Covid-19 Pandemisinde Sosyal İzolasyon Sırasında Alt Ekstremite Amputelerinin Fiziksel Aktivite, Protez Memnuniyeti ve Yaşam Kalitesinin Araştırılması

Özet

Amaç: Bu çalışmada Türkiye’deki COVID-19 pandemisi ve sosyal izolasyon sırasında alt ekstremite amputelerinin dışarıda geçirdikleri vakit ile fiziksel aktivite seviyelerini raporlamak, protez memnuniyeti ve yaşam kalitesi ile ilişki ve farkını araştırmak amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya farklı seviyelerde alt ekstremite amputasyonu olan 77 (K:18, E:59) birey katıldı. Sosyal izolasyon sırasında dışarıda geçirilen vakit, fiziksel aktivite düzeyi (Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi - UFAA), yaşam kalitesi (Nottingham Sağlık Profili Skalası- NSPS) ve protez memnuniyeti (Trinity Amputasyon ve Protez Deneyim Ölçeği - TAPDÖ) çevrimiçi anket aracılığı ile sorgulandı. Sonuçlar: Bireylerin izolasyon sürecinde dışarı çıkma frekansları (gün/hafta), %40,3 (1-3 gün), %24,7 (3-5 gün) ve %35,1 (5-7 gün)’dir. UFAA skorları ile NSPS ve TAPDÖ alt parametrelerinin ilişkili olduğu saptandı (p<0,05). Sosyal izolasyon sırasında dışarıda geçirilen vakit kategorileri arasında NHP fiziksel aktivite skorları ile TAPES kısıtlanmaya uyum, atlatik aktivite kısıtlama, ağırlık memnuniyet ve fonksiyonel memnuniyet sonuçlarında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,05) Tartışma: Covid-19 pandemisi nedenli sosyal izolasyon sırasında fiziksel aktivitenin azalması ile ampute bireylerin yaşam kalitesi ve protez memnuniyetinde azalmaların meydana geldiği bulundu. Sosyal izolasyon sırasında dışarıda geçirilen vaktin artmasının yaşam kalitesi ve protez memnuniyeti üzerinde fark yarattığı görüldü.

Anahtar sözcükler

• Sağlık Kurumları Yönetimi

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

1. Ahmadpoor, P., & Rostaing, L. (2020). Why the immune system fails to mount an adaptive immune response to a Covid -19 infection. Transpl Int, 33(7), 824-825. https://doi.org/10.1111/tri.13611
2. Baars, E. C., Schrier, E., Dijkstra, P. U., & Geertzen, J. H. B. (2018). Prosthesis satisfaction in lower limb amputees: a systematic review of associated factors and questionnaires. Medicine, 97(39), e12296. https://doi.org/10.1097%2FMD.0000000000012296
3. Baker, P. S., Bodner, E. V., & Allman, R. M. (2003). Measuring life‐space mobility in community‐dwelling older adults. J Am Geriatr Soc, 51(11), 1610-1614. http://doi.org/10.1046/j.1532-5415.2003.51512.x
4. Blocken, B., Malizia, F., Van Druenen, T., & Marchal, T. (2020). Towards aerodynamically equivalent COVID19 1.5 m social distancing for walking and running. Preprint (Erişim tarihi: 04.05.2021).
5. Bull, F. C., Al-Ansari, S. S., Biddle, S., Borodulin, K., Buman, M. P., Cardon, G., et al. (2020). World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Br J Sports Med, 54(24), 1451-1462. http://dx.doi.org/10.1136/bjsports-2020-102955
6. Chevalier, T. L., & Chockalingam, N. (2012). Effects of foot orthoses: how important is the practitioner. Gait Posture, 35(3), 383–388. http://doi.org/10.1016/j.gaitpost.2011.10.356
7. Craig, C. L., Marshall, A. L., Sjostrom. M., Bauman, A. E., Booth, M. L., Ainsworth, B. E., et al. (2003). International physical activity questionnaire: 12-country reliability and validity. Med Sci Sports Exerc, 35(8), 1381-1395. https://doi.org/10.1249/01.MSS.0000078924.61453.FB
8. Çalışkan Uçkun, A., Yurdakul, F. G., Almaz, Ş. E., Yavuz, K., Koçak Ulucaköy, R., Sivas, F., et al. (2019). Reported physical activity and quality of life in people with lower limb amputation using two types of prosthetic suspension systems. Prosthet Orthot Int, 43(5), 519-527. https://doi.org/10.1177/0309364619869783
9. Deans, S. A., McFadyen, A. K., & Rowe, P. J. (2008). Physical activity and quality of life: a study of a lower-limb amputee population. Prosthet Orthot Int, 32(2), 186-200. https://doi.org/10.1080/03093640802016514
10. Demet, K., Guillemin, F., Martinet, N., & Andre. J. M. (2002). Nottingham Health Profile: reliability in a sample of 542 subjects with major amputation of one or several limbs. Prosthet Orthot Int, 26(2), 120-123. https://doi.org/10.1080/03093640208726634
11. Eskici, G. (2020). Covid-19 pandemisi: karantina için beslenme önerileri. Anatolian Clinic the Journal of Medical Sciences, 25 (Special Issue on COVID 19), 124-129. https://doi.org/10.21673/anadoluklin.722546
12. Fallon, K. (2020). Exercise in the time of COVID-19. Aust J Gen Pract, 49(13), 1-2. https://doi.org/10.31128/ajgp-covid-13
13. Gallagher, P., & MacLachlan, M. (2000). Development and psychometric evaluation of the Trinity Amputation and Prosthesis Experience Scales (TAPES). Rehabil Psychol, 45(2), 130-154. https://doi.org/10.1037/0090-5550.45.2.130
14. Guralnik, J. M., Ferrucci, L., Simonsick, E. M., Salive, M. E., & Wallace, R. B. (1995). Lower-extremity function in persons over the age of 70 years as a predictor of subsequent disability. N Engl J Med, 332(9), 556-561. https://doi.org/10.1056/NEJM199503023320902
15. Haleem, A., & Javaid, M. (2020). Medical 4.0 and its role in healthcare during COVID-19 pandemic: a review. J Ind Intg Mgmt, 5(04), 531-545. https://doi.org/10.1142/S2424862220300045
16. Hammami, A., Harrabi, B., Mohr. M., & Krustrup, P. (2020). Physical activity and coronavirus disease (COVID-19): specific recommendations for home-based physical training. Managing Sport and Leisure, 27(1-2), 1-6. https://doi.org/10.1080/23750472.2020.1757494
17. Hanibuchi, T., Yabe, N., & Nakaya, T. (2021). Who is staying home and who is not? Demographic, socioeconomic, and geographic differences in time spent outside the home during the COVID-19 outbreak in Japan. Prev Med Rep, 21, 101306. https://doi.org/10.1016/j.pmedr.2020.101306
18. İnce, F. M., Bilik, Ö. A., & İnce, H. (2021). Covid-19 ile ilişkili kandidemi. J Immunal Clin Microbiol, 6(1), 46-51.
19. Khoramipour, K., Basereh, A., Hekmatikar, A. A., Castel, L., & Ruhee, R. T. (2021). Physical activity and nutrition guidelines to help with the fight against COVID-19. J Sports Sci, 39(1), 101-107. https://doi.org/10.1080/02640414.2020.1807089
20. Lebrasseur, A., Bedard, N. F., Lettre, J., Bussieres, E. L., Best, K., Boucher, N., et al. (2021). Impact of COVID-19 on people with physical disabilities: a rapid review. Disabil Health J, 14(1), 101014. https://doi.org/10.1016/j.dhjo.2020.101014
21. Mattioli, A. V., Sciomer, S., Cocchi, C., Maffei, S., & Gallina, S. (2020). Quarantine during COVID-19 outbreak: changes in diet and physical activity increase the risk of cardiovascular disease. Nutr Metab Cardiovasc Dis, 30(9), 1409-1417. https://doi.org/10.1016/j.numecd.2020.05.020
22. Munro, B. H. (2005). Statistical methods for healthcare research. Philadelphia: Lippincott, Williams & Wilkins.
23. Pepin, M. E., Akers, K. G., & Galen, S. S. (2017). Physical activity in individuals with lower extremity amputations: a narrative review. Phys Ther Rev, 23(2), 77-87. https://doi.org/10.1080/10833196.2017.1412788
24. Peteet, J. R. (2020). COVID-19 anxiety. J Relig Health, 59(5), 2203-2204. https://doi.org/10.1007/s10943-020-01041-4
25. Saglam, M., Arikan, H., Savci, S., Inal-Ince, D., Bosnak-Guclu, M., Karabulut, E., et al. (2010). International physical activity questionnaire: reliability and validity of the Turkish version. Percept Mot Skills, 111(1), 278-284. https://doi.org/10.2466/06.08.PMS.111.4.278-284
26. Shimokihara, S., Maruta, M., Hidaka, Y., Akasaki, Y., Tokuda, K., Han, G., et al. (2021). Relationship of decrease in frequency of socialization to daily life, social life and physical function in community-dwelling adults aged 60 and over after the COVID-19 pandemic. Int J Environ Res Public Health, 18(5), 2573. https://doi.org/10.3390/ijerph18052573
27. Sun, F., Norman, I. J., & While, A. E., (2013). Physical activity in older people: a systematic review. BMC Public Health, 13, 449. https://doi.org/10.1186/1471-2458-13-449
28. Tolani, A. S., Wurdeman, S. R., Billing, B., O’Brien, E., England, D. L., Stevens P. M, et al. (2021). Understanding changes in physical activity among lower limb prosthesis users: a COVID‐19 case series. PM & R, 13(1), 97-99. https://doi.org/10.1002/pmrj.12508
29. Topuz, S., Ülger, Ö., Yakut, Y., & Şener, F. G. (2011). Reliability and construct validity of the Turkish version of the Trinity Amputation and Prosthetic Experience Scales (TAPES) in lower limb amputees. Prosthet Orthot Int, 35(2), 201-206. https://doi.org/10.1177/0309364611407678
30. Webster, J. B., Hakimi, K. N., Williams, R. M., Turner, A. P., Norvell, D. C., & Czerniecki, J. M. (2012). Prosthetic fitting, use, and satisfaction following lower-limb amputation: a prospective study. J Rehabil Res Dev, 49(10), 1493-1504. https://doi.org/10.1682/jrrd.2012.01.0001
31. Wetterhahn, K. A., Hanson, C., & Levy, C. E. (2002). Effect of participation in physical activity on body image of amputees. Am J Phys Med Rehabil, 81(3), 194-201. https://doi.org/10.1097/00002060-200203000-00007
32. World Health Organization. (‎2020)‎. Disability considerations during the COVID-19 outbreak. World Health Organization. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO. (16.02.2022). https://apps.who.int/iris/handle/10665/332015.

Bu yayına atıf

@article{kutluturkyikilmaz2021pandemisinde,
  author = {Kutlut{\"u}rk Y{\i}k{\i}lmaz, Seval and Yazgan, Ay{\c{s}}e and Yazgan, Elif Aleyna},
  title = {{Covid-19 Pandemisinde Sosyal {\.I}zolasyon S{\i}ras{\i}nda Alt Ekstremite Amputelerinin Fiziksel Aktivite, Protez Memnuniyeti ve Ya{\c{s}}am Kalitesinin Ara{\c{s}}t{\i}r{\i}lmas{\i}}},
  journal = {Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi},
  volume = {10},
  number = {3},
  pages = {97--106},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2021},
  issn = {2147-8945},
  doi = {10.30720/ered.1075721},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/covid-19-pandemisinde-sosyal-izolasyon-sirasinda-alt-ekstremite-amputelerinin-fiziksel-aktivite-protez-memnuniyeti-ve},
  language = {tr},
  keywords = {Sa{\u{g}}l{\i}k Kurumlar{\i} Y{\"o}netimi},
  abstract = {Ama{\c{c}}: Bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}mada T{\"u}rkiye'deki COVID-19 pandemisi ve sosyal izolasyon s{\i}ras{\i}nda alt ekstremite amputelerinin d{\i}{\c{s}}ar{\i}da ge{\c{c}}irdikleri vakit ile fiziksel aktivite seviyelerini raporlamak, protez memnuniyeti ve ya{\c{s}}am kalitesi ile ili{\c{s}}ki ve fark{\i}n{\i} ara{\c{s}}t{\i}rmak ama{\c{c}}land{\i}. Gere{\c{c}} ve Y{\"o}ntem: Ara{\c{s}}t{\i}rmaya farkl{\i} seviyelerde alt ekstremite amputasyonu olan 77 (K:18, E:59) birey kat{\i}ld{\i}. Sosyal izolasyon s{\i}ras{\i}nda d{\i}{\c{s}}ar{\i}da ge{\c{c}}irilen vakit, fiziksel aktivite d{\"u}zeyi (Uluslararas{\i} Fiziksel Aktivite Anketi - UFAA), ya{\c{s}}am kalitesi (Nottingham Sa{\u{g}}l{\i}k Profili Skalas{\i}- NSPS) ve protez memnuniyeti (Trinity Amputasyon ve Protez Deneyim {\"O}l{\c{c}}e{\u{g}}i - TAPD{\"O}) {\c{c}}evrimi{\c{c}}i anket arac{\i}l{\i}{\u{g}}{\i} ile sorguland{\i}. Sonu{\c{c}}lar: Bireylerin izolasyon s{\"u}recinde d{\i}{\c{s}}ar{\i} {\c{c}}{\i}kma frekanslar{\i} (g{\"u}n/hafta), \%40,3 (1-3 g{\"u}n), \%24,7 (3-5 g{\"u}n) ve \%35,1 (5-7 g{\"u}n)'dir. UFAA skorlar{\i} ile NSPS ve TAPD{\"O} alt parametrelerinin ili{\c{s}}kili oldu{\u{g}}u saptand{\i} (p\<0,05). Sosyal izolasyon s{\i}ras{\i}nda d{\i}{\c{s}}ar{\i}da ge{\c{c}}irilen vakit kategorileri aras{\i}nda NHP fiziksel aktivite skorlar{\i} ile TAPES k{\i}s{\i}tlanmaya uyum, atlatik aktivite k{\i}s{\i}tlama, a{\u{g}}{\i}rl{\i}k memnuniyet ve fonksiyonel memnuniyet sonu{\c{c}}lar{\i}nda istatistiksel olarak anlaml{\i} fark bulundu (p\<0,05) Tart{\i}{\c{s}}ma: Covid-19 pandemisi nedenli sosyal izolasyon s{\i}ras{\i}nda fiziksel aktivitenin azalmas{\i} ile ampute bireylerin ya{\c{s}}am kalitesi ve protez memnuniyetinde azalmalar{\i}n meydana geldi{\u{g}}i bulundu. Sosyal izolasyon s{\i}ras{\i}nda d{\i}{\c{s}}ar{\i}da ge{\c{c}}irilen vaktin artmas{\i}n{\i}n ya{\c{s}}am kalitesi ve protez memnuniyeti {\"u}zerinde fark yaratt{\i}{\u{g}}{\i} g{\"o}r{\"u}ld{\"u}.},
  affiliation = {{\.I}STANBUL MED{\.I}POL {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I} and {\.I}STANBUL AYDIN {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I} and B{\.I}RUN{\.I} {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}

TY  - JOUR
AU  - Kutlutürk Yıkılmaz, Seval
AU  - Yazgan, Ayşe
AU  - Yazgan, Elif Aleyna
TI  - Covid-19 Pandemisinde Sosyal İzolasyon Sırasında Alt Ekstremite Amputelerinin Fiziksel Aktivite, Protez Memnuniyeti ve Yaşam Kalitesinin Araştırılması
T2  - Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi
VL  - 10
IS  - 3
PY  - 2021
SP  - 97
EP  - 106
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 2147-8945
DO  - 10.30720/ered.1075721
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/covid-19-pandemisinde-sosyal-izolasyon-sirasinda-alt-ekstremite-amputelerinin-fiziksel-aktivite-protez-memnuniyeti-ve
AB  - Amaç: Bu çalışmada Türkiye’deki COVID-19 pandemisi ve sosyal izolasyon sırasında alt ekstremite amputelerinin dışarıda geçirdikleri vakit ile fiziksel aktivite seviyelerini raporlamak, protez memnuniyeti ve yaşam kalitesi ile ilişki ve farkını araştırmak amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya farklı seviyelerde alt ekstremite amputasyonu olan 77 (K:18, E:59) birey katıldı. Sosyal izolasyon sırasında dışarıda geçirilen vakit, fiziksel aktivite düzeyi (Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi - UFAA), yaşam kalitesi (Nottingham Sağlık Profili Skalası- NSPS) ve protez memnuniyeti (Trinity Amputasyon ve Protez Deneyim Ölçeği - TAPDÖ) çevrimiçi anket aracılığı ile sorgulandı. Sonuçlar: Bireylerin izolasyon sürecinde dışarı çıkma frekansları (gün/hafta), %40,3 (1-3 gün), %24,7 (3-5 gün) ve %35,1 (5-7 gün)’dir. UFAA skorları ile NSPS ve TAPDÖ alt parametrelerinin ilişkili olduğu saptandı (p<0,05). Sosyal izolasyon sırasında dışarıda geçirilen vakit kategorileri arasında NHP fiziksel aktivite skorları ile TAPES kısıtlanmaya uyum, atlatik aktivite kısıtlama, ağırlık memnuniyet ve fonksiyonel memnuniyet sonuçlarında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,05) Tartışma: Covid-19 pandemisi nedenli sosyal izolasyon sırasında fiziksel aktivitenin azalması ile ampute bireylerin yaşam kalitesi ve protez memnuniyetinde azalmaların meydana geldiği bulundu. Sosyal izolasyon sırasında dışarıda geçirilen vaktin artmasının yaşam kalitesi ve protez memnuniyeti üzerinde fark yarattığı görüldü.
KW  - Sağlık Kurumları Yönetimi
LA  - tr
AD  - İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ
AD  - İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ
AD  - BİRUNİ ÜNİVERSİTESİ
ER  -