Bir Kuruluşun Hikayesi: Hacettepe Üniversitesi ve İhsan Doğramacı

Özet

Bu çalışma, Hacettepe Üniversitesi’nin kuruluş sürecini ve İhsan Doğramacı’nın kuruluştaki rolünü ele almaktadır. Cumhuriyet Türkiyesi’nde M. K. Atatürk ile temelleri atılan modern tıp eğitimi ve sağlık reformunun sürdürücü ve geliştirici aktörlerinden biri de İhsan Doğramacı’dır. Uluslararası akademik ve idari tecrübelerini Türkiye’nin sağlık ve eğitim sistemine uyarlayarak üniversiteleşmeye önemli katkıda bulunmuştur. Makalede tarihsel araştırma yöntemi benimsenmiş; yazılı ve sözlü kaynaklar, anılar, biyografik eserler, röportajlar ve devlet arşivlerinden elde edilen belgeler ışığında Doğramacı’nın vizyonu ve uygulamaları incelenmiştir. Hacettepe Üniversitesi’nin Türkiye’de sağlık ve eğitim sistemine yaptığı katkılar ve bu sürece nasıl yön verildiği ortaya konmaktadır. Ulaşılan sonuçlar, Doğramacı’nın yenilikçi eğitim ve yönetim anlayışı ile bürokratik ve küresel stratejik ilişkilerinin Hacettepe’nin hızla gelişip öncü bir üniversite haline nasıl geldiğini göstermektedir.

Anahtar sözcükler

• Biography

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

1. Akar, N. (2003). Anadolu’da bir çocuk doktoru: Ord. Prof. Dr. Albert Eckstein. Pelikan Tıp Teknik Yayınları.
2. Akgün, A. E., Keskin, H., & Günsel, A. (2014). Bilgi ekonomisi kapsamında teknoloji transferinin bilgi transferine dönüşümüne dair bir literatür taraması. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(1), 227-242.
3. Ankara Üniversitesi. (1954, 16 Ocak). Profesörler Kurulu Kararı. https://50.hacettepe.edu.tr/timeline/timeline.html
4. Arneil, G. (2003). Memories of İhsan Doğramacı. J. Schaller & T. Türmen (Yay. haz.), Children in his hearth, youth on his mind içinde (ss. 19-24). Wilton 65.
5. Deniz, B. (2019). Dr. Fuad Umay ve Çocuk Esirgeme Kurumu faaliyetleri [Yüksek Lisans Tezi]. Kırklareli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Kırklareli.
6. Devlet Arşivleri Plan ve Onay Belgesi, 5 Temmuz 1954. Devlet Arşivleri Başkanlığı. (1954, 5 Temmuz). Hacettepe Parkı içinde AÜ Tıp Fakültesi’nin yaptıracağı Çocuk Sağlık Merkezi binasının civarı ve yolların durumunu gösteren 26040 sayılı plan ile İmar'ın 379 sayılı Kararı'nın onayı (Belge No: 30-18-1-2 / 136 - 64 - 16).
7. Doğramacı, İ. (2010). 90 yıllık yaşamımdan anılar. Bilkent News Doğramacı Özel Sayı. Erişim adresi: www.bilkent.edu.tr/hocabey/anilar.html
8. Erdoğan, P. L. (2003). Thirty-three years with İhsan Doğramacı: 1970-2003. T. Türmen & J. Shaller (Yay. haz.), Children in his hearth, youth on his mind içinde (ss. 83-95). Wilton 65.
9. Ertuğ, C. (2015). Türkiye’de ve Dünya’da İhsan Doğramacı olayı. Meteksan.
10. Gül, A. F. (2023). Haluk balaban ile röportaj.
11. Gül, A. F. (2023). Prof. gökhan tunçbilek ile röportaj.
12. Gürsel, A. (1998). Cumhuriyet dönemi sağlık politikaları (1920–1960) [Doktora Tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Ankara.
13. Haberal, M. (2003). We were born at Hacettepe. T. Türmen & J. Shaller (Yay. haz.), Children in his hearth, youth on his mind içinde (ss. 117-120). Wilton 65.
14. Haberal, M. (2010). Bizler onun Hacettepesi’nde yetiştik. Bütün Dünya 2000 Doğramacı Özel Sayı, 4, 17-21. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi. (2003). Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi kuruluş öyküsü (40. yıl): İhsan Doğramacı ile röportaj. Erişim adresi: www.youtube.com/@humed4946
15. İhsan Doğramacı’nın Anıtkabir Not Defteri İmzası, 8 Temmuz 1967. Hacettepe Üniversitesi. (1967, 8 Temmuz). İhsan Doğramacı’nın Anıtkabir Not Defterine İmzası. https://50.hacettepe.edu.tr/timeline/timeline.html
16. Kobayashi, N. (2003). Congrats and thank you. T. Türmen & J. Shaller (Yay. haz.), Children in his hearth, youth on his mind içinde (ss. 165-169). Wilton 65.
17. Küçük, Faruk. Ankara Fotoğraf Koleksiyonu, internet adresi: https://dericizade.blogspot.com Medical Tribune, 29 Ocak 1968. Medical Tribune. (1968, January 29). Turkish hospital converted to a first class university. Medical Tribune, 9(9).
18. Metin, Ö. (2014). Bir Ankara efsanesi olarak Hacettepe. İdealkent, 11, 88-93.
19. Meydan, S. (2014). Akl-ı Kemal: Atatürk’ün akıllı projeleri (Cilt 5). İnkılap Yayınları.
20. Milliyet Gazetesi, 15 Haziran 1954. Milliyet. (1954, 15 Haziran). Çocuk sağlığı kliniği.
21. Milliyet Gazetesi, 24 Mart 1961. Milliyet. (1961, 24 Mart). Ankara’da 160 çocuk yangından kurtarıldı.
22. Milliyet Gazetesi, 25 Mart 1961. Milliyet. (1961, 25 Mart). Hastahane yangınında bazı eşyalar çalındı.
23. Milliyet Gazetesi, 3 Ağustos 1963. Milliyet. (1963, 3 Ağustos). Azizoğlu sağlık reformunu açıkladı.
24. Milliyet Gazetesi, 30 Mart 1961. Milliyet. (1961, 30 Mart). Yanan çocuk hastanesi tekrar açıldı.
25. Milliyet Gazetesi, 5 Kasım 1963. Milliyet. (1963, 5 Kasım). Prof. Doğramacı Ankara Üniversitesi rektörü oldu.
26. Özsoylu, Ş. (1995). İhsan Doğramacı ile 40 yıl. Özkan Matbaacılık.
27. Profesörler Kurulu Kararı, 16 Ocak 1954
28. Resmi Gazete, Hacettepe Üniversitesi Kuruluş Kanunu, 8 Temmuz 1967. Resmi Gazete. (1967, 8 Temmuz). Hacettepe Üniversitesi Kurulması Hakkında Kanun (Sayı: 12642). https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/12642.pdf
29. Rockefeller Archive Center. (1960-1961). Box 3, File Code 805A Ankara University Nute, William L.
30. Rockefeller Archive Center. (n.d.). https://resource.rockarch.org
31. Say, B. (2003). Great organiser, great teacher. T. Türmen & J. Shaller (Yay. haz.), Children in his hearth, youth on his mind içinde (ss. 229-232). Wilton 65.
32. Şencan, E. (2024). Atatürk okulu. İleri Yayınları.
33. T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı (BCA). (n.d.). 30-18-1-2 / 136 - 64 - 16.
34. T.C. Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2009). Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı: Türkiye’nin ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmasında DPT. Mayıs. www.sbb.gov.tr
35. Tunçkol, Y. (2010). Bir Doğramacı vardı. Bütün Dünya 2000 Doğramacı Özel Sayı, 4, 27-29.
36. Vatan Gazetesi, 25 Mart 1961. Vatan. (1961, 25 Mart). Hastahane yangınında bir çocuğun öldüğü tesbit edildi.
37. Yalçın, S. (2019). Kara kutu yüzleşme vakti. Kırmızı Kedi.
38. Yalman, A. E. (1971). Yakın tarihte gördüklerim ve geçirdiklerim 1945-1971. Rey Yayınları.
39. Yeşiltuna, S. (2024, Nisan). Atatürk’ün Çocuk Sarayı ve Himaye-i Etfal. Anıtkabir Dergisi, 24(93), 27–31.
40. Yıldız Özlü, Z., & Ünüvar, S. (2023). Ankara Numune Hastanesi’nde Alman bilim insanları ve Albert Eckstein. Asia Minor Studies, 11(2), 221–234. https://doi.org/10.17067/asm.1262563
41. Yurdakök, M. (1984). Hacettepe tarihi. Öztürk Matbaası.
42. Yurdakök, M. (1991). Hacettepe’nin öyküsü: Gecekondudan üniversiteye. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Mezunları Derneği Bülteni, 1(4).
43. Yurdakök, M. (1992). Hacettepe Çocuk Hastanesi tarihi. Hacettepe Üniversitesi Basımevi.
44. Yurdakök, M. (2023). İhsan Doğramacı (1915 - 2010). Osmangazi Tıp Dergisi Türk Tıbbına Hizmet Veren Bilim İnsanları Özel Sayısı. 76-83. https://doi.org/10.20515/otd.1400027

Bu yayına atıf

@article{gul2025kurulusun,
  author = {G{\"u}l, Ahmet Feyzi},
  title = {{Bir Kurulu{\c{s}}un Hikayesi: Hacettepe {\"U}niversitesi ve {\.I}hsan Do{\u{g}}ramac{\i}}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {43},
  number = {1},
  pages = {34--54},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2025},
  month = {3},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.1659861},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/bir-kurulusun-hikayesi-hacettepe-universitesi-ve-ihsan-dogramaci},
  language = {tr},
  keywords = {Biography},
  abstract = {Bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma, Hacettepe {\"U}niversitesi'nin kurulu{\c{s}} s{\"u}recini ve {\.I}hsan Do{\u{g}}ramac{\i}'n{\i}n kurulu{\c{s}}taki rol{\"u}n{\"u} ele almaktad{\i}r. Cumhuriyet T{\"u}rkiyesi'nde M. K. Atat{\"u}rk ile temelleri at{\i}lan modern t{\i}p e{\u{g}}itimi ve sa{\u{g}}l{\i}k reformunun s{\"u}rd{\"u}r{\"u}c{\"u} ve geli{\c{s}}tirici akt{\"o}rlerinden biri de {\.I}hsan Do{\u{g}}ramac{\i}'d{\i}r. Uluslararas{\i} akademik ve idari tecr{\"u}belerini T{\"u}rkiye'nin sa{\u{g}}l{\i}k ve e{\u{g}}itim sistemine uyarlayarak {\"u}niversitele{\c{s}}meye {\"o}nemli katk{\i}da bulunmu{\c{s}}tur. Makalede tarihsel ara{\c{s}}t{\i}rma y{\"o}ntemi benimsenmi{\c{s}}; yaz{\i}l{\i} ve s{\"o}zl{\"u} kaynaklar, an{\i}lar, biyografik eserler, r{\"o}portajlar ve devlet ar{\c{s}}ivlerinden elde edilen belgeler {\i}{\c{s}}{\i}{\u{g}}{\i}nda Do{\u{g}}ramac{\i}'n{\i}n vizyonu ve uygulamalar{\i} incelenmi{\c{s}}tir. Hacettepe {\"U}niversitesi'nin T{\"u}rkiye'de sa{\u{g}}l{\i}k ve e{\u{g}}itim sistemine yapt{\i}{\u{g}}{\i} katk{\i}lar ve bu s{\"u}rece nas{\i}l y{\"o}n verildi{\u{g}}i ortaya konmaktad{\i}r. Ula{\c{s}}{\i}lan sonu{\c{c}}lar, Do{\u{g}}ramac{\i}'n{\i}n yenilik{\c{c}}i e{\u{g}}itim ve y{\"o}netim anlay{\i}{\c{s}}{\i} ile b{\"u}rokratik ve k{\"u}resel stratejik ili{\c{s}}kilerinin Hacettepe'nin h{\i}zla geli{\c{s}}ip {\"o}nc{\"u} bir {\"u}niversite haline nas{\i}l geldi{\u{g}}ini g{\"o}stermektedir.},
  affiliation = {HACETTEPE {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}

TY  - JOUR
AU  - Gül, Ahmet Feyzi
TI  - Bir Kuruluşun Hikayesi: Hacettepe Üniversitesi ve İhsan Doğramacı
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 43
IS  - 1
PY  - 2025
DA  - 2025/03/18/
SP  - 34
EP  - 54
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
DO  - 10.32600/huefd.1659861
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/bir-kurulusun-hikayesi-hacettepe-universitesi-ve-ihsan-dogramaci
AB  - Bu çalışma, Hacettepe Üniversitesi’nin kuruluş sürecini ve İhsan Doğramacı’nın kuruluştaki rolünü ele almaktadır. Cumhuriyet Türkiyesi’nde M. K. Atatürk ile temelleri atılan modern tıp eğitimi ve sağlık reformunun sürdürücü ve geliştirici aktörlerinden biri de İhsan Doğramacı’dır. Uluslararası akademik ve idari tecrübelerini Türkiye’nin sağlık ve eğitim sistemine uyarlayarak üniversiteleşmeye önemli katkıda bulunmuştur. Makalede tarihsel araştırma yöntemi benimsenmiş; yazılı ve sözlü kaynaklar, anılar, biyografik eserler, röportajlar ve devlet arşivlerinden elde edilen belgeler ışığında Doğramacı’nın vizyonu ve uygulamaları incelenmiştir. Hacettepe Üniversitesi’nin Türkiye’de sağlık ve eğitim sistemine yaptığı katkılar ve bu sürece nasıl yön verildiği ortaya konmaktadır. Ulaşılan sonuçlar, Doğramacı’nın yenilikçi eğitim ve yönetim anlayışı ile bürokratik ve küresel stratejik ilişkilerinin Hacettepe’nin hızla gelişip öncü bir üniversite haline nasıl geldiğini göstermektedir.
KW  - Biography
LA  - tr
AD  - HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
ER  -