org/10.1111/j.1468-2311.2011.00704.x
- Robinson, G., & Raynor, P. (2006). The future of rehabilitation: What role for the probation service?. Probation Journal, 53(4), 334-346. https://doi.org/10.1177/0264550506069359
- Rubin, E. M. (2018). Madde Bağımlılığını Değerlendirmenin Temelleri. M. J. Ackerman, (Yay. haz.), (H. Demirbaş, İ. A. Tülü, Çev.), Adli psikolojik değerlendirmenin temelleri içinde (ss. 224-247). Nobel Akademik Yayıncılık.
- Savaş, G., & Eryalçın, T. (2020). Eski hükümlülerin ve denetimli serbestlik yükümlülerinin istihdamı üzerine uygulamalı bir araştırma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(2), 336-367. https://doi.org/10.33417/tsh.641049
- Schwalbe, C. S., & Maschi, T. (2010). Patterns of contact and cooperation between Juvenile Probation Officers and parents of youthful offenders. Journal of Offender Rehabilitation, 49(6), 398–416. https://doi.org/10.1080/10509674.2010.499055
- Sehlikoğlu, K., Özkan, Ö. L., Sehlikoğlu, Ş., Eğilmez, O. B., & Kafadar, H. (2022). Madde kullanımı nedeniyle denetimli serbestlik tedbiri olan bireylerin sosyodemografik, klinik ve suç özelliklerinin değerlendirilmesi. Adli Tıp Bülteni, 27(1), 42-51. https://doi.org/10.17986/blm.1541
- Siyez, D. M., & Aysan, F. (2007). Ergenlerde görülen problem davranışların psiko-sosyal risk faktörleri ve koruyucu faktörler açısından yordanması. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 145-171.
- Süzer-Gamlı, İ., Karakuş, O. B., Adak, İ., Yaşöz, C., & Ekinci, O. (2024). Denetimli serbestlik sürecindeki suça sürüklenen ergenlerde sosyal dışlanma, toplumsal aidiyet ve gelecek beklentisinin incelenmesi. Bağımlılık Dergisi, 25(1), 95-103. https://doi.org/10.51982/bagimli.1341234
- Şahin, İ. (2024). Uyuşturucu bağımlılığıyla mücadelede tedavi mahkemelerinin rolü ve Türkiye’de uygulanabilirliği. Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, 12(2), 216-246. https://doi.org/10.26650/JPLC2024-1469710
- Tezcan, E. & Altın D. (2017). Madde bağımlılığında psikolojik müdahaleler. E. Şenol-Durak, M. Durak (Yay. haz.), Adli psikolojide psikolojik tedavi ve rehabilitasyon içinde (ss. 133-152), Nobel Akademik Yayıncılık.
- Toker-Uğurlu, T., Balcı-Şengül, C., & Şengül, C. (2012). Bağımlılık psikofarmakolojisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(1), 37-50. https://doi.org/10.5455/cap.20120403
- Torbet, P., & Thomas, D. (2006). Advancing competency development: A white paper for Pennsylvania. Juvenile and Family Court Journal, 57(2), 11-25. https://doi.org/10.1111/j.1755-6988.2006.tb00118.x
- Turner, A., Pederson, C. A., Salgado, E., Dir, A., Adams, Z., Zalposki, T., ... & Aalsma, M. (2025). Characterizing caregivers of youth at risk for substance use and caregiver engagement in the youth legal system: A mixed methods approach. Frontiers in Health Services, 5, 1-16. https://doi.org/10.3389/frhs.2025.1455111
- Uzunyayla, Z., & Alkan, N. (2024). Yasa dışı madde kullananlarda enetimli Serbestliks tedbiri uygulamasının uygulayıcı uzmanlar ve hakkında tedbir uygulananlarca değerlendirilmesi. Adli Tıp Bülteni, 29(1), 86-98. https://doi.org/10.17986/blm.1687
- Wu, K., Li, S. D., & Yang, S. L. (2024). Understanding the mechanisms mediating the relationship between delinquent peer association and adolescent drug use in the Greater China Region. Crime & Delinquency, https://doi.org/10.1177/00111287241288501
- Yavuz, H. A. (2015). Türkiye’de denetimli serbestlik mümkün müdür? Dünü, bugünü ve yarınıyla Türk Ceza Adalet sisteminde denetimli serbestlik, D. Özyörük (Yay. haz.), Türkiye’de Denetimli Serbestlik 10. Yıl Uluslararası Sempozyumu bildirileri içinde (ss. 15-23). Atalay Matbaacılık.
- Yüncü, Z., Aydin, R., Aydin, C., Özbaran, B., & Köse, S. (2016). Aile desteği ya da denetimli serbestlik kararı sonucu tedavi merkezine başvuran madde kullanım bozukluğu olan ergenlerin klinik, sosyodemografik farklılıklarının belirlenmesi ve denetimli serbestlik olgularında ayıklığı sağlamada öngörücü faktörlerin belirlenmesi, Nöro Psikiyatri Arşivi, 53, 130-135. https://doi.org/10.5152/npa.2015.8719
- Zeman, H. Ö., Söyler, H. Ç., & Altıntoprak, A. E. (2019). Madde kullanım geçmişli bireylerin olumsuz otomatik düşünceleri ve öğrenilmiş çaresizlik örüntülerinin incelenmesi. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 1(1), 22-30. https://doi.org/10.35365/ctjpp.19.1.03
Bu yayına atıf
APA 7
Çalışkan, A. (2025). Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 43(1), 101–114. https://doi.org/10.32600/huefd.1713824
BibTeX
@article{caliskan2025suca,
author = {{\c{C}}al{\i}{\c{s}}kan, Aykut},
title = {{Su{\c{c}}a S{\"u}r{\"u}klenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamalar{\i}: Ba{\u{g}}{\i}ml{\i}l{\i}kla M{\"u}cadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki D{\"u}zeylerinin {\.I}ncelenmesi}},
journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
volume = {43},
number = {1},
pages = {101--114},
publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
year = {2025},
month = {6},
issn = {1301-5737},
doi = {10.32600/huefd.1713824},
url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/suca-suruklenen-ergenlerin-rehabilitasyonunda-denetimli-serbestlik-uygulamalari-bagimlilikla-mucadelede-kurumsal},
language = {tr},
keywords = {Adli Sosyal Bilimler},
abstract = {Su{\c{c}}a s{\"u}r{\"u}klenen ergenlerin sosyal beceriler kazanmas{\i}, ahlaki muhakeme becerileri geli{\c{s}}tirmesi, toplumsal normlara uymas{\i} ve b{\"u}t{\"u}nle{\c{s}}mesi gibi ad{\i}mlar ba{\u{g}}{\i}ml{\i}l{\i}kla m{\"u}cadele s{\"u}recinde toplumsal pratiklerin {\"o}nsel belirleyicileri olarak g{\"o}r{\"u}lmelidir. Ceza adaleti sisteminin bir par{\c{c}}as{\i} olarak denetimli serbestlik uygulamalar{\i} y{\"u}k{\"u}ml{\"u}lerin denetim s{\"u}reci i{\c{c}}erisinde hem topluma hem de kendilerine kar{\c{s}}{\i} bireyleri kan{\i}t sunmaya davet eder. Bununla birlikte denetimli serbestlik uygulamalar{\i}n{\i}n erken ya{\c{s}} evrelerine uyarlanan do{\u{g}}as{\i}, denetimli serbestlik prati{\u{g}}ini sadece bir ceza teorisi olarak de{\u{g}}erlendirmez ayn{\i} zamanda koruyucu ve {\"o}nleyici uygulamalar e{\c{s}}li{\u{g}}inde toplumsal alan{\i}n bir par{\c{c}}as{\i} haline getirir. Bu makale uyu{\c{s}}turucu ve uyar{\i}c{\i} madde kullan{\i}m{\i}ndan kaynakl{\i} su{\c{c}}a s{\"u}r{\"u}klenen ergenlerin rehabilitasyon s{\"u}recine odaklanmakta, denetimli serbestlik faaliyetlerinin etki d{\"u}zeylerini incelemek i{\c{c}}in su{\c{c}}a s{\"u}r{\"u}klenen ergenlerin kat{\i}l{\i}m g{\"o}sterdi{\u{g}}i sosyal etkinlikleri dikkate almakta, sosyolojik bak{\i}{\c{s}} a{\c{c}}{\i}s{\i}yla toplumsal {\c{c}}evrenin {\"o}nem durumunu incelemektedir. Dolay{\i}s{\i}yla s{\"o}z konusu sorunsal{\i} {\c{c}}{\"o}z{\"u}mlemede su{\c{c}}a s{\"u}r{\"u}klenen ergenlerin sosyal, k{\"u}lt{\"u}rel ve e{\u{g}}itsel faaliyetlere kat{\i}l{\i}m s{\"u}reci tek ba{\c{s}}{\i}na ba{\u{g}}{\i}ml{\i}l{\i}kla m{\"u}cadele s{\"u}reci a{\c{c}}{\i}s{\i}ndan toplumsal ger{\c{c}}ekli{\u{g}}in bir par{\c{c}}as{\i} olarak de{\u{g}}erlendirilemeyece{\u{g}}i {\"o}nc{\"u}l{\"u}nden hareketle su{\c{c}}a s{\"u}r{\"u}klenen ergenleri madde kullan{\i}m{\i}na y{\"o}nlendiren {\c{c}}evresel fakt{\"o}rlerin {\"o}nem d{\"u}zeylerinin incelenmesi bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}man{\i}n analitik boyutunu olu{\c{s}}turmaktad{\i}r. {\c{C}}al{\i}{\c{s}}man{\i}n boylamsal ara{\c{s}}t{\i}rma s{\"u}recinde ise su{\c{c}}a s{\"u}r{\"u}klenen ergenler ilgi alanlar{\i}na g{\"o}re g{\"o}rsel, e{\u{g}}itsel ve k{\"u}lt{\"u}rel faaliyetlere y{\"o}nlendirilmi{\c{s}}, ard{\i}ndan {\c{c}}evresel fakt{\"o}rlerdeki de{\u{g}}i{\c{s}}im durumlar{\i} faaliyetlerin {\"o}ncesinde ve sonras{\i}nda problemli davran{\i}{\c{s}} {\"o}l{\c{c}}e{\u{g}}inin sosyal {\c{c}}evreye ili{\c{s}}kin alt fakt{\"o}rleri ba{\u{g}}lam{\i}nda incelenmi{\c{s}}tir. Ara{\c{s}}t{\i}rma sonucunda denetimli serbestlik s{\"u}recinde su{\c{c}}a s{\"u}r{\"u}klenen ergenlerdeki de{\u{g}}i{\c{s}}imi ele almak i{\c{c}}in ya{\c{s}}ad{\i}klar{\i} {\c{c}}evrelerin rol{\"u}ne y{\"o}nelik durum tespiti yap{\i}lmas{\i}n{\i}n yan{\i} s{\i}ra antisosyal davran{\i}{\c{s}}lar{\i}n etkisi ve {\"o}nem d{\"u}zeylerinin ortaya {\c{c}}{\i}kar{\i}lmas{\i}n{\i}n istatistiksel a{\c{c}}{\i}dan anlaml{\i} oldu{\u{g}}u sonucuna ula{\c{s}}{\i}lm{\i}{\c{s}}t{\i}r. Bu do{\u{g}}rultuda ba{\u{g}}{\i}ml{\i}l{\i}kla m{\"u}cadele s{\"u}recinde uygulanan kaynaklara ek olarak bahse konu de{\u{g}}i{\c{s}}kenlerden hareketle de{\u{g}}erlendirme yap{\i}lmas{\i}n{\i}n {\"o}nemi bulgulanm{\i}{\c{s}}t{\i}r.},
affiliation = {DOKUZ EYL{\"U}L {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}
RIS
TY - JOUR AU - Çalışkan, Aykut TI - Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi T2 - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi VL - 43 IS - 1 PY - 2025 DA - 2025/06/04/ SP - 101 EP - 114 PB - Hacettepe Üniversitesi SN - 1301-5737 DO - 10.32600/huefd.1713824 UR - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/suca-suruklenen-ergenlerin-rehabilitasyonunda-denetimli-serbestlik-uygulamalari-bagimlilikla-mucadelede-kurumsal AB - Suça sürüklenen ergenlerin sosyal beceriler kazanması, ahlaki muhakeme becerileri geliştirmesi, toplumsal normlara uyması ve bütünleşmesi gibi adımlar bağımlılıkla mücadele sürecinde toplumsal pratiklerin önsel belirleyicileri olarak görülmelidir. Ceza adaleti sisteminin bir parçası olarak denetimli serbestlik uygulamaları yükümlülerin denetim süreci içerisinde hem topluma hem de kendilerine karşı bireyleri kanıt sunmaya davet eder. Bununla birlikte denetimli serbestlik uygulamalarının erken yaş evrelerine uyarlanan doğası, denetimli serbestlik pratiğini sadece bir ceza teorisi olarak değerlendirmez aynı zamanda koruyucu ve önleyici uygulamalar eşliğinde toplumsal alanın bir parçası haline getirir. Bu makale uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımından kaynaklı suça sürüklenen ergenlerin rehabilitasyon sürecine odaklanmakta, denetimli serbestlik faaliyetlerinin etki düzeylerini incelemek için suça sürüklenen ergenlerin katılım gösterdiği sosyal etkinlikleri dikkate almakta, sosyolojik bakış açısıyla toplumsal çevrenin önem durumunu incelemektedir. Dolayısıyla söz konusu sorunsalı çözümlemede suça sürüklenen ergenlerin sosyal, kültürel ve eğitsel faaliyetlere katılım süreci tek başına bağımlılıkla mücadele süreci açısından toplumsal gerçekliğin bir parçası olarak değerlendirilemeyeceği öncülünden hareketle suça sürüklenen ergenleri madde kullanımına yönlendiren çevresel faktörlerin önem düzeylerinin incelenmesi bu çalışmanın analitik boyutunu oluşturmaktadır. Çalışmanın boylamsal araştırma sürecinde ise suça sürüklenen ergenler ilgi alanlarına göre görsel, eğitsel ve kültürel faaliyetlere yönlendirilmiş, ardından çevresel faktörlerdeki değişim durumları faaliyetlerin öncesinde ve sonrasında problemli davranış ölçeğinin sosyal çevreye ilişkin alt faktörleri bağlamında incelenmiştir. Araştırma sonucunda denetimli serbestlik sürecinde suça sürüklenen ergenlerdeki değişimi ele almak için yaşadıkları çevrelerin rolüne yönelik durum tespiti yapılmasının yanı sıra antisosyal davranışların etkisi ve önem düzeylerinin ortaya çıkarılmasının istatistiksel açıdan anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda bağımlılıkla mücadele sürecinde uygulanan kaynaklara ek olarak bahse konu değişkenlerden hareketle değerlendirme yapılmasının önemi bulgulanmıştır. KW - Adli Sosyal Bilimler LA - tr AD - DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ ER -