Vardiyalı Çalışan Kadın Hemşirelerde Rol-Aktivite Dengesi ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Abstract

Amaç: Bu çalışma vardiyalı çalışan kadınhemşirelerde rol-aktivite dengesi ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyiincelemek amacıyla yapıldı. Gereç veyöntem: Çalışmaya vardiyalı çalışan 73 kadın hemşire dâhil edildi.Katılımcılara Rol-Aktivite Dengesi Anketi (RADA) ve yaşam kalitesinideğerlendirmek amacıyla Nottingham Sağlık Profili (NSP) uygulandı. Sonuçlar: Çalışmaya katılan vardiyalıçalışan kadın hemşirelerin RADA sonuçları ile ve NSP alt parametreleri vetoplam puanı arasında istatistiksel anlamlı bir ilişki olduğu (r=0.638,p=0.001)bulundu. Tartışma: Çalışmadan eldeedilen sonuçlar doğrultusunda, yoğun ve zorlu bir çalışma hayatı olan vardiyalıçalışan kadın hemşirelerin, rol-aktivite dengelerinin ankete göre orta düzeyinüzerinde bozuk olduğu, yaşam kalitelerinin ise orta düzeyin altında olumsuzetkilendiği görülmektedir. Bireyin fiziksel aktivite ve enerji düzeyi, uykukalitesi, ağrı bulguları, ruhsal ve sosyal durumu gibi sağlığıyla ilişkiliparametrelerin etkilenmiş olması üzerinde durulması gereken önemli sorunlardır.Hemşirelerin rol-aktivite dengesinin düzenlenmesi bütün bu sorunlarındüzeltilebilmesi ile ilişkili bulunmuştur. Bu nedenle, rol-aktivite dengesiaçısından vardiyalı çalışan kadın hemşirelerin tamamının değerlendirilmesi vebu hemşirelerin sağlığını koruyabilmesi için vardiyalı çalışma sıklığının veizin zamanlarının düzenlenmesi; serbest zaman, üretkenlik ve kendine bakımalanlarında anlamlı ve amaçlı aktivitelerin oluşturulması gibi önlemlerinalınması değerli olacaktır.

Keywords

• Health Care Administration

Files

Only the metadata of this record is published.

References

1. Anaby, D.R., Backman, C. L., & Jarus, T. (2010). Measuring occupational balance: a theoretical exploration of two approaches. Can J Occup Ther, 77(5), 280-288. https://doi.org/10.2182/cjot.2010.77.5.4
2. Asi Karakaş, S., Gönültaş, N., & Okanlı, A. (2017). Vardiyalı çalışan hemşirelerde uyku kalitesi. ERÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(1), 17-26. http://sbfe-dergi.erciyes.edu.tr/article/viewFile/5000152029/5000180483
3. Beaton, D., Bombardier, C., Guillemin, F., & Ferraz, M. B. (2002). Recommendations for the cross-cultural adaptation of health status measures. New York: American Academy of Orthopaedic Surgeons, 1-9.
4. Christiansen, C. (1996). Three perspectives on balance in occupation. Ruth Zemke & Florence Clark (Eds.), Occupational science: The evolving discipline içinde (s. 431-451). Philadelphia: F.A. Davis.
5. Cole, R.J., Loving, R.T., & Kripke, D.F. (1990). Psychiatric aspects of shiftwork. Occup Med, 5(2), 301-314.
6. DeMoss, C., Mcgrail, M., Haus, E., Crain, L., & Asche, S. (2004). Health and performance factors in health care shiftworkers. J Occup Environ Med, 46(12), 1278-1281.
7. Dür, M., Steiner, G., Fialka-Moser, V., Kautzky-Willer, A., Dejaco, C., Prodinger, B. & et al (2014). Development of a new occupational balance-questionnaire: incorporating the perspectives of patients and healthy people in the design of a self-reported occupational balance outcome instrument. Health Qual Life Outcomes, 12,45.
8. Ergüney, S., Tan, M., Sivrikaya, S., & Erdem, N. (2001). Hemşirelerin karşılaştıkları mesleki riskler. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 4(1), 63-73. http://e-dergi.atauni.edu.tr/ataunihem/article/viewFile/1025000118/1025000112
9. French, S.E., Lenton, R., Walters, V., & Eyles, J. (2000). An empirical evaluation of an expanded Nursing Stress Scale. J Nurs Meas, 8(2), 161-78.
10. Gedikli, F.G. (2008). Otomotiv sektöründe faaliyet gösteren bir işyerinde vardiya sistemi ile yapılan çalışmanın sağlık ve güvenlik üzerine etkileri. Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
11. International Labour Organization (ILO). “What is work place stress?”. (Güncelleme tarihi: 10.3.2001). http://www.ilo.org/public/english/prote ction/safework/stress/whatis.htm
12. Kaçmaz, N. (2011). Tükenmişlik (Burnout) sendromu. Journal of Istanbul Faculty of Medicine, 68(1), 29-32. http://dergipark.org.tr/iuitfd/issue/9260/116046
13. Küçükdeveci, A. A., McKenna, S.P., Kutlay, S., Gürsel, Y., Whalley, D., & Arasil T. (2000). The development and psychometric assessment of the Turkish version of the Nottingham Health Profile. Int J Rehabil Res, 23(1), 31-38.
14. Matuska, K. M., & Christiansen, C. H., (2008). A proposed model of lifestyle balance. J Occup Sci, 15(1), 9-19. https://doi.org/10.1080/14427591.2008.9686602
15. Nicholson, P. J., & D’Auriat, D. A. P. (1999). Shift work, health, the working time regulations and health assessments. Occup Med, 49(3), 127-137. https://doi.org/10.1093/occmed/49.3.127
16. Pati, A.K., Chandrawanshi, A., & Reinberg, A. (2002). Shift work: consequence and management. Curr Sci, 81(1), 32-47. https://www.jstor.org/stable/24105001
17. Ruggiero, J.S. (2003). Correlates of fatique in critical care nurses. Research in Nursing&Health, 26(2), 434-444. https://doi.org/10.1002/nur.10106
18. Samaha, E., Lal, S., Samaha, N., & Wyndham J.(2007). Psychological, lifestyle and coping contributors to chronic fatigue in shift-worker nurses. J Adv Nurs, 59(3), 221-232. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04338.x
19. Sarıcaoğlu, F., Akıncı, S. B., Gözaçan, A., Güner, B., Rezaki, M., & Aypar, Ü. (2005) Gece ve gündüz vardiya çalışmasının bir grup anestezi asistanının dikkat ve anksiyete düzeyleri üzerine etkisi. Turk Psikiyatri Derg, 16(2), 106-112. http://www.turkpsikiyatri.com/C16S2/geceVe.pdf
20. Selvi, Y., Özdemir, P. G., Özdemir, O., Aydın, A., & Beşiroğlu, L. (2010). Sağlık çalışanlarında vardiyalı çalışma sisteminin sebep olduğu genel ruhsal belirtiler ve yaşam kalitesi üzerine etkisi. Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi, 23(4), 238-243. https://doi.org/10.5350/DAJPN2010230403
21. Testa, M. A., & Simonson, D. C. (1996). Assesment of quality-of-life outcomes. N Engl J Med, 334(13), 835-840. https://doi.org/10.1056/NEJM199603283341306
22. Türk Hemşireler Derneği (2008, Aralık). 7 gün-24 saat / hasta başında Türkiye’de hemşirelerin çalışma koşulları. Ankara. Erişim tarihi 20 Haziran 2019, http://turkhemsirelerdernegi.org.tr/tr/yayinlar/thd-yayinlari/brosurler-ve-raporlar/turkiyede-hemsirelerin-calisma-kosullari.aspx
23. Ursavaş, A., & Ege, E. (2004). Uyku apne sendromu ve trafik kazaları. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 30(1), 37-41. http://dergipark.org.tr/uutfd/issue/35253/391113
24. Wagman, P., Håkansson, C., & Björklund A. (2012). Occupational balance as used in occupational therapy: A concept analysis. Scand J Occup Ther, 19(4), 322-327. https://doi.org/10.3109/11038128.2011.596219
25. Wilson, J. (2002) The Impacts of shift patterns on healthcare professionals. J Nurs Manag, 10, 211-219. https://doi.org/10.1046/j.1365-2834.2002.00308.x
26. Yeşilçicek Çalık., K , Aktaş, S. , Kobya Bulut, H., & Özdaş Anahar, E. (2015). Vardiyalı ve nöbet sistemi şeklindeki çalışma düzeninin hemşireler üzerine etkisi. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 2(1), 33-45. https://doi.org/10.17681/hsp.31345
27. Yıldırım, A., & Hacıhasanoğlu, R. (2011). Sağlık çalışanlarında yaşam kalitesi ve etkileyen değişkenler. J Psychiatr Nurs, 2(2), 61-68. https://www.journalagent.com/phd/pdfs/PHD_2_2_61_68.pdf
28. Zverev, Y. P., & Misiri, H.E. (2009). Perceived effects of rotating shiftwork on nurses’ sleep quality and duration. Malawi Med J, 21(1), 19-21. http://dx.doi.org/10.4314/mmj.v21i1.10984

Cite this publication

@article{ekici2019vardiyali,
  author = {Ekici, Gamze and Demirbas, Merve},
  title = {{Vardiyal{\i} {\c{C}}al{\i}{\c{s}}an Kad{\i}n Hem{\c{s}}irelerde Rol-Aktivite Dengesi ve Ya{\c{s}}am Kalitesi Aras{\i}ndaki {\.I}li{\c{s}}kinin {\.I}ncelenmesi}},
  journal = {Journal of Occupational Therapy and Rehabilitation},
  volume = {8},
  number = {2},
  pages = {91--98},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2019},
  month = {6},
  issn = {2147-8945},
  doi = {10.30720/ered.581577},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/en/publication/vardiyali-calisan-kadin-hemsirelerde-rol-aktivite-dengesi-ve-yasam-kalitesi-arasindaki-iliskinin-incelenmesi},
  language = {tr},
  keywords = {Health Care Administration},
  abstract = {Ama{\c{c}}: Bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma vardiyal{\i} {\c{c}}al{\i}{\c{s}}an kad{\i}nhem{\c{s}}irelerde rol-aktivite dengesi ve ya{\c{s}}am kalitesi aras{\i}ndaki ili{\c{s}}kiyiincelemek amac{\i}yla yap{\i}ld{\i}. Gere{\c{c}} vey{\"o}ntem: {\c{C}}al{\i}{\c{s}}maya vardiyal{\i} {\c{c}}al{\i}{\c{s}}an 73 kad{\i}n hem{\c{s}}ire d{\^a}hil edildi.Kat{\i}l{\i}mc{\i}lara Rol-Aktivite Dengesi Anketi (RADA) ve ya{\c{s}}am kalitesinide{\u{g}}erlendirmek amac{\i}yla Nottingham Sa{\u{g}}l{\i}k Profili (NSP) uyguland{\i}. Sonu{\c{c}}lar: {\c{C}}al{\i}{\c{s}}maya kat{\i}lan vardiyal{\i}{\c{c}}al{\i}{\c{s}}an kad{\i}n hem{\c{s}}irelerin RADA sonu{\c{c}}lar{\i} ile ve NSP alt parametreleri vetoplam puan{\i} aras{\i}nda istatistiksel anlaml{\i} bir ili{\c{s}}ki oldu{\u{g}}u (r=0.638,p=0.001)bulundu. Tart{\i}{\c{s}}ma: {\c{C}}al{\i}{\c{s}}madan eldeedilen sonu{\c{c}}lar do{\u{g}}rultusunda, yo{\u{g}}un ve zorlu bir {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma hayat{\i} olan vardiyal{\i}{\c{c}}al{\i}{\c{s}}an kad{\i}n hem{\c{s}}irelerin, rol-aktivite dengelerinin ankete g{\"o}re orta d{\"u}zeyin{\"u}zerinde bozuk oldu{\u{g}}u, ya{\c{s}}am kalitelerinin ise orta d{\"u}zeyin alt{\i}nda olumsuzetkilendi{\u{g}}i g{\"o}r{\"u}lmektedir. Bireyin fiziksel aktivite ve enerji d{\"u}zeyi, uykukalitesi, a{\u{g}}r{\i} bulgular{\i}, ruhsal ve sosyal durumu gibi sa{\u{g}}l{\i}{\u{g}}{\i}yla ili{\c{s}}kiliparametrelerin etkilenmi{\c{s}} olmas{\i} {\"u}zerinde durulmas{\i} gereken {\"o}nemli sorunlard{\i}r.Hem{\c{s}}irelerin rol-aktivite dengesinin d{\"u}zenlenmesi b{\"u}t{\"u}n bu sorunlar{\i}nd{\"u}zeltilebilmesi ile ili{\c{s}}kili bulunmu{\c{s}}tur. Bu nedenle, rol-aktivite dengesia{\c{c}}{\i}s{\i}ndan vardiyal{\i} {\c{c}}al{\i}{\c{s}}an kad{\i}n hem{\c{s}}irelerin tamam{\i}n{\i}n de{\u{g}}erlendirilmesi vebu hem{\c{s}}irelerin sa{\u{g}}l{\i}{\u{g}}{\i}n{\i} koruyabilmesi i{\c{c}}in vardiyal{\i} {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma s{\i}kl{\i}{\u{g}}{\i}n{\i}n veizin zamanlar{\i}n{\i}n d{\"u}zenlenmesi; serbest zaman, {\"u}retkenlik ve kendine bak{\i}malanlar{\i}nda anlaml{\i} ve ama{\c{c}}l{\i} aktivitelerin olu{\c{s}}turulmas{\i} gibi {\"o}nlemlerinal{\i}nmas{\i} de{\u{g}}erli olacakt{\i}r.},
  affiliation = {HACETTEPE {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I} and HACETTEPE {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}

TY  - JOUR
AU  - Ekici, Gamze
AU  - Demirbas, Merve
TI  - Vardiyalı Çalışan Kadın Hemşirelerde Rol-Aktivite Dengesi ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
T2  - Journal of Occupational Therapy and Rehabilitation
VL  - 8
IS  - 2
PY  - 2019
DA  - 2019/06/24/
SP  - 91
EP  - 98
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 2147-8945
DO  - 10.30720/ered.581577
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/en/publication/vardiyali-calisan-kadin-hemsirelerde-rol-aktivite-dengesi-ve-yasam-kalitesi-arasindaki-iliskinin-incelenmesi
AB  - Amaç: Bu çalışma vardiyalı çalışan kadınhemşirelerde rol-aktivite dengesi ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyiincelemek amacıyla yapıldı. Gereç veyöntem: Çalışmaya vardiyalı çalışan 73 kadın hemşire dâhil edildi.Katılımcılara Rol-Aktivite Dengesi Anketi (RADA) ve yaşam kalitesinideğerlendirmek amacıyla Nottingham Sağlık Profili (NSP) uygulandı. Sonuçlar: Çalışmaya katılan vardiyalıçalışan kadın hemşirelerin RADA sonuçları ile ve NSP alt parametreleri vetoplam puanı arasında istatistiksel anlamlı bir ilişki olduğu (r=0.638,p=0.001)bulundu. Tartışma: Çalışmadan eldeedilen sonuçlar doğrultusunda, yoğun ve zorlu bir çalışma hayatı olan vardiyalıçalışan kadın hemşirelerin, rol-aktivite dengelerinin ankete göre orta düzeyinüzerinde bozuk olduğu, yaşam kalitelerinin ise orta düzeyin altında olumsuzetkilendiği görülmektedir. Bireyin fiziksel aktivite ve enerji düzeyi, uykukalitesi, ağrı bulguları, ruhsal ve sosyal durumu gibi sağlığıyla ilişkiliparametrelerin etkilenmiş olması üzerinde durulması gereken önemli sorunlardır.Hemşirelerin rol-aktivite dengesinin düzenlenmesi bütün bu sorunlarındüzeltilebilmesi ile ilişkili bulunmuştur. Bu nedenle, rol-aktivite dengesiaçısından vardiyalı çalışan kadın hemşirelerin tamamının değerlendirilmesi vebu hemşirelerin sağlığını koruyabilmesi için vardiyalı çalışma sıklığının veizin zamanlarının düzenlenmesi; serbest zaman, üretkenlik ve kendine bakımalanlarında anlamlı ve amaçlı aktivitelerin oluşturulması gibi önlemlerinalınması değerli olacaktır.
KW  - Health Care Administration
LA  - tr
AD  - HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
AD  - HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
ER  -