Tanıtım ortamı: HB Tech'in Hacettepe Üniversitesi için hazırladığı JournTech demosudur, üniversitenin resmî sitesi değildir. Künyeler herkese açık kaynaklardan örnek olarak alınmıştır; başvuru ve hakem örnekleri kurgusaldır.
EN
Makale

Anemurium Nekropol Kilisesi’nin Konumu Üzerine Bir Değerlendirme

  1. 1 ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ
  2. 2 Selçuk Üniversitesi

Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 43, Sayı 1 (2025) s. 70–90

  • 2025
  • Türkçe
AtıfYayına harici sitede erişin

Bu kayıt derginin DergiPark arşivinden aktarılmıştır; özgün sayfası: DergiPark

Özet

Anemurium antik kenti Mersin ili, Anamur ilçesi, Ören/Batıkent Mahallesi sınırları içinde yer alır. Bugün kentte görülen yapı kalıntılarının büyük çoğunluğu Roma ve Bizans Dönemlerine aittir. Kentte Bizans Dönemi’ne ait pek çok yapı kalıntısı bulunsa da Hristiyanlığın kentte tam olarak ne zaman başladığı ve kilise inşa edecek düzeye ne zaman ulaştığı kesin olarak bilinmemektedir. Bugüne kadar kentte dört kilise tespit edilebilmiştir. Birbirine yakın tarihlerde inşa edilen ve zaman içinde pek çok değişime uğrayan bu kiliselerin ilk yapım evreleri genel olarak MS 5. ve 6. yüzyıllara tarihlendirilir. Kiliseler, üç nefli bazilikal planda inşa edilmiş olup mimari özellikleri ve malzeme kullanımları açısından benzer özellikler gösterir. Bu nedenle kiliseler arasında bir öncelik-sonralık ilişkisi kurmak güçtür. Bununla birlikte Anemurium’da daha önce araştırma yapan Rosenbaum, Russell ve Campbell’ın Nekropol Kilisesi için önerdikleri en erken tarihlerden biri MS 4. yüzyıl sonlarıdır. Bu tarih, kiliseyi Anemurium’un en erken tarihli kilisesi konumuna getirmektedir. Bu doğrultuda, kilisenin kentteki kilise inşası kronolojisindeki yeri saptanmaya çalışılmış; kentin inşa edilecek ilk kilisesinin neden kent merkezine değil de hem Roma surlarının hem de Bizans Dönemi şehir duvarlarının dışında kalan nekropol alanına yapılmış olabileceği sorusuna, kentin Hristiyanlaşma süreci, dönemin yasaları, kentte bir askeri lejyonun varlığı ve Bizans’taki ölüm ve ölümden sonraki yaşam düşüncesi bağlamında yanıt aranmıştır.

Özet (İngilizce, çeviri)

An Evaluation on the Location of Anemurium Necropolis Church

The ancient city of Anemurium is located within the boundaries of Ören/Batıkent neighborhood in the Anamur district of Mersin province. The majority of the architectural remains visible today belong to the Roman and Byzantine periods. Although many Byzantine period remains have been identified, it is not definitively known when Christianity began in the city or when it reached a level that enabled the construction of churches. To date, four churches have been identified in the city. Built within relatively close time spans and subjected to numerous alterations over time, these churches are generally dated to the 5th and 6th centuries AD in terms of their initial construction phases. They were built in a three-aisled basilical plan and display similar architectural features and material use. Therefore, establishing a clear chronological sequence among them is difficult. Nevertheless, Rosenbaum, Russell, and Campbell, suggested that one of the earliest dates for the Necropolis Church was the late 4th century AD, which would make it the earliest known church in Anemurium. In this context, this study aims to determine the position of the church within the chronological framework of church construction in the city and to address why the first church may have been built not in the city center but in the necropolis area located outside both the Roman city walls and the Byzantine-era city walls. The answer to this question has been sought in the context of the city's Christianization process, the laws of the period, the presence of a military legion in the city, and the Byzantine views on death and the afterlife.

Anahtar sözcükler

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

  1. Ambraseys, N. (2009). Earthquakes in the Mediterranean and Middle East: A multidiciplinary study of seismicity up to 1900. Cambridge University Press.
  2. Aziz S. Atiya, (2005). Doğu Hıristiyanlığı Tarihi (N. Hiçyılmaz, Çev.). Doz Yayınları.
  3. Baylis, R. (2005). From Temple to Church: Converting Paganism to Christianity in Late Antiquity. Minerva, 16-18.
  4. Blanton, R. E. (2000). Hellenistic, Roman and Byzantine Settlement Patterns of the Coast Lands of Western Rough Cilicia. BAR International Series, 879.
  5. Booth, P., & Tingle, E. (Yay. haz.). (1986). Introduction: Dying, death and commemoration, 1350-1700. A companion to death, burial and remembrance in Late Medieval and Early Modern Europe, c. 1300-1700. Brill.
  6. Burrus, V. (2023). Earthquakes and Gardens: Saint Hilarion’s Cyprus. The University of Chicago Press.
  7. Busch, A. W. (2007). Militia in Urbe. The Military Presence in Rome. L. Blois ve O. Hekster (Yay. haz.), The impact of the Roman Army (200 B.C.-A.D. 476): Economic, social, political, religious and cultural Aspects içinde (ss. 315-341). Brill.
  8. Campbell, S. (1998). The mosaics of Anemurium. Pontfical Institute of Mediaeval Studies.
  9. Chitwood, Z. (1986). Dying, Death and Burial in the Christian Orthodox tradition: Byzantium and the Greek Churches, ca. 1300-1700. E. Tingle (Yay. haz.), A companion to Death, Burial and Remembrance in Late Medieval and Early Modern Europe, c. 1300-1700 içinde (ss. 199-224). Brill.
  10. Çelikbaş, E., & Verim, E. (2021). Hadrianoupolis Kuzeybatı Nekropol Kilisesi’nin Bema ve Apsis Mozaikleri. Journal of Mosaic Research, 14, 79-99. https://doi.org/10.26658/jmr.930827
  11. Dods, M. (1905). Barnabas. The Biblical World. 25(5) (May, 1905), 334-346.
  12. Doig, A. (2008). Liturgy And Architecture: From the Early Church to the Middle Ages. Routledge.
  13. Downey, G. (1961). A History of Antioch in Syria: from Seleucus to the Arab Conquest. Princeton University Press.
  14. Grousset, R. (2005). Başlangıcından 1071’e Ermenilerin rarihi (S. Dolanoğlu, Çev.). Aras Yayıncılık.
  15. Gough, M. (1972). The Emperor Zeno and some Cilician churches. Anatolian Studies, 22, Special Number in Honour of Seventieth Birthday of Professor Seton Lloyd, 199-212.
  16. Guidoboni, E. (1994). Catalogue of Ancient Earthquakes in The Mediterranean Area up to the 10th century. Istituto Nazionale di Geofisica.
  17. Hill, S. (1996). The Early Byzantine Churches of Cilicia and Isauria. Ashgate Publishing.
  18. Jones, C. P. (1972). The Inscription from The Sea-Wall at Anemurium. Phoenix, 26(4), 396-399. https://doi.org/10.2307/1087599
  19. Kosinski, R. (2010). The Emperor Zeno Religion and Politics. Historia Iagellonica.
  20. Kurt, M. (2018). MS 4. yüzyılda Isauria Eyaleti’nin Siyasal ve İdari Yapısı. Belleten, 82(295), 803-828. https://doi.org/10.37879/belleten.2018.803
  21. Le Quien, M. (1740). Oriens Christianus: in quator patriarchatus digestus: quo exhibentur ecclesiae, patriarchae caeterique praesules totius orientis. ex Typographia Regia Erişim: https://archive.org/details/bub_gb_86weAemI-e4C/page/n9/mode/2up Erişim tarihi 23.07.2024
  22. Lenski, N. (1999). Basil and The Isaurian Uprising of A.D. 375. Phoenix, 53(3/4), 308-329. https://doi.org/10.2307/1088989
  23. Lipsius, R. A. ve Bonnet, M. (1903). Acta Apostolorum Apocrypha: Acta Philippi et Acta Thomae Accedunt Acta Barnabae. Apud Hermannum Mendelssohn.
  24. Mitchell, S. (1988). Maximianus and the Christians in A.D. 312: A new Latin inscription. The Journal of Roman Studies, 78, 105-124. https://doi.org/10.2307/301453
  25. Oyarçin, K. ve Tekocak, M. (2021). Anemurium Nekropol Kilisesi’nden Bir Geç Roma Definesi. SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 52, 271-286.
  26. Öz, A. K., Meriç, A. E., Türkmenoğlu, A., & Kardoruk, N. (2023). İznik Hisardere Bazilikası Mozaikleri. Journal of Mosaic Research, 16, 303-314. https://doi.org/10.26658/jmr.1376832
  27. Pharr, C. (1952). The Theodosian Code and Novels and The Sirmondian Constitutions. Princeton University Press.
  28. Pilhofer, P. (2011). Anemurion. Neues aus der Welt der frühen Christen, Beitrage zur Wissenschaft wom Alten und Neuen Testament 195, Stuttgarr, 207-226.
  29. Podskalsky, G., Stichel, R., & Karopozilos, A. (1991). Death. A. P. Kazdhan (Yay. haz.), Oxford Dictionary of Byzantium içinde. Oxford University Press.
  30. Rosenbaum, E. A. (1965). The Necropolis of Anamur. Belleten, 29(113), 26-47.
  31. Rosenbaum, E. A., Huber, G., & Onurkan, S. (1967). A survey of coastal cities in Western Cilicia. Türk Tarih Kurumu.
  32. Rosenbaum, E. A. (1971). Anamur Nekropolü (The Necropolis of Anemurium), Türk Tarih Kurumu.
  33. Rosenbaum, E. A. (1972). Matronianus, Comes Isauriae: An inscription from the sea wall of Anemurium. Phoenix, 26(2), 183-186. https://doi.org/10.2307/1087715
  34. Russell, J. (1973). Excavations at Anemurium (Eski Anamur, 1971). Türk Arkeoloji Dergisi, 20(1), 201-219.
  35. Russell, J. (1975). Anemurium, Cilicia: The 1974 Campaign. Classical News and Views, 19, 4-6.
  36. Russell, J. (1976). Anemurium – Eine römische Kleinstadt in Kleinasien. Antike Welt, 7(4), 2-20.
  37. Russell, J. (1977a). Restoration, conservation and excavation at the Necropolis of Anemurium, Turkey, 1974-75. Journal of Field Archaeology, 4(1), 45-62.
  38. Russelll, J. (1977b). Excavations at Anemurium (1976). Classical News and Views, XXI(1), 5-14.
  39. Russell, J. (1979). Excavations at Anemurium (1978). Classical News and Views, XXIII(1), 1-8.
  40. Russell, J. (1980). The Changing Face of a Roman City. Archaeology, 33(5), 31-40.
  41. Russell, J. (1981). Excavations at Anemurium (Eski Anamur) 1976. Türk Arkeoloji Dergisi, XXV(1), 263-290.
  42. Russell, J. (1988). Conservation and Excavations at Anemurium (Eski Anamur) 1987. X. Kazı Sonuçları Toplantısı, II, 261-270.
  43. Russell, J. (1989). Christianity at Anemurium (Cilicia). Actes du XVIe congres international d’archéologie chrétienne. 1621-1637.
  44. Russell, J., & Weir, M. G. (2000). Cypriots in Cilicia, A rare coin of Anemourion. Revue numismatique, 6e serie-Tome 155, 111-122.
  45. Russell, J. (2002). Anemourion. The economic history of Byzantium: From the seventh through the fifteenth century. Dumbarton Oaks Research Library and Collection, 221-228.
  46. Russell, J. (2021). The Canadian Excavations at Anemurium in Cilicia. Editions Mergoil.
  47. Seviç, F. (2022). Arykanda Antik Kenti’ndeki Geç Antik Dönem hamamları [Doktora Tezi]. Hacettepe Üniversitesi Sanat Tarihi Anabilim Dalı. http://hdl.handle.net/11655/25828
  48. Shaw, B. D. (1990). Bandit Highlands and Lowland Peace: The mountains of Isauria-Cilicia (Continued). Journal of the Economic and Social History of the Orient, 33(3), 237-270.
  49. Tekinalp, V. M. (2006). Arykanda Kenti Bizans Dönemi Mimari Plastik ve Liturjik Taş Eserleri. III. Likya Sempozyumu bildirileri (Cilt II) içinde (ss. 789-799). 07-10 Kasım 2005 Antalya.
  50. Tekocak, M. (2019). Excavation and Restoration Studies at Anemurium in 2018/Anemurium 2018 Yılı Kazı ve Restorasyon Çalışmaları. ANMED: News Bulletin on Archaeology from Mediterranean Anatolia, 17, 212-221.
  51. Tekocak, M. ve Aldemir, C. (2019). Anemurion: Anadolu’nun Güneyinde Bir Liman Kenti. Sage Yayınevi.
  52. Tekocak, M. (2020). Anadolu’nun Güneyinde Bir Liman Kenti: Anemurium. Mersin Arkeolojik Araştırmaları ve Kazıları içinde (ss. 178-209).
  53. Tekocak, M. (2021). Anemurium Excavation 2020 Studies/Anemuriıum Kazısı 2020 Yılı Çalışmaları. ANMED: News Bulletin on Archaeology from Mediterranean Anatolia, 19, 45-49.
  54. Tekocak, M. ve Sahar, İ. (2023). Anemurium 2018-2021 Yılı Kazılarında Bulunan Bir Grup Pişmiş Toprak Kandil. MASROP E-Dergi, 17(1), 1-19.
  55. Uygun Yazıcı, S. (2019). Anadolu’da Erken Hristiyanlık Dönemi Vaftizhaneleri: Kilikia, Pamphylia, Lykia örnekleri [Doktora Tezi]. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
  56. Wharton, A. J. (1987). Ritual and reconstructed meaning: The Neonian Baptistery in Ravenna. The Art Bulletin, 69(3), 358-375. https://doi.org/10.1080/00043079.1987.10788438
  57. Woods, D. (1998). Arbazacius, Fravitta, and the government of Isauria CA A.D. 396-404. Phoenix, 2(1/2), 109-119. https://doi.org/10.2307/1088249

Bu yayına atıf

APA 7

Coşgunaras, H., & Tekocak, M. (2025). Anemurium Nekropol Kilisesi’nin Konumu Üzerine Bir Değerlendirme. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 43(1), 70–90. https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/anemurium-nekropol-kilisesinin-konumu-uzerine-bir-degerlendirme

BibTeX

@article{cosgunaras2025anemurium,
  author = {Co{\c{s}}gunaras, H{\"u}lya and Tekocak, Mehmet},
  title = {{Anemurium Nekropol Kilisesi'nin Konumu {\"U}zerine Bir De{\u{g}}erlendirme}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {43},
  number = {1},
  pages = {70--90},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2025},
  month = {3},
  issn = {1301-5737},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/anemurium-nekropol-kilisesinin-konumu-uzerine-bir-degerlendirme},
  language = {tr},
  keywords = {Cultural and Natural Heritage},
  abstract = {Anemurium antik kenti Mersin ili, Anamur il{\c{c}}esi, {\"O}ren/Bat{\i}kent Mahallesi s{\i}n{\i}rlar{\i} i{\c{c}}inde yer al{\i}r. Bug{\"u}n kentte g{\"o}r{\"u}len yap{\i} kal{\i}nt{\i}lar{\i}n{\i}n b{\"u}y{\"u}k {\c{c}}o{\u{g}}unlu{\u{g}}u Roma ve Bizans D{\"o}nemlerine aittir. Kentte Bizans D{\"o}nemi'ne ait pek {\c{c}}ok yap{\i} kal{\i}nt{\i}s{\i} bulunsa da Hristiyanl{\i}{\u{g}}{\i}n kentte tam olarak ne zaman ba{\c{s}}lad{\i}{\u{g}}{\i} ve kilise in{\c{s}}a edecek d{\"u}zeye ne zaman ula{\c{s}}t{\i}{\u{g}}{\i} kesin olarak bilinmemektedir. Bug{\"u}ne kadar kentte d{\"o}rt kilise tespit edilebilmi{\c{s}}tir. Birbirine yak{\i}n tarihlerde in{\c{s}}a edilen ve zaman i{\c{c}}inde pek {\c{c}}ok de{\u{g}}i{\c{s}}ime u{\u{g}}rayan bu kiliselerin ilk yap{\i}m evreleri genel olarak MS 5. ve 6. y{\"u}zy{\i}llara tarihlendirilir. Kiliseler, {\"u}{\c{c}} nefli bazilikal planda in{\c{s}}a edilmi{\c{s}} olup mimari {\"o}zellikleri ve malzeme kullan{\i}mlar{\i} a{\c{c}}{\i}s{\i}ndan benzer {\"o}zellikler g{\"o}sterir. Bu nedenle kiliseler aras{\i}nda bir {\"o}ncelik-sonral{\i}k ili{\c{s}}kisi kurmak g{\"u}{\c{c}}t{\"u}r. Bununla birlikte Anemurium'da daha {\"o}nce ara{\c{s}}t{\i}rma yapan Rosenbaum, Russell ve Campbell'{\i}n Nekropol Kilisesi i{\c{c}}in {\"o}nerdikleri en erken tarihlerden biri MS 4. y{\"u}zy{\i}l sonlar{\i}d{\i}r. Bu tarih, kiliseyi Anemurium'un en erken tarihli kilisesi konumuna getirmektedir. Bu do{\u{g}}rultuda, kilisenin kentteki kilise in{\c{s}}as{\i} kronolojisindeki yeri saptanmaya {\c{c}}al{\i}{\c{s}}{\i}lm{\i}{\c{s}}; kentin in{\c{s}}a edilecek ilk kilisesinin neden kent merkezine de{\u{g}}il de hem Roma surlar{\i}n{\i}n hem de Bizans D{\"o}nemi {\c{s}}ehir duvarlar{\i}n{\i}n d{\i}{\c{s}}{\i}nda kalan nekropol alan{\i}na yap{\i}lm{\i}{\c{s}} olabilece{\u{g}}i sorusuna, kentin Hristiyanla{\c{s}}ma s{\"u}reci, d{\"o}nemin yasalar{\i}, kentte bir askeri lejyonun varl{\i}{\u{g}}{\i} ve Bizans'taki {\"o}l{\"u}m ve {\"o}l{\"u}mden sonraki ya{\c{s}}am d{\"u}{\c{s}}{\"u}ncesi ba{\u{g}}lam{\i}nda yan{\i}t aranm{\i}{\c{s}}t{\i}r.},
  affiliation = {ADIYAMAN {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I} and Sel{\c{c}}uk {\"U}niversitesi}
}
.bib

RIS

TY  - JOUR
AU  - Coşgunaras, Hülya
AU  - Tekocak, Mehmet
TI  - Anemurium Nekropol Kilisesi’nin Konumu Üzerine Bir Değerlendirme
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 43
IS  - 1
PY  - 2025
DA  - 2025/03/26/
SP  - 70
EP  - 90
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/anemurium-nekropol-kilisesinin-konumu-uzerine-bir-degerlendirme
AB  - Anemurium antik kenti Mersin ili, Anamur ilçesi, Ören/Batıkent Mahallesi sınırları içinde yer alır. Bugün kentte görülen yapı kalıntılarının büyük çoğunluğu Roma ve Bizans Dönemlerine aittir. Kentte Bizans Dönemi’ne ait pek çok yapı kalıntısı bulunsa da Hristiyanlığın kentte tam olarak ne zaman başladığı ve kilise inşa edecek düzeye ne zaman ulaştığı kesin olarak bilinmemektedir. Bugüne kadar kentte dört kilise tespit edilebilmiştir. Birbirine yakın tarihlerde inşa edilen ve zaman içinde pek çok değişime uğrayan bu kiliselerin ilk yapım evreleri genel olarak MS 5. ve 6. yüzyıllara tarihlendirilir. Kiliseler, üç nefli bazilikal planda inşa edilmiş olup mimari özellikleri ve malzeme kullanımları açısından benzer özellikler gösterir. Bu nedenle kiliseler arasında bir öncelik-sonralık ilişkisi kurmak güçtür. Bununla birlikte Anemurium’da daha önce araştırma yapan Rosenbaum, Russell ve Campbell’ın Nekropol Kilisesi için önerdikleri en erken tarihlerden biri MS 4. yüzyıl sonlarıdır. Bu tarih, kiliseyi Anemurium’un en erken tarihli kilisesi konumuna getirmektedir. Bu doğrultuda, kilisenin kentteki kilise inşası kronolojisindeki yeri saptanmaya çalışılmış; kentin inşa edilecek ilk kilisesinin neden kent merkezine değil de hem Roma surlarının hem de Bizans Dönemi şehir duvarlarının dışında kalan nekropol alanına yapılmış olabileceği sorusuna, kentin Hristiyanlaşma süreci, dönemin yasaları, kentte bir askeri lejyonun varlığı ve Bizans’taki ölüm ve ölümden sonraki yaşam düşüncesi bağlamında yanıt aranmıştır.
KW  - Cultural and Natural Heritage
LA  - tr
AD  - ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ
AD  - Selçuk Üniversitesi
ER  -
.ris