Suriyeli Gençlerin Yeni Sosyal Ağ İnşasında Yükseköğretimin Rolü: Ankara Örneği

Özet

2011 yılında başlayan Suriye’den Türkiye’ye zorunlu göç sonucunda, kalış süreleri uzayan Suriyelilerin yeni bir hayat kurma ve toplumsal hayata dahil olma süreçleri literatürde farklı perspektiflerden ele alınmıştır. Suriyeli göçüne dair yapılan araştırmalarda, göçmenlerin göç ve yerleşme süreçlerini kolaylaştıran akrabalık ve arkadaşlık temelli sosyal sermayeleri incelenmiştir. Ancak, göçmenlerin sosyal sermaye kaynağı olarak yeni sosyal ağlara nasıl eriştikleri ve ev sahibi toplumda nasıl yeni bağlar kurdukları yeterince araştırılmamıştır. Bu makalede, zorunlu göç sonucunda Türkiye’ye gelen Suriyeli gençlerin yeni toplumda sosyal ağlara erişimleri ve sosyal sermaye oluşumlarında yükseköğretimin rolü incelenmektedir. Bu bağlamda, Ankara’da yükseköğretime devam eden ön lisans, lisans ve yüksek lisans öğrencilerinden oluşan 10 katılımcı (4 kadın, 6 erkek) ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler, MAXQDA programı kullanılarak tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Saha araştırması sonuçlarına göre, yükseköğretimdeki Suriyeli gençlerin yeni sosyal ağlara erişiminde dil yeterliliği, kültürel, mekânsal, zamansal farklılıklar gibi çeşitli faktörlerin etkili olduğu görülmüştür. Ayrıca, yükseköğretim sürecinin Suriyeli gençlerin kendi etnik ağlarının ötesine geçerek daha geniş sosyal bağlar kurmalarını sağladığı tespit edilmiştir. Zorunlu göçün etkisiyle Suriyeli gençlerin bağlayıcı bağlarının genellikle sınırlı olduğu; ancak fırsat ve bilgi sağlayıcı mekanizmalar olarak işlev gören zayıf sosyal ağların, yükseköğretimdeki Suriyeli gençlere daha geniş alanlarda destek sunduğu belirlenmiştir.

Anahtar sözcükler

• Göç Sosyolojisi

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

1. Arar, K., Kondakci, Y., Kaya Kasikci, S., & Erberk, E. (2020). Higher education policy for displaced people: implications of Turkey's higher education policy for syrian migrants. Higher Education Policy for Displaced People, 265–285. https://doi.org/10.1057/s41307-020-00181-2
2. Atesok, Z. O., Komsuoglu, A., & Ozer, Y. Y. (2019). An evaluation of refugees’ access to higher education: case of Turkey and Istanbul University. Journal of International and Comparative Education, 6, 119-136. https://doi.org/10.14425/jice.2019.8.2.119
3. Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. J. G. Richardson (Yay. haz.), Handbook of theory and research for the sociology of education içind (ss. 241-258). Greenwood Press.
4. Bourdieu, P., & Wacquant, L. (1992). An invitation to reflexive sociology. Polity Press.
5. Boyd, M. (1989). Family and personal networks in international migration: Recent developments and new agendas. International Migration Review, 3(23), 638-670. https://doi.org/10.1177/019791838902300313
6. Castles, S. (2003). Towards a sociology of forced migration and social transformation. Sociology, 37, 13–34. https://doi.org/10.1177/0038038503037001384
7. Castles, S., & Miller, J. M. (1998). The age of migration: Internatinol population movements in the modern world. Guilford.
8. Coleman, J. (1990). Foundations of social theory. Harvard University Press.
9. Coleman, J. S. (1988). Social capital in the creation of human capital. American Journal of Sociology, 94, 95-120. https://doi.org/10.1086/228943
10. Çiçekli, B. (2014). Yabancılar ve mülteci hukuku (5. Bs.). Seçkin Yayıncılık.
11. Durkheim, E. (1894). The division of labour in society. The Macmillan Press.
12. Erdoğan, A., & Erdoğan, M. (2018). Access, qualifications and social dimension of Syrian refugee students in Turkish higher education. A. Curaj, L. Deca , & R. Prikopi (Yay. haz), European Higher Education area: The impact of past and future policies içinde (ss. 259–276).cox
13. Eve, M. (2010). Integrating via networks: foreigners and others. Ethnic and Racial, 33, 1231-1248. https://doi.org/10.1080/01419871003624084
14. Faist, T. (2010). Diaspora and transnationalism: What kind of dance partners? R. B. Faist (Yay. haz), Diaspora and transnationalism içinde (s. 360). Amsterdam University Press.
15. Faist, T., & Özveren, E. (2004). Transnational social spaces agents, Networks and institutions. Routledge.
16. Fansa, M. (2021, 11 23). Kimim ben? Göçmen, sığınmacı, mülteci, yabancı, vatansız ve geçici koruma: Türkiye'deki Suriyeliler. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 4(2), 289-306.
17. Granovetter, M. (1983). The strength of weak ties: A network theory revisited. Sociological Theory, 1, 201-233. https://doi.org/10.2307/202051
18. Granovetter, M. S. (1973). The strength of weak ties. American Journal of Sociology, 78, 1360-1380. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. (2019). Türkiye nüfus ve sağlık araştırması: Suriyeli göçmen örneklemi, temel bulgular. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü.
19. Kunz, E. F. (1973). The refugee in flight: Kinetic models and forms of displacement. İnternational Migration Review, 7(2), 125-146. https://doi.org/10.1177/019791837300700201
20. Massey, D., Arango, S., Hugo, J., Kouaouci, G., Pellegrino, A., & Taylor, A. (1998). Worlds in motion, Understanding international migration at the end of the millenium. Clarendon Press.
21. Mülteciler Derneği. (2025, 17 Şubat). Türkiye'deki Suriyeli sayısı: Aralık 2024. https://multeciler.org.tr/turkiyedeki-suriyeli-sayisi/
22. Nannestad, P., Svendsen, G. L., & Svendsen, G. T. (2008). Bridge over troubled water? Migration and social. Journal of Ethnic and Migration Studies, 4(34), 607-631. https://doi.org/10.1080/13691830801961621
23. Paxton, P. (1999). Is social capital declining in the United States? A Multiple indicator assessment. American Journal of Sociology, 105(1), 88-127. https://doi.org/10.1086/210268
24. Petersen, W. (1958). A general typology of migration. American Sociological Review, 23, 256-265. https://doi.org/10.2307/2089239
25. Portes, A. (1995). The economic sociology of immigration. Russell Sage Foundation.
26. Portes, A. (1998). Social capital: Its origins and applications in modern sociology. Annual Review of Sociology, 24, 1-24. https://doi.org/10.1146/annurev.soc.24.1.1
27. Portes, A., & Fernández-Kelly, P. (2008). No margin for error: Educational and occupational achievement among disadvantaged children of immigrants. The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, 620(1), 12-36. https://doi.org/10.1177/0002716208322577
28. Putnam, R. (1993). The prosperous communıty social capital and public life. The American Prospect, 13), 35-42.
29. Putnam, R. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon and Schuster.
30. Putnam, R. (2007). E pluribus unum: Diversity and community in the twenty-first century The 2006 Johan Skytte Prize Lecture. Scandinavian Political Studies, 30, 137-174. https://doi.org/10.1111/j.1467-9477.2007.00176.x
31. Richmond, A. H. (1988). Sociological theories of international migration: The case of refugees. Current Sociology, 36(2), 7-25. https://doi.org/10.1177/001139288036002004
32. Ryan, L. (2007). Migrant women, social networks and motherhood: The experiences of Irish nurses in Britain. Sociology, 41(2), 295-312. https://doi.org/10.1177/0038038507074975
33. Sizer, İ. (2019). Ankara’daki Suriyeli sosyal sermayesinin oluşum süreci [Yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. http://hdl.handle.net/11655/7805
34. Startup, R. (1971). A sociology of migration? The Sociological Quarterly, 12(2), 177-190.
35. Stepputat, F., & Sørensen, N. N. (2014). Sociology and forced migration. E. Fiddian-Qasmiyeh vd. (Yay. haz), Oxford handbook of refugee and forced migration studies içinde (ss. 86-98). Oxford University Press.
36. Strauss, A. & Corbin, J. (1998). Basic of qualitative research: Procedures and techniques for Grounded Theory. London.
37. Svendsen, G. L. (2010). ocio-spatial planning in the creation of bridging social capital: The importance of multifunctional centers for intergroup networks and integration. International Journal of Social Inquiry, s. 45–73
38. TC. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı. (2025, 3 Temmuz). Geçici Koruma. https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638
39. TC. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Dairesi Başkanlığı . (2025, 3 Temmuz). Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan: 8 Aralık’tan Bu Yana Suriye'ye Gönüllü Olarak Dönen Kardeşlerimizin Sayısı 133 Bin Oldu: https://www.goc.gov.tr/cumhurbaskani-recep-tayyip-erdogan-8-araliktan-bu-yana-suriyeye-gonullu-olarak-donen-kardeslerimizin-sayisi-133-bin-oldu
40. TC. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı. (2025, 3 Mayıs). Dezenformasyonla Mücadele Merkesi. “Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle İmam Hatipli Suriyeli Öğrencilerin Ücretleri YTB Tarafından Ödenecek” İddiası: https://dbs.iletisim.gov.tr/hakikat/337
41. T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü. (2005). İltica ve göç alanındaki Avrupa Birliği müktesebatının üstlenilmesine ilişkin Türkiye ulusal eylem planı. https://www.goc.gov.tr/kurumlar/goc.gov.tr/yonetmelikler/Temel-Belgeler/Iltica-Ve-Goc-Ulusal-Eylem-Plani.pdf
42. UNHCR. (2025, 3 Ağustos). Operational data portal. Syria regional refugee response. https://data.unhcr.org/en/situations/syria
43. Varshaver, E., & Rocheva, A. (2021). “Homeland-rooted” or acquired in the receiving society: How does the composition of migrants’ “co-ethnic” ties affect their patterns of integration? Journal of International Migration and Integration, 22, 327-268. https://doi.org/10.1007/s12134-019-00742-4
44. YÖK. (2013). 2013-2014 eğitim öğretim yılında yükseköğretim kurumlarında cari hizmet maliyetlerine. https://www.yok.gov.tr/Documents/Kurumsal/strateji_dairesi/mevzuat/2013-2014%20Eğitim-Öğretim%20Yılında%20Yükseköğretim%20Kurumlarında%20Cari%20Hizmet%20Maliyetlerine%20Öğrenci%20Katkısı%20Olarak%20Alınacak%20Katkı%20Payları%20ve%20Öğrenim%20Ücretlerini.pdf
45. YÖK. (2025, 3 Temmuz). Yükseköğretim Bilgi Yönetim Sistemi. Uyruğa göre öğrenci sayıları raporu: https://istatistik.yok.gov.tr/
46. Zolberg, A. R. (1989). The next waves: Migration theory for a changing world. International Migration Review, 23(3), 403-430. https://doi.org/10.1177/019791838902300302

Bu yayına atıf

@article{yildirim2025suriyeli,
  author = {Yildirim, Duygu {\c{S}}erife},
  title = {{Suriyeli Gen{\c{c}}lerin Yeni Sosyal A{\u{g}} {\.I}n{\c{s}}as{\i}nda Y{\"u}ksek{\"o}{\u{g}}retimin Rol{\"u}: Ankara {\"O}rne{\u{g}}i}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {43},
  number = {1},
  pages = {1--16},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2025},
  month = {3},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.1662584},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/suriyeli-genclerin-yeni-sosyal-ag-insasinda-yuksekogretimin-rolu-ankara-ornegi},
  language = {tr},
  keywords = {G{\"o}{\c{c}} Sosyolojisi},
  abstract = {2011 y{\i}l{\i}nda ba{\c{s}}layan Suriye'den T{\"u}rkiye'ye zorunlu g{\"o}{\c{c}} sonucunda, kal{\i}{\c{s}} s{\"u}releri uzayan Suriyelilerin yeni bir hayat kurma ve toplumsal hayata dahil olma s{\"u}re{\c{c}}leri literat{\"u}rde farkl{\i} perspektiflerden ele al{\i}nm{\i}{\c{s}}t{\i}r. Suriyeli g{\"o}{\c{c}}{\"u}ne dair yap{\i}lan ara{\c{s}}t{\i}rmalarda, g{\"o}{\c{c}}menlerin g{\"o}{\c{c}} ve yerle{\c{s}}me s{\"u}re{\c{c}}lerini kolayla{\c{s}}t{\i}ran akrabal{\i}k ve arkada{\c{s}}l{\i}k temelli sosyal sermayeleri incelenmi{\c{s}}tir. Ancak, g{\"o}{\c{c}}menlerin sosyal sermaye kayna{\u{g}}{\i} olarak yeni sosyal a{\u{g}}lara nas{\i}l eri{\c{s}}tikleri ve ev sahibi toplumda nas{\i}l yeni ba{\u{g}}lar kurduklar{\i} yeterince ara{\c{s}}t{\i}r{\i}lmam{\i}{\c{s}}t{\i}r. Bu makalede, zorunlu g{\"o}{\c{c}} sonucunda T{\"u}rkiye'ye gelen Suriyeli gen{\c{c}}lerin yeni toplumda sosyal a{\u{g}}lara eri{\c{s}}imleri ve sosyal sermaye olu{\c{s}}umlar{\i}nda y{\"u}ksek{\"o}{\u{g}}retimin rol{\"u} incelenmektedir. Bu ba{\u{g}}lamda, Ankara'da y{\"u}ksek{\"o}{\u{g}}retime devam eden {\"o}n lisans, lisans ve y{\"u}ksek lisans {\"o}{\u{g}}rencilerinden olu{\c{s}}an 10 kat{\i}l{\i}mc{\i} (4 kad{\i}n, 6 erkek) ile yar{\i} yap{\i}land{\i}r{\i}lm{\i}{\c{s}} derinlemesine g{\"o}r{\"u}{\c{s}}meler ger{\c{c}}ekle{\c{s}}tirilmi{\c{s}}tir. Toplanan veriler, MAXQDA program{\i} kullan{\i}larak tematik analiz y{\"o}ntemiyle de{\u{g}}erlendirilmi{\c{s}}tir. Saha ara{\c{s}}t{\i}rmas{\i} sonu{\c{c}}lar{\i}na g{\"o}re, y{\"u}ksek{\"o}{\u{g}}retimdeki Suriyeli gen{\c{c}}lerin yeni sosyal a{\u{g}}lara eri{\c{s}}iminde dil yeterlili{\u{g}}i, k{\"u}lt{\"u}rel, mek{\^a}nsal, zamansal farkl{\i}l{\i}klar gibi {\c{c}}e{\c{s}}itli fakt{\"o}rlerin etkili oldu{\u{g}}u g{\"o}r{\"u}lm{\"u}{\c{s}}t{\"u}r. Ayr{\i}ca, y{\"u}ksek{\"o}{\u{g}}retim s{\"u}recinin Suriyeli gen{\c{c}}lerin kendi etnik a{\u{g}}lar{\i}n{\i}n {\"o}tesine ge{\c{c}}erek daha geni{\c{s}} sosyal ba{\u{g}}lar kurmalar{\i}n{\i} sa{\u{g}}lad{\i}{\u{g}}{\i} tespit edilmi{\c{s}}tir. Zorunlu g{\"o}{\c{c}}{\"u}n etkisiyle Suriyeli gen{\c{c}}lerin ba{\u{g}}lay{\i}c{\i} ba{\u{g}}lar{\i}n{\i}n genellikle s{\i}n{\i}rl{\i} oldu{\u{g}}u; ancak f{\i}rsat ve bilgi sa{\u{g}}lay{\i}c{\i} mekanizmalar olarak i{\c{s}}lev g{\"o}ren zay{\i}f sosyal a{\u{g}}lar{\i}n, y{\"u}ksek{\"o}{\u{g}}retimdeki Suriyeli gen{\c{c}}lere daha geni{\c{s}} alanlarda destek sundu{\u{g}}u belirlenmi{\c{s}}tir.},
  affiliation = {HACETTEPE {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}

TY  - JOUR
AU  - Yildirim, Duygu Şerife
TI  - Suriyeli Gençlerin Yeni Sosyal Ağ İnşasında Yükseköğretimin Rolü: Ankara Örneği
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 43
IS  - 1
PY  - 2025
DA  - 2025/03/21/
SP  - 1
EP  - 16
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
DO  - 10.32600/huefd.1662584
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/suriyeli-genclerin-yeni-sosyal-ag-insasinda-yuksekogretimin-rolu-ankara-ornegi
AB  - 2011 yılında başlayan Suriye’den Türkiye’ye zorunlu göç sonucunda, kalış süreleri uzayan Suriyelilerin yeni bir hayat kurma ve toplumsal hayata dahil olma süreçleri literatürde farklı perspektiflerden ele alınmıştır. Suriyeli göçüne dair yapılan araştırmalarda, göçmenlerin göç ve yerleşme süreçlerini kolaylaştıran akrabalık ve arkadaşlık temelli sosyal sermayeleri incelenmiştir. Ancak, göçmenlerin sosyal sermaye kaynağı olarak yeni sosyal ağlara nasıl eriştikleri ve ev sahibi toplumda nasıl yeni bağlar kurdukları yeterince araştırılmamıştır. Bu makalede, zorunlu göç sonucunda Türkiye’ye gelen Suriyeli gençlerin yeni toplumda sosyal ağlara erişimleri ve sosyal sermaye oluşumlarında yükseköğretimin rolü incelenmektedir. Bu bağlamda, Ankara’da yükseköğretime devam eden ön lisans, lisans ve yüksek lisans öğrencilerinden oluşan 10 katılımcı (4 kadın, 6 erkek) ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler, MAXQDA programı kullanılarak tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Saha araştırması sonuçlarına göre, yükseköğretimdeki Suriyeli gençlerin yeni sosyal ağlara erişiminde dil yeterliliği, kültürel, mekânsal, zamansal farklılıklar gibi çeşitli faktörlerin etkili olduğu görülmüştür. Ayrıca, yükseköğretim sürecinin Suriyeli gençlerin kendi etnik ağlarının ötesine geçerek daha geniş sosyal bağlar kurmalarını sağladığı tespit edilmiştir. Zorunlu göçün etkisiyle Suriyeli gençlerin bağlayıcı bağlarının genellikle sınırlı olduğu; ancak fırsat ve bilgi sağlayıcı mekanizmalar olarak işlev gören zayıf sosyal ağların, yükseköğretimdeki Suriyeli gençlere daha geniş alanlarda destek sunduğu belirlenmiştir.
KW  - Göç Sosyolojisi
LA  - tr
AD  - HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
ER  -