Dijital Dönüşümün Meslek ve Çalışma Hayatına Etkileri: Diyetisyenler Üzerine Nitel Bir Çalışma

Özet

Çalışma hayatında dijitalleşme 2000’li yıllarda başlayan ve 2020’li yıllarda hız kazanan bir süreci kapsamaktadır. Bu çalışmada dijitalleşmenin meslek ve çalışma hayatını nasıl etkilediği, diyetisyenlerin deneyimlerinden hareketle anlaşılmak istenmiştir. Bu nedenle dijital dönüşümün diyetisyenler tarafından nasıl deneyimlendiği ele alınmıştır. Çalışmada, diyetisyenlerin dijital araçları meslek ve çalışma hayatlarında nasıl kullandıkları, yaşadıkları avantaj ve dezavantajların neler olduğu, pandemi döneminin bu süreçteki rolünün ne olduğu ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, dijital dönüşümün diyetisyenlik mesleği üzerinde ne tür bir etkisi olduğunu ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemi kullanılan çalışmada, katılımcıların 2’si ile yüz yüze 21’i ile ise online derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA 2024 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda diyetisyenlerin meslek ve çalışma hayatlarında dijital dönüşümü aktif bir şekilde deneyimledikleri; emek süreci ve çalışma koşullarının dijitalleştiği, dijital araçların meslek ve çalışma hayatının önemli bir parçasına dönüştüğü görülmüştür. Bunun yanı sıra dijital dönüşümün meslek ve çalışma hayatında nitelik ve nicelik bakımından birtakım avantajlar yaratmasının yanında esnek çalışma saatleri, iş yaşam dengesini kurmada yaşanan zorluklar, duygusal ve dijital emek gibi süreçlerin içerisinde birtakım sömürü ilişkileri nedeniyle bazı dezavantajlar da yarattığı bulunmuştur. Sonuç olarak diyetisyenlik mesleği eğitim ve beceriler noktasında dönüşmüş ve bu durum yeni çalışma biçimlerini beraberinde getirmiştir.

Anahtar sözcükler

• Çalışma Sosyolojisi

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

1. Bailey, D. E., & Kurland, N. B. (2002). A review of telework research: Findings, new directions, and lessons for the study of modern work. Journal of Organizational Behavior, 23(4), 383-400. https://doi.org/10.1002/job.144
2. Bozkurt, V. (2020). Pandemi döneminde çalışma: Ekonomik kaygılar, dijitalleşme ve verimlilik. İçinde D. Demirbaş, V. Bozkurt, & S. Yorgun (Yay. haz.), Covid-19 pandemisinin ekonomik, toplumsal ve siyasal etkileri içinde (ss. 115-136). İstanbul Üniversitesi Yayınları. https://doi.org/10.26650/B/SS46.2020.005.08
3. Casey, B., Keep, E., & Mayhew, K. (1999). Flexibility, quality and competitiveness. National Institute Economic Review, 168, 70-81. https://doi.org/10.1177/002795019916800108
4. Castells, M. (2000). Toward a Sociology of the Network Society. Contemporary Sociology, 29(5), 693. https://doi.org/10.2307/2655234
5. Creswell, J. W. (2014). Nitel Araştırma Yöntemleri: Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Siyasal Kitabevi.
6. Eisner, E. W., & Noddings, N. (2017). The enlightened eye: Qualitative inquiry and the enhancement of educational practice, reissued with a new prologue and foreword. Teachers College Press.
7. Foucault, M., Gutman, H., & Hutton, P. H. (2003). Kendini bilmek (G. Çağalı. Güven, Çev.; 4. Baskı). Om Yayınevi.
8. Fuchs, C. (2015). Dijital Emek ve Karl Marx (T. E. Kalaycı & S. Oğuz, Çev.). NotaBene Yayınları.
9. Fuchs, C., & Sevignani, S. (2013). What is digital labour? What is digital work? What’s their difference? And why do these questions matter for under- standing social media? TripleC, 11(2), 237-293. https://doi.org/10.31269/triplec.v11i2.461
10. Graham, M., Hjorth, I., & Lehdonvirta, V. (2017). Digital labour and development: Impacts of global digital labour platforms and the gig economy on worker livelihoods. Transfer: European Review of Labour and Research, 23(2), 135-162. https://doi.org/10.1177/1024258916687250
11. Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1994). Competing paradigms in qualitative research. Handbook of qualitative research içinde (ss. 105-117). Sage Publications, Inc.
12. Harteis, C. (Ed.). (2018). The impact of digitalization in the workplace. Springer.
13. Kelly, J. T., Collins, P. F., McCamley, J., Ball, L., Roberts, S., & Campbell, K. L. (2021). Digital disruption of dietetics: Are we ready? Journal of Human Nutrition and Dietetics, 34(1), 134-146. https://doi.org/10.1111/jhn.12827
14. LeCompte, M. D., & Goetz, J. P. (1982). Problems of Reliability and Validity in Ethnographic Research. Review of Educational Research, 52(1), 31-60. https://doi.org/10.3102/00346543052001031
15. Lincoln, Y., & Guba, E. (2004). But is it rigorous? Trustworthiness and authenticity in naturalistic evaluation. New Directions for Program Evaluation, 1986, 73-84. https://doi.org/10.1002/ev.1427
16. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1986). But is it rigorous? Trustworthiness and authenticity in naturalistic evaluation. New Directions for Program Evaluation, 1986(30), 73-84. https://doi.org/10.1002/ev.1427
17. Lupton, D. (2015). Digital sociology. Routledge.
18. Marres, N. (2017). Digital sociology: The reinvention of social research. Polity Press.
19. Maxwell, J. A. (2013). Qualitative Research Design: An Interactive Approach: An Interactive Approach. SAGE.
20. OECD. (2019a). Going digital: Shaping policies, improving lives. OECD. https://doi.org/10.1787/9789264312012-en
21. OECD. (2019b). Measuring the digital transformation: A roadmap for the future. OECD. https://doi.org/10.1787/9789264311992-en
22. Orton-Johnson, K., & Prior, N. (Ed.). (2013). Digital Sociology. Palgrave Macmillan UK.
23. Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.; 3. Baskı). Pegem Akademi.
24. Polat, A. (2022). Nitel araştırmalarda yarı-yapılandırılmış görüşme soruları: Soru form ve türleri, nitelikler ve sıralama. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 161-182. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227335
25. Richardson, L., & St. Pierre, E. A. (2005). Writing: A Method of Inquiry. İçinde The Sage handbook of qualitative research, 3rd ed (ss. 959-978). Sage Publications Ltd.
26. Schilirò, D. (2021). Digital transformation, COVID-19, and the future of work. Munich Personal RePEc Archive. https://mpra.ub.uni-muenchen.de/108817/
27. Schmidt, F. A. (2017). Digital labour markets in the platform economy: Mapping the political challenges of crowd workand gig work. Good Society-Social Democracy. https://www.researchgate.net/publication/314719905
28. Sennett, R. (2011). Yeni kapitalizmin kültürü (A. Onacak, Çev.; 2. Baskı). Ayrıntı Yayınları.
29. Shenton, A. K. (2004). Strategies for ensuring trustworthiness in qualitative research projects. Education for Information, 22(2), 63-75. https://doi.org/10.3233/EFI-2004-22201
30. Slattery, M. (2015). Sosyolojide temel fikirler (Ü. Tatlıcan, Çev.). Sentez Yayınları.
31. Soto-Acosta, P. (2020). Covid-19 pandemic: Shifting digital transformation to a high-speed gear. Information Systems Management, 37(4), 260-266. https://doi.org/10.1080/10580530.2020.1814461
32. Vayre, É. (Ed.). (2022). Digitalization of work: New spaces and new working times. John Wiley & Sons. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781119988434.fmatter
33. WEF. (2023). The Future of Jobs Report 2023. https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2023/
34. Zhao, Y., & Wang, M. (2023). Digital sociology: Origin, development, and prospects from a global perspective. The Journal of Chinese Sociology, 10(1), 19. https://doi.org/10.1186/s40711-023-00198-1

Bu yayına atıf

@article{kasik2025dijital,
  author = {Ka{\c{s}}{\i}k, Hilal and {\c{C}}oban, Sevgi},
  title = {{Dijital D{\"o}n{\"u}{\c{s}}{\"u}m{\"u}n Meslek ve {\c{C}}al{\i}{\c{s}}ma Hayat{\i}na Etkileri: Diyetisyenler {\"U}zerine Nitel Bir {\c{C}}al{\i}{\c{s}}ma}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {0},
  number = {Advanced Online},
  pages = {430--449},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2025},
  month = {9},
  issn = {1301-5737},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/dijital-donusumun-meslek-ve-calisma-hayatina-etkileri-diyetisyenler-uzerine-nitel-bir-calisma},
  language = {tr},
  keywords = {{\c{C}}al{\i}{\c{s}}ma Sosyolojisi},
  abstract = {{\c{C}}al{\i}{\c{s}}ma hayat{\i}nda dijitalle{\c{s}}me 2000'li y{\i}llarda ba{\c{s}}layan ve 2020'li y{\i}llarda h{\i}z kazanan bir s{\"u}reci kapsamaktad{\i}r. Bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}mada dijitalle{\c{s}}menin meslek ve {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma hayat{\i}n{\i} nas{\i}l etkiledi{\u{g}}i, diyetisyenlerin deneyimlerinden hareketle anla{\c{s}}{\i}lmak istenmi{\c{s}}tir. Bu nedenle dijital d{\"o}n{\"u}{\c{s}}{\"u}m{\"u}n diyetisyenler taraf{\i}ndan nas{\i}l deneyimlendi{\u{g}}i ele al{\i}nm{\i}{\c{s}}t{\i}r. {\c{C}}al{\i}{\c{s}}mada, diyetisyenlerin dijital ara{\c{c}}lar{\i} meslek ve {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma hayatlar{\i}nda nas{\i}l kulland{\i}klar{\i}, ya{\c{s}}ad{\i}klar{\i} avantaj ve dezavantajlar{\i}n neler oldu{\u{g}}u, pandemi d{\"o}neminin bu s{\"u}re{\c{c}}teki rol{\"u}n{\"u}n ne oldu{\u{g}}u ele al{\i}nm{\i}{\c{s}}t{\i}r. {\c{C}}al{\i}{\c{s}}man{\i}n amac{\i}, dijital d{\"o}n{\"u}{\c{s}}{\"u}m{\"u}n diyetisyenlik mesle{\u{g}}i {\"u}zerinde ne t{\"u}r bir etkisi oldu{\u{g}}unu ortaya koymakt{\i}r. Nitel ara{\c{s}}t{\i}rma y{\"o}ntemi kullan{\i}lan {\c{c}}al{\i}{\c{s}}mada, kat{\i}l{\i}mc{\i}lar{\i}n 2'si ile y{\"u}z y{\"u}ze 21'i ile ise online derinlemesine g{\"o}r{\"u}{\c{s}}meler ger{\c{c}}ekle{\c{s}}tirilmi{\c{s}}tir. Elde edilen veriler MAXQDA 2024 program{\i} kullan{\i}larak analiz edilmi{\c{s}}tir. {\c{C}}al{\i}{\c{s}}ma sonucunda diyetisyenlerin meslek ve {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma hayatlar{\i}nda dijital d{\"o}n{\"u}{\c{s}}{\"u}m{\"u} aktif bir {\c{s}}ekilde deneyimledikleri; emek s{\"u}reci ve {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma ko{\c{s}}ullar{\i}n{\i}n dijitalle{\c{s}}ti{\u{g}}i, dijital ara{\c{c}}lar{\i}n meslek ve {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma hayat{\i}n{\i}n {\"o}nemli bir par{\c{c}}as{\i}na d{\"o}n{\"u}{\c{s}}t{\"u}{\u{g}}{\"u} g{\"o}r{\"u}lm{\"u}{\c{s}}t{\"u}r. Bunun yan{\i} s{\i}ra dijital d{\"o}n{\"u}{\c{s}}{\"u}m{\"u}n meslek ve {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma hayat{\i}nda nitelik ve nicelik bak{\i}m{\i}ndan birtak{\i}m avantajlar yaratmas{\i}n{\i}n yan{\i}nda esnek {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma saatleri, i{\c{s}} ya{\c{s}}am dengesini kurmada ya{\c{s}}anan zorluklar, duygusal ve dijital emek gibi s{\"u}re{\c{c}}lerin i{\c{c}}erisinde birtak{\i}m s{\"o}m{\"u}r{\"u} ili{\c{s}}kileri nedeniyle baz{\i} dezavantajlar da yaratt{\i}{\u{g}}{\i} bulunmu{\c{s}}tur. Sonu{\c{c}} olarak diyetisyenlik mesle{\u{g}}i e{\u{g}}itim ve beceriler noktas{\i}nda d{\"o}n{\"u}{\c{s}}m{\"u}{\c{s}} ve bu durum yeni {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma bi{\c{c}}imlerini beraberinde getirmi{\c{s}}tir.},
  affiliation = {TRABZON {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I} and HACETTEPE {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}

TY  - JOUR
AU  - Kaşık, Hilal
AU  - Çoban, Sevgi
TI  - Dijital Dönüşümün Meslek ve Çalışma Hayatına Etkileri: Diyetisyenler Üzerine Nitel Bir Çalışma
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 0
IS  - Advanced Online
PY  - 2025
DA  - 2025/09/17/
SP  - 430
EP  - 449
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/dijital-donusumun-meslek-ve-calisma-hayatina-etkileri-diyetisyenler-uzerine-nitel-bir-calisma
AB  - Çalışma hayatında dijitalleşme 2000’li yıllarda başlayan ve 2020’li yıllarda hız kazanan bir süreci kapsamaktadır. Bu çalışmada dijitalleşmenin meslek ve çalışma hayatını nasıl etkilediği, diyetisyenlerin deneyimlerinden hareketle anlaşılmak istenmiştir. Bu nedenle dijital dönüşümün diyetisyenler tarafından nasıl deneyimlendiği ele alınmıştır. Çalışmada, diyetisyenlerin dijital araçları meslek ve çalışma hayatlarında nasıl kullandıkları, yaşadıkları avantaj ve dezavantajların neler olduğu, pandemi döneminin bu süreçteki rolünün ne olduğu ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, dijital dönüşümün diyetisyenlik mesleği üzerinde ne tür bir etkisi olduğunu ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemi kullanılan çalışmada, katılımcıların 2’si ile yüz yüze 21’i ile ise online derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA 2024 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda diyetisyenlerin meslek ve çalışma hayatlarında dijital dönüşümü aktif bir şekilde deneyimledikleri; emek süreci ve çalışma koşullarının dijitalleştiği, dijital araçların meslek ve çalışma hayatının önemli bir parçasına dönüştüğü görülmüştür. Bunun yanı sıra dijital dönüşümün meslek ve çalışma hayatında nitelik ve nicelik bakımından birtakım avantajlar yaratmasının yanında esnek çalışma saatleri, iş yaşam dengesini kurmada yaşanan zorluklar, duygusal ve dijital emek gibi süreçlerin içerisinde birtakım sömürü ilişkileri nedeniyle bazı dezavantajlar da yarattığı bulunmuştur. Sonuç olarak diyetisyenlik mesleği eğitim ve beceriler noktasında dönüşmüş ve bu durum yeni çalışma biçimlerini beraberinde getirmiştir.
KW  - Çalışma Sosyolojisi
LA  - tr
AD  - TRABZON ÜNİVERSİTESİ
AD  - HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
ER  -