Demo instance: a JournTech demo prepared by HB Tech for Hacettepe University, not an official university site. Records are samples from public sources; submissions and reviews are fictional.
TR
Article

Gendered Spaces In Classıcal Turkısh Literature: Woman And Space In The Sample Of Nefhatü’l-Ezhâr, Zenân-Nâme, Mir’ât-ı Cünûn

Title and abstract are a translation · original language: Turkish

  1. Karadeniz Teknik Üniversitesi

Hacettepe University Journal of the Faculty of Letters, Volume 36, Issue 2 (2018) pp. 293–306

CiteAccess the publication on the external site

This record comes from the journal's DergiPark archive; original page: DergiPark

Abstract

Gender and space shape each other mutually by determining their world of meanings. The construction of gender andits circulation within the practices of everyday life are at the same time the producer, as well as the result of the unequaldistribution of gender difference in space. The common indicatives of these two cases cause an artificial and imaginaryasymmetric space to be organized in a society where women are always under control. Therefore, in works of ClassicalTurkish literature that are shaped by the Islamic culture, it is not possible to keep away from the perception of gendercentred and gendered space. In the study, the masnawis from Classical Turkish literature that are based on domesticissues and influenced by the local style; XVIIth century Nefhatü'l-Ezhâr of Nev'î-zâde Atâ'î, XVIIIth century Zenânnâme of Enderunlu Fâzıl and XIXth century Mirât-ı Cünûn of the Yenişehirli Avni, are examined within the context of gendered spaces. Women in these masnawis appear in limited spaces such as houses, markets, bazaars in variousdistricts of Istanbul, Turkish baths, and in recreation areas such as Kâğıthâne, and they are fictionally presented withtheir actions and attributes. These actions and attributes positively depict women who make themselves almostinvisible in closed space and who approve the authority of men by conforming to the use of space that is allocated tothem. Women who overstep are referred to with certain negative adjectives and they are disdained for not complyingwith gender norms. Therefore, it is possible to say that the relationship between women and space in masnawis isshaped within the framework of patriarchal ideology

Abstract (Turkish)

Klasik Türk Edebiyatında Cinsiyetlendirilmiş Mekânlar: Nefhatü’l-Ezhâr, Zenân-Nâme, Mir’ât-ı Cünûn Örnekleminde Kadın ve Mekân

Toplumsal cinsiyet ile mekân, karşılıklı anlam dünyalarını belirleyerek birbirlerini şekillendirmektedir. Toplumsalcinsiyetin inşası ve günlük hayat pratikleri içindeki devridaim hâli; mekândaki cinsiyet farkı eksenindeki eşitsizdağılımın bir sonucu olduğu gibi aynı zamanda üreticisidir. İki olgunun müşterek belirleyicilikleri, kadının daimadenetim altında tutulduğu bir toplumda yapay ve hayalî bir asimetrik mekân düzenlemesine neden olmaktadır.Dolayısıyla İslamî kültürde şekillenen ve bu kültürün belirli oranlarda edebî alana yansıması olan Klasik Türkedebiyatında kaleme alınan eserlerin toplumsal cinsiyet eksenli şekillenen cinsiyetlendirilmiş ve cinselleştirilmişmekân algısından uzak kalması mümkün gözükmemektedir. Çalışmada Klasik Türk edebiyatında, mahallî tarzınetkileri görülen, yerli konuların işlendiği mesnevilerden, XVII. yüzyılda Nev’î-zâde Atâ’î’nin Nefhatü’l-Ezhâr’ı,XVIII. yüzyılda Enderunlu Fâzıl’ın Zenân-nâme’si ve XIX. yüzyılda Yenişehirli Avnî’nin Mir’ât-ı Cünûn’ucinsiyetlendirilmiş mekânlar bağlamında incelenmektedir. Bu mesnevilerde kadınlar; evlerde sadece hemcinslerininbulunduğu kabul günlerinde, İstanbul’un çeşitli semtlerindeki çarşı pazarlarda, hamamlarda ve Kâğıthane başta olmaküzere mesire yerleri gibi kısıtlı alanlarda görünür kılınarak bulundukları mekân bağlamında eylem ve sıfatlarlakurgulanmaktadır. Söz konusu eylem ve sıfatlar, kadının dış mekânlarda görünürlüğü ekseninde şekillendirilerekkapalı alanda kendini adeta görünmez kılan ve kendine tahsis edilen mekân kullanımına riayet edip erkeğin otoritesinionaylayan kadınlar olumlu tasvir edilmektedir. Sınırları aşan kadınlar ise çeşitli olumsuz sıfatlarla anılarak toplumsalcinsiyet normlarına uymadıkları için küçümsenmektedir. Dolayısıyla mesnevilerdeki kadın ve mekân ilişkisininataerkil ideoloji çerçevesinde şekillendiğini söylemek mümkündür.

Keywords

Files

Only the metadata of this record is published.

References

  1. Aktepe, M. (1988). “Kâğıdhâne’ye Dair Bazı Bilgiler”. İsmail Hakkı Uzunçarşılı’ya Armağan. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 335-363.Aktepe, M. (2001). “Kâğıthane”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. XXIV, 166-169.Atauz, A. (2004). “Toplumsal Cinsiyet, Mekân ve Kentler”. Mimarist. 14. Kış 2004. 54-58.Berktay, F. (2014). Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın: Hıristiyanlıkta ve İslamiyette Kadının Statüsü Üzerine Karşılaştırmalı Bir Yaklaşım. İstanbul: Metis Yayınları.Bozkurt Demirel, Ö., Hadımlı, A. ve Sevil, Ü. (2014). “Günümüzde Lohusalıkta Devam Eden Albasması ve Kırklama Uygulamaları”. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 30 (1). 111-126.Day, K. (2000). “The Ethic of Care and Women's Experiences of Public Space”. Journal of Environmental Psychology. 20. 103-124.Demir, Z. S. (2013). “Türk Hamam Müzesi ve Kına Hamamı Sergisi”. Ankara Araştırmaları Dergisi -Journal of Ankara Studies. 48/ 1(2). Aralık/ December. 48-55. Derleme Sözlüğü. C. I-X11. Ankara: TDK Yayınları. 1963–1982.Devellioğlu, F. (2006). Osmanlıca Türkçe Ansiklopedik Lügat. Ankara: Aydın Yayınları.Erkal, A. (2009). “Yenişehirli Avnî’nin “Mir’at-ı Cünûn” İsimli Eseri”. A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi. Prof. Dr. Hüseyin Ayan Özel Sayısı/ 39. Erzurum. 815-855.Erkal, A. (2014). Mir’ât-ı Cünûn Delilerin Aynası. İstanbul: Büyüyen Ay Yayınları.Ertop, K. (1977). Türk Edebiyatında Seks. İstanbul: Seçme Kitaplar Yayınevi.Ertuğrul, A. (2009). “Hamam Yapıları ve Literatürü”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi. 7 (13). 241-266Eyice, S. (1997). “İstanbul Halkının ve Padişahların Ünlü Mesiresi: Kağıthane”. İstanbul Armağanı 3: Gündelik Hayatın Renkleri. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı Yayınları. 75-96.Gökyay, O. Ş. (1994). “Deli Birader”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 9. 135-136.Kanar, M. (2011). Osmanlı Türkçesi Sözlüğü. İstanbul: Say Yayınları.Kaplan, Y. (2010). “Türk Hamam Kültürünün Divan Şiirine Yansımaları”. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED]. 44. 131-155.Kaplan, Y. ve Poyraz, Y. (2015). “Divan Şiirine Kaynaklık Etmesi Bakımından Oyunlar”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research. 3/15. Klâsik Türk Edebiyatının Kaynakları Özel Sayısı-Prof. Dr. Turgut KARABEY Armağanı. 151-175.Karakaş, R. (2013). “Diyarbakır’da “Kırklı” Kavramı ve “Kırk Çıkarma” Etrafında Oluşan İnanış ve Uygulamalar”. Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 33. 59-75.Kaya, İ. G. (2006). "Türk Edebiyatında Hammamiyeler". Uygurlardan Osmanlıya/Şinasi Tekin'in Anısına. İstanbul: Simurg Yayınevi.Koçu, R. E. (1947). İstanbul Ansiklopedisi. İstanbul. 1-12.Kortantamer, T. (1997). Nev’î-zâde Atâyî ve Hamse’si. İzmir: Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.Kuruçay, A. (2010). İstanbul’un 100 Hamamı-İstanbul’un Yüzleri 46. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. Yayınları.Kuzubaş, M. (2003). Nev’î-zâde Atâî’nin Nefhatü’l-Ezhâr Adlı Mesnevisinin Metin, Biçi

Cite this publication

APA 7

Yılmaz, G. A., & Özgürbüz, M. E. (2018). Gendered Spaces In Classıcal Turkısh Literature: Woman And Space In The Sample Of Nefhatü’l-Ezhâr, Zenân-Nâme, Mir’ât-ı Cünûn. Hacettepe University Journal of the Faculty of Letters, 36(2), 293–306. https://doi.org/10.32600/huefd.468637

BibTeX

@article{yilmaz2018gendered,
  author = {Y{\i}lmaz, G{\"o}k{\c{c}}ehan Aysel and {\"O}zg{\"u}rb{\"u}z, Merve Esra},
  title = {{Gendered Spaces In Class{\i}cal Turk{\i}sh Literature: Woman And Space In The Sample Of Nefhat{\"u}'l-Ezh{\^a}r, Zen{\^a}n-N{\^a}me, Mir'{\^a}t-{\i} C{\"u}n{\^u}n}},
  journal = {Hacettepe University Journal of the Faculty of Letters},
  volume = {36},
  number = {2},
  pages = {293--306},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2018},
  month = {10},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.468637},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/en/publication/klasik-turk-edebiyatinda-cinsiyetlendirilmis-mekanlar-nefhatul-ezhar-zenan-name-mirat-i-cunun-ornekleminde-kadin-ve},
  language = {tr},
  keywords = {Creative Arts and Writing},
  abstract = {Gender and space shape each other mutually by determining their world of meanings. The construction of gender andits circulation within the practices of everyday life are at the same time the producer, as well as the result of the unequaldistribution of gender difference in space. The common indicatives of these two cases cause an artificial and imaginaryasymmetric space to be organized in a society where women are always under control. Therefore, in works of ClassicalTurkish literature that are shaped by the Islamic culture, it is not possible to keep away from the perception of gendercentred and gendered space. In the study, the masnawis from Classical Turkish literature that are based on domesticissues and influenced by the local style; XVIIth century Nefhat{\"u}'l-Ezh{\^a}r of Nev'{\^{\i}}-z{\^a}de At{\^a}'{\^{\i}}, XVIIIth century Zen{\^a}nn{\^a}me of Enderunlu F{\^a}z{\i}l and XIXth century Mir{\^a}t-{\i} C{\"u}n{\^u}n of the Yeni{\c{s}}ehirli Avni, are examined within the context of gendered spaces. Women in these masnawis appear in limited spaces such as houses, markets, bazaars in variousdistricts of Istanbul, Turkish baths, and in recreation areas such as K{\^a}{\u{g}}{\i}th{\^a}ne, and they are fictionally presented withtheir actions and attributes. These actions and attributes positively depict women who make themselves almostinvisible in closed space and who approve the authority of men by conforming to the use of space that is allocated tothem. Women who overstep are referred to with certain negative adjectives and they are disdained for not complyingwith gender norms. Therefore, it is possible to say that the relationship between women and space in masnawis isshaped within the framework of patriarchal ideology},
  affiliation = {Karadeniz Teknik {\"U}niversitesi and Karadeniz Teknik {\"U}niversitesi}
}
.bib

RIS

TY  - JOUR
AU  - Yılmaz, Gökçehan Aysel
AU  - Özgürbüz, Merve Esra
TI  - Gendered Spaces In Classıcal Turkısh Literature: Woman And Space In The Sample Of Nefhatü’l-Ezhâr, Zenân-Nâme, Mir’ât-ı Cünûn
T2  - Hacettepe University Journal of the Faculty of Letters
VL  - 36
IS  - 2
PY  - 2018
DA  - 2018/10/09/
SP  - 293
EP  - 306
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
DO  - 10.32600/huefd.468637
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/en/publication/klasik-turk-edebiyatinda-cinsiyetlendirilmis-mekanlar-nefhatul-ezhar-zenan-name-mirat-i-cunun-ornekleminde-kadin-ve
AB  - Gender and space shape each other mutually by determining their world of meanings. The construction of gender andits circulation within the practices of everyday life are at the same time the producer, as well as the result of the unequaldistribution of gender difference in space. The common indicatives of these two cases cause an artificial and imaginaryasymmetric space to be organized in a society where women are always under control. Therefore, in works of ClassicalTurkish literature that are shaped by the Islamic culture, it is not possible to keep away from the perception of gendercentred and gendered space. In the study, the masnawis from Classical Turkish literature that are based on domesticissues and influenced by the local style; XVIIth century Nefhatü'l-Ezhâr of Nev'î-zâde Atâ'î, XVIIIth century Zenânnâme of Enderunlu Fâzıl and XIXth century Mirât-ı Cünûn of the Yenişehirli Avni, are examined within the context of gendered spaces. Women in these masnawis appear in limited spaces such as houses, markets, bazaars in variousdistricts of Istanbul, Turkish baths, and in recreation areas such as Kâğıthâne, and they are fictionally presented withtheir actions and attributes. These actions and attributes positively depict women who make themselves almostinvisible in closed space and who approve the authority of men by conforming to the use of space that is allocated tothem. Women who overstep are referred to with certain negative adjectives and they are disdained for not complyingwith gender norms. Therefore, it is possible to say that the relationship between women and space in masnawis isshaped within the framework of patriarchal ideology
KW  - Creative Arts and Writing
LA  - tr
AD  - Karadeniz Teknik Üniversitesi
AD  - Karadeniz Teknik Üniversitesi
ER  -
.ris