Kırsal Sosyoloji Araştırmalarında Yöntemsel İkiliği Aşmak

Özet

Bu makale, kırsal sosyoloji araştırmalarında nitel ve nicel yöntem ikiliğine dayalı geleneksel yaklaşımın, kırsal toplumsal yapının karmaşık doğasını açıklamada yetersiz kaldığını savunmaktadır. Çalışma, kırsal alanların tarihsel ve toplumsal olarak çok katmanlı ve ilişkisel bir karaktere sahip olduğunu vurgulayarak, bu yapının bütüncül biçimde analiz edilebilmesi için nitel ve nicel yöntemlerin birbirini tamamlayan eşdeğer analitik araçlar olarak ele alınması gerektiğini ileri sürmektedir. Bu bağlamda makale, alanda kronikleşmiş yöntemsel ikilikleri aşmada realist metodolojinin önemli bir çerçeve sunduğunu iddia etmektedir. Çalışma, bu iddiasını yazarın kendi saha deneyiminin yanı sıra, Türkiye’de 2000-2025 yılları arasında kırsal sosyoloji alanında yazılmış lisansüstü tezler ile güncel literatürde aşina olunan ampirik araştırmalardan hareketle temellendirmektedir. Bu kapsamda söz konusu çalışmalarda öne çıkan yöntemsel eğilimler, saha pratikleri ve araştırma desenleri eleştirel bir biçimde incelenmektedir. Yapılan değerlendirmeler, literatürde kırsal alanların çoğul yöntemlerle ele alınması gerektiği yönünde ortak bir uzlaşının bulunduğunu ve bu anlayışla yürütülen ampirik araştırmaların sayısında belirgin bir artışın yaşandığını göstermektedir. Bununla birlikte, ikiliklere dayalı geleneksel açıklama eğilimlerinin izlerinin büyük ölçüde korunduğu ve benimsenen yöntemsel çoğulluğun çoğu zaman biçimsel düzeyde kaldığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda makale, yöntemsel çoğulluğun teknik bir tercih ya da veri zenginliği arayışı olarak değil, araştırma nesnesinin —yani kırsal alanların— karmaşık doğasından kaynaklanan bir zorunluluk olarak ele alınması gerektiğini savunmaktadır. Önerilen bütüncül bakış, bu karmaşık doğanın en belirgin biçimde görünür hâle geldiği toprak, emek ve gelir örüntülerine ilişkin somut örnekler üzerinden tartışılmaktadır. Bu haliyle makalenin, kırsal alanda yürütülecek saha araştırmaları için yalnızca kuramsal bir anlayış sunmasının ötesinde, pratik düzeyde de yol gösterici bir çerçeve sağlaması amaçlanmaktadır.

Anahtar sözcükler

• Kırsal Sosyoloji

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

1. 6, P., ve Bellamy, C. (2012). Principles of methodology: Research design in social science. Sage.
2. Akçay, A. A. (1987). Türkiye tarımında büyük toprak işletmelerin oluşum süreçleri üzerine notlar. 11. Tez Kitap Dizisi, 7, 46-58.
3. Akram-Lodhi, A.H., Borras Jr, S. M., ve Kay, C. (2007). Land, poverty and livelihoods in an era of globalization: Perspectives from developing and transition Countries. Routledge.
4. Akram-Lodhi, A. H., ve Kay, C. (2009). Peasants and globalization. Routledge.
5. Akşit, B. (1985). Köy, kasaba ve kentlerde toplumsal değişme. Turhan Kitabevi.
6. Altın, C. (2014). Mevsimlik göç ve yoksulluk: Ankara-Polatlı mevsimlik tarım işçileri örneği [Yüksek Lisans Tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi.
7. Arslan, H. (2019). Türkiye’de kır sosyolojisi araştırmaları. Siyasal Kitabevi.
8. Ataç, E. (2011). Rural poverty dynamics: An evaluation on agricultural policies of Turkey. Gazi University Journal of Science, 24(3), 559-572.
9. Balcı, Ü. B. (2019). Petty commodity production in agriculture cannot survive without women’s labour: from the standpoint of rural women’s life experiences in Turkey [Yüksek Lisans Tezi]. ODTÜ.
10. Barbieri, C., ve Mahoney, E. (2009). Why is diversification an attractive farm adjustment strategy?. Journal of Rural Studies, 25(1), 58-66. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2008.06.001
11. Bealer, B. (1990). Paradigms, theories, and methods in contemporary rural sociology: a critical reaction to critical questions. Rural Sociology, 55(1), 91-100. https://doi.org/10.1111/j.1549-0831.1990.tb00675.x
12. Bhaskar, R. (2017). Naturalizmin olanaklılığı (V. S. Öğütle, Çev.). Nika Yayınevi.
13. Boltvinik, J., & Mann, S. A. (Ed.). (2016). Peasant poverty and persistence in the twenty-first century: Theories, debates, realities and policies. Zed Books.
14. Boncinelli, F., Bartolini, F., Casini, L., ve Brunori, G. (2017). On farm non-agricultural activities: geographical determinants of diversification and intensification strategy. Letters in Spatial and Resource Sciences, 10(1), 17-29. https://doi.org/10.1007/s12076-016-0168-4
15. Boran, B. (1992). Toplumsal yapı araştırmaları. Sarmal Yayınevi.
16. Boratav, K. (2004). Tarımsal yapılar ve kapitalizm. İmge.
17. Buttel, F. H. (2001). Rural sociology. N. J. Smelser ve P. B. Baltes (Yay. haz.), International encyclopedia of the social and behavioral Sciences içinde (ss. 13429–13433). Pergamon.
18. Cassidy, A., ve Mcgrath, B. (2014). The relationship between “non-successor” farm offspring and the continuity of the Irish family farm. Sociologia Ruralis, 54(4), 399-416. https://doi.org/10.1111/soru.12054
19. Corbett, M. (2013). I’m going to make sure I’m ready before I leave: The complexity of educational and mobility decision-making in a Canadian coastal community. Journal of Rural Studies, 32, 275-282. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2013.07.006
20. Creswell, J. W. (2021). Nitel araştırma yöntemleri. M. Bütün ve S. B. Demir (Çev.), Nitel araştırma yöntemleri. Siyasal Kitabevi.
21. Çelik, Ö. (2012). 1980 sonrası kırsal dönüşüm: Osmancık ve köyleri örneği (Çorum) [Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi.
22. Çolak Türe, E. (2023). Toplumsal hareketliliğin ölçülmesi onun anlaşılması ve açıklanması için neden yeterli değildir? Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 40(1), 58-70. https://doi.org/10.32600/huefd.1105827
23. Danermark, B., Ekström, M., Jakobsen, L., ve Karlsson, J. (2018). Toplumu açıklamak (Ümit. Tatlıcan, Çev.). Phoenix.
24. Darnhofer, I., Lamine, C., Strauss, A., ve Navarrete, M. (2016). The resilience of family farms: towards a relational approach. Journal of Rural Studies, 44, 111-122. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2016.01.013
25. Derdiyok-Kılıçaslan, B. (2019). 1960’lardan 2019’un sonlarına Türkiye’de kırsal dönüşüm: Selvi Köyü örneği [Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi.
26. Dumas, C., Dupuis, J., Richer, F., ve St.-Cyr, L. (1995). Factors that influence the next generation decision to take over the family firm. Family Business Review, 2, 99-120. https://doi.org/10.1111/j.1741-6248.1995.00099.x
27. Eren, Z. C. (2020). Gendered rural transformation and peasant-workers: the case of greenhouse women, Western Anatolia, Turkey. [Doktora Tezi]. ODTÜ.
28. Falk, W., Zhao, S. (1989). Paradigms, theories, and methods in contemporary rural sociology: a partial replication and extension. Rural Sociology, 54 (4), 587-600. https://doi.org/10.1111/j.1549-0831.1990.tb00675.x
29. FAO. (2022). Measuring rural poverty with a multidimensional approach. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
30. FAO and IFAD. (2019). The future of family farming in the context of the 2030 Agenda. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
31. Foster, G. M. (1965). Peasant society and the image of limited good. American Anthropologist New Series, 67(2), 293-315. https://doi.org/10.1525/aa.1965.67.2.02a00010
32. Foster, G. M. (1967). What is a peasant. J. M. Potter, M. Diaz, ve G. M. Foster (Yay. haz.), Peasant society içinde (ss. 2-14). Little, Brown and Company.
33. Furat, Mina. (2013). Rural development and women’s empowerment: The case of rural women’s organizations in Turkey [Doktora Tezi]. ODTÜ.
34. Garkovich, L., ve Bell, A. M. (1995). ChartingtTrends in rural sociology: 1986–1995. Rural Sociology, 60(4), 571-584. https://doi.org/10.1111/j.1549-0831.1995.tb00591.x
35. Harper, D. (1991). On “methodological monism” in rural sociology. Rural Sociology, 56(1), 70-88. https://doi.org/10.1111/j.1549-0831.1991.tb00428.x
36. Harris, R. P., Bridger, J. C., Sachs, C. E., ve Tallichet, S. E. (1995). Empowering rural sociology: Exploring and linking alternative paradigms in theory and methodology. Rural Sociology, 60(4), 585-606. https://doi.org/10.1111/j.1549-0831.1995.tb00592.x
37. Heley, J., ve Jones, L. (2012). Relational rurals: some thoughts on relating things and theory in rural studies. Journal of Rural Studies, 28(3), 208-217. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2012.01.011
38. Hillyard, S. (2007). The sociology of rural life. Berg.
39. IFAD. (2011). Rurual Poverty Report 2011. IFAD.
40. İçöz, E. (2009). 1980 Sonrası tarım politikalarının sosyo-ekonomIik etkileri: Özlüce Köyü ve DoğanKöy örneği [Yüksek Lisans Tezi]. Muğla Üniversitesi.
41. İslamoğlu, H., Güloksüz, E., Kaya, A. Y., Çavdar, A., Karakoç, U., Nizam, D., ve Yazıcı, G. (2008). Türkiye’de tarımda dönüşüm ve küresel piyasalarla bütünleşme süreçleri. (Proje no: 106K137).
42. Kamış, M. (2021). Halı dokumacılığında kırsal kadın emeği: Bursa Kınık Köyü’nde kadınların deneyimleri. [Yüksek Lisans Tezi]. Eskişehir Anadolu Üniversitesi.
43. Kaşdoğan, D. (2011). Transforming farmers and cooperatives under neoliberalism: the case of sugar beet [Yüksek Lisans Tezi]. Koç University
44. Kay, C. (2006). Rural poverty and development strategies in Latin America. Journal of Agrarian Change, 6(4), 455-508. https://doi.org/10.1111/j.1471-0366.2006.00132.x
45. Kaya, M. (2017). Geri dönüş yaşanan Yelli Köyü (Ankara) örneğinde kırsal yapı dönüşümü [Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi.
46. Kentel, F., & Emre, P. Ö. (2017). Kır mekanının sosyo-ekonomik ve kültürel dönüşümü: Modernleşen ve kaybolan geleneksel mekanlar ve anlamları. Proje No: 114K145
47. Kinsella, J., Wilson, S., De Jong, F., ve Renting, H. (2000). Pluriactivity as a livelihood strategy in Irish farm households and its role in rural development. Sociologia Ruralis, 40(4), 481-496. https://doi.org/10.1111/1467-9523.00162
48. Lobao, L. (1996). A sociology of the periphery versus a peripheral sociology. Rural Sociology, 61(1), 77-102. https://doi.org/10.1111/j.1549-0831.1996.tb00611.x
49. Madeley, J. (2000). Hungry for Trade. Zed Books.
50. Madsen, L. M., ve Adriansen, H. K. (2004). Understanding the use of rural space: The need for multi-methods. Journal of Rural Studies, 20(4), 485-497. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2003.12.005
51. Martin, J. L. (2017). Thinking through methods. University of Chicago Press.
52. McNamara, K. T., ve Weiss, C. (2005). Farm household income and on- and off-farm diversification. Journal of Agricultural and Applied Economics, 37(1), 37-48. https://doi.org/10.1017/s1074070800007082
53. Mintz, S. W. (1973). A note on the definition of peasantries. Journal of Peasant Studies, 1(1), 91-106. https://doi.org/10.1080/03066157308437874
54. Moses, J. W., ve Knutsen, T. L. (2020). Bilmenin yolları (K. İlbaşı & E. B. Ersöz, Çev.). Küre Yayınları.
55. Murdoch, J. (2000). Networks- A new paradigm of rural development? Journal of Rural Studies, 16(4), 407-419. https://doi.org/10.1016/S0743-0167(00)00022-X
56. Murdoch, J., ve Pratt, A. C. (1993). Rural studies: Modernism, postmodernism and the “post-rural”. Journal of Rural Studies, 9(4), 411-427. https://doi.org/10.1016/0743-0167(93)90053-M
57. Neuman, W. L. (2016). Toplumsal araştırma yöntemleri: Nitel ve nicel yaklaşımlar I (C. 1; S. Özge, Çev.). Yayın Odası.
58. Newby, H. (1980). Trend report: Rural sociology. Current Sociology, 28(1), 3-109. https://doi.org/10.1177/001139218002800102
59. Newby, H. (1982). Rural sociology in these times. The American Sociologist, 17(2), 60-70.
60. Newby, H. (1983). The sociology of agriculture: toward a new rural sociology. Annual review of sociology, 9, 67-81. https://doi.org/10.1146/annurev.so.09.080183.000435
61. Oya, C. (2013). Methodological reflections on “land grab” databases and the “land grab” literature “rush”. Journal of Peasant Studies, 40(3), 503-520. https://doi.org/10.1080/03066150.2013.799465
62. Özbek, A. (2007). New actors of new poverty: the “other” children of çukurova [Yüksek Lisans Tezi]. ODTÜ.
63. Özdemir, S. (2010). Kırsal yoksulluk: Günlüce köyü örneği [Yüksek Lisans Tezi]. Muğla Üniversitesi.
64. Picou, J. S., Richard H. W, Kenneth L. N. (1978). Paradigms, theories, and methods in contemporary rural sociology. Rural Sociology, 43, 559-583.
65. Ploeg, J. D. V. R. (2008). The new peasantries: Rural development in times of globalization. Earthscan.
66. Ploeg, J. D. V. R. (2018). Labor, markets, and agricultural production (A. Long, Çev.). Routledge.
67. Pole, C., & Hillyard, S. (2016). Doing fieldwork. Sage.
68. Punch, K. (2014). Sosyal araştırmalara giriş (D. Bayrak, B. Arslan ve Z. Akyüz, Çev.). Siyasal Kitabevi.
69. Ribeiro, J. D. (2023). Peasantry and rural resistance in the 21st Century Turkey: The Case of Çitçi-Sen [Doktora Tezi]. ODTÜ.
70. Sanderson, D. (1927). Scientific research in rural sociology. American Journal of Sociology, 33(2), 177-193. https://doi.org/10.7723/antiochreview.72.3.0546
71. Sayer, A. (2017). Sosyal bilimde yöntem: Realist bir bakış. (S. Gülses, Çev.) Küre Yayınları.
72. Sevgili Canpolat, E. (2022). Aile çiftçiliğinde beka stratejileri: Nazilli’de incir üreticiliği örneği [Doktora Tezi]. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
73. Sirman, N. (2001). Sosyal bilimlerde gelişmecilik ve köy çalışmaları. Toplum ve Bilim, 88, 251-254.
74. Sönmez, A. (1993). Peasant household survival strategies: rural transformation in the heartland of Turkey’s hazelnut production belt [Doktora tezi], Durham University.
75. Sönmez, A. (2001). Fındık üretiminde toprak ağalığı ve kırsal dönüşüm. Toplum ve Bilim, 88(Bahar), 69-104.
76. Sönmez, A. (2007). Türkiye tarımında yapısal değişme örüntüleri, terör ve yerinden olmuş nüfusun yeniden kırsal alana dönüş koşulları. Kebikeç, 23, 263-317.
77. Sönmez, A. (2023). Class, family, income and wealth: farming and non-farming landowners in the occupational and social class orders in Turkey. Journal of Humanity and Society, 13(2), 84-159. https://doi.org/10.12658/m0694
78. Sönmez, A. (2024). Kır sosyolojisi. B. Şahin Kütük, N. G. Ergan, D. Ulusoy ve C. Gelekçi (Yay. haz.), Türkiye’de sosyoloji ve gelişimi içinde (ss. 514-585). Nobel Akademi Yayıncılık.
79. Stirling, P. (1965). Turkish village. Charles Bırchall & Sons.
80. Strijker, D., Bosworth, G., & Bouter, G. (2020). Research methods in rural studies: qualitative, quantitative and mixed methods. Journal of Rural Studies, 78, 262-270. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2020.06.007
81. Stokes, C. S., Michael K. M. (1985). A methodological review offifty years ofresearch in rural sociology. Rural Sociology, 50, 539-60.
82. Şakar, E. (2014). Local actors and sustainability in the Kaz Mountains Region [Doktora Tezi]. ODTÜ.
83. Taylor, C. C. (1927). Research in rural sociology. American Journal of Sociology, 33(2), 211-221.
84. Tickamyer, A. R. (1996). Sex, lies, and statistics: can rural sociology survive restructuring? (or) What is right with rural sociology and how can we fix it. Rural Sociology, 61(1), 5-24. https://doi.org/10.1111/j.1549-0831.1996.tb00608.x
85. Timur, T. (1993). Türk devrimi ve sonrası. İmge Kitabevi.
86. Weltin, M., Zasada, I., Franke, C., Piorr, A., Raggi, M., veViaggi, D. (2017). Analysing behavioural differences of farm households Land Use Policy, 62, 172-184. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2016.11.041
87. Wolf, E. R. (2000). Köylüler (A. Sönmez, Çev.). İmge.
88. World Bank. (2018). Poverty and shared prosperty: Piecing together the poverty puzzle. The World Bank Group.
89. Yel, Ç. (2019). İzmir-Menderes örneği’nde küçük meta üreticiliğinin dönüşümü [Doktora Tezi]. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi.
90. Yılmaz, T. (2015). Kırsal yoksulluk ve kırsal emeğin proleterleşmesi: Gökçe ve Bakırçay köylerinin karşılaştırmalı incelemesi [Yüksek Lisans Tezi]. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.
91. Zere, A. (2022). Köylüden pazarcıya: kırsal emeğin etnografisi [Yüksek Lisans Tezi]. Giresun Üniversitesi.

Bu yayına atıf

@article{sevgilicanpolat2025kirsal,
  author = {Sevgili Canpolat, Ebru},
  title = {{K{\i}rsal Sosyoloji Ara{\c{s}}t{\i}rmalar{\i}nda Y{\"o}ntemsel {\.I}kili{\u{g}}i A{\c{s}}mak}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {0},
  number = {Advanced Online},
  pages = {473--492},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2025},
  month = {6},
  issn = {1301-5737},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/kirsal-sosyoloji-arastirmalarinda-yontemsel-ikiligi-asmak},
  language = {tr},
  keywords = {K{\i}rsal Sosyoloji},
  abstract = {Bu makale, k{\i}rsal sosyoloji ara{\c{s}}t{\i}rmalar{\i}nda nitel ve nicel y{\"o}ntem ikili{\u{g}}ine dayal{\i} geleneksel yakla{\c{s}}{\i}m{\i}n, k{\i}rsal toplumsal yap{\i}n{\i}n karma{\c{s}}{\i}k do{\u{g}}as{\i}n{\i} a{\c{c}}{\i}klamada yetersiz kald{\i}{\u{g}}{\i}n{\i} savunmaktad{\i}r. {\c{C}}al{\i}{\c{s}}ma, k{\i}rsal alanlar{\i}n tarihsel ve toplumsal olarak {\c{c}}ok katmanl{\i} ve ili{\c{s}}kisel bir karaktere sahip oldu{\u{g}}unu vurgulayarak, bu yap{\i}n{\i}n b{\"u}t{\"u}nc{\"u}l bi{\c{c}}imde analiz edilebilmesi i{\c{c}}in nitel ve nicel y{\"o}ntemlerin birbirini tamamlayan e{\c{s}}de{\u{g}}er analitik ara{\c{c}}lar olarak ele al{\i}nmas{\i} gerekti{\u{g}}ini ileri s{\"u}rmektedir. Bu ba{\u{g}}lamda makale, alanda kronikle{\c{s}}mi{\c{s}} y{\"o}ntemsel ikilikleri a{\c{s}}mada realist metodolojinin {\"o}nemli bir {\c{c}}er{\c{c}}eve sundu{\u{g}}unu iddia etmektedir. {\c{C}}al{\i}{\c{s}}ma, bu iddias{\i}n{\i} yazar{\i}n kendi saha deneyiminin yan{\i} s{\i}ra, T{\"u}rkiye'de 2000-2025 y{\i}llar{\i} aras{\i}nda k{\i}rsal sosyoloji alan{\i}nda yaz{\i}lm{\i}{\c{s}} lisans{\"u}st{\"u} tezler ile g{\"u}ncel literat{\"u}rde a{\c{s}}ina olunan ampirik ara{\c{s}}t{\i}rmalardan hareketle temellendirmektedir. Bu kapsamda s{\"o}z konusu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}malarda {\"o}ne {\c{c}}{\i}kan y{\"o}ntemsel e{\u{g}}ilimler, saha pratikleri ve ara{\c{s}}t{\i}rma desenleri ele{\c{s}}tirel bir bi{\c{c}}imde incelenmektedir. Yap{\i}lan de{\u{g}}erlendirmeler, literat{\"u}rde k{\i}rsal alanlar{\i}n {\c{c}}o{\u{g}}ul y{\"o}ntemlerle ele al{\i}nmas{\i} gerekti{\u{g}}i y{\"o}n{\"u}nde ortak bir uzla{\c{s}}{\i}n{\i}n bulundu{\u{g}}unu ve bu anlay{\i}{\c{s}}la y{\"u}r{\"u}t{\"u}len ampirik ara{\c{s}}t{\i}rmalar{\i}n say{\i}s{\i}nda belirgin bir art{\i}{\c{s}}{\i}n ya{\c{s}}and{\i}{\u{g}}{\i}n{\i} g{\"o}stermektedir. Bununla birlikte, ikiliklere dayal{\i} geleneksel a{\c{c}}{\i}klama e{\u{g}}ilimlerinin izlerinin b{\"u}y{\"u}k {\"o}l{\c{c}}{\"u}de korundu{\u{g}}u ve benimsenen y{\"o}ntemsel {\c{c}}o{\u{g}}ullu{\u{g}}un {\c{c}}o{\u{g}}u zaman bi{\c{c}}imsel d{\"u}zeyde kald{\i}{\u{g}}{\i} tespit edilmi{\c{s}}tir. Bu ba{\u{g}}lamda makale, y{\"o}ntemsel {\c{c}}o{\u{g}}ullu{\u{g}}un teknik bir tercih ya da veri zenginli{\u{g}}i aray{\i}{\c{s}}{\i} olarak de{\u{g}}il, ara{\c{s}}t{\i}rma nesnesinin ---yani k{\i}rsal alanlar{\i}n--- karma{\c{s}}{\i}k do{\u{g}}as{\i}ndan kaynaklanan bir zorunluluk olarak ele al{\i}nmas{\i} gerekti{\u{g}}ini savunmaktad{\i}r. {\"O}nerilen b{\"u}t{\"u}nc{\"u}l bak{\i}{\c{s}}, bu karma{\c{s}}{\i}k do{\u{g}}an{\i}n en belirgin bi{\c{c}}imde g{\"o}r{\"u}n{\"u}r h{\^a}le geldi{\u{g}}i toprak, emek ve gelir {\"o}r{\"u}nt{\"u}lerine ili{\c{s}}kin somut {\"o}rnekler {\"u}zerinden tart{\i}{\c{s}}{\i}lmaktad{\i}r. Bu haliyle makalenin, k{\i}rsal alanda y{\"u}r{\"u}t{\"u}lecek saha ara{\c{s}}t{\i}rmalar{\i} i{\c{c}}in yaln{\i}zca kuramsal bir anlay{\i}{\c{s}} sunmas{\i}n{\i}n {\"o}tesinde, pratik d{\"u}zeyde de yol g{\"o}sterici bir {\c{c}}er{\c{c}}eve sa{\u{g}}lamas{\i} ama{\c{c}}lanmaktad{\i}r.},
  affiliation = {Hatay Mustafa Kemal University}
}

TY  - JOUR
AU  - Sevgili Canpolat, Ebru
TI  - Kırsal Sosyoloji Araştırmalarında Yöntemsel İkiliği Aşmak
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 0
IS  - Advanced Online
PY  - 2025
DA  - 2025/06/08/
SP  - 473
EP  - 492
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/kirsal-sosyoloji-arastirmalarinda-yontemsel-ikiligi-asmak
AB  - Bu makale, kırsal sosyoloji araştırmalarında nitel ve nicel yöntem ikiliğine dayalı geleneksel yaklaşımın, kırsal toplumsal yapının karmaşık doğasını açıklamada yetersiz kaldığını savunmaktadır. Çalışma, kırsal alanların tarihsel ve toplumsal olarak çok katmanlı ve ilişkisel bir karaktere sahip olduğunu vurgulayarak, bu yapının bütüncül biçimde analiz edilebilmesi için nitel ve nicel yöntemlerin birbirini tamamlayan eşdeğer analitik araçlar olarak ele alınması gerektiğini ileri sürmektedir. Bu bağlamda makale, alanda kronikleşmiş yöntemsel ikilikleri aşmada realist metodolojinin önemli bir çerçeve sunduğunu iddia etmektedir. Çalışma, bu iddiasını yazarın kendi saha deneyiminin yanı sıra, Türkiye’de 2000-2025 yılları arasında kırsal sosyoloji alanında yazılmış lisansüstü tezler ile güncel literatürde aşina olunan ampirik araştırmalardan hareketle temellendirmektedir. Bu kapsamda söz konusu çalışmalarda öne çıkan yöntemsel eğilimler, saha pratikleri ve araştırma desenleri eleştirel bir biçimde incelenmektedir. Yapılan değerlendirmeler, literatürde kırsal alanların çoğul yöntemlerle ele alınması gerektiği yönünde ortak bir uzlaşının bulunduğunu ve bu anlayışla yürütülen ampirik araştırmaların sayısında belirgin bir artışın yaşandığını göstermektedir. Bununla birlikte, ikiliklere dayalı geleneksel açıklama eğilimlerinin izlerinin büyük ölçüde korunduğu ve benimsenen yöntemsel çoğulluğun çoğu zaman biçimsel düzeyde kaldığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda makale, yöntemsel çoğulluğun teknik bir tercih ya da veri zenginliği arayışı olarak değil, araştırma nesnesinin —yani kırsal alanların— karmaşık doğasından kaynaklanan bir zorunluluk olarak ele alınması gerektiğini savunmaktadır. Önerilen bütüncül bakış, bu karmaşık doğanın en belirgin biçimde görünür hâle geldiği toprak, emek ve gelir örüntülerine ilişkin somut örnekler üzerinden tartışılmaktadır. Bu haliyle makalenin, kırsal alanda yürütülecek saha araştırmaları için yalnızca kuramsal bir anlayış sunmasının ötesinde, pratik düzeyde de yol gösterici bir çerçeve sağlaması amaçlanmaktadır.
KW  - Kırsal Sosyoloji
LA  - tr
AD  - Hatay Mustafa Kemal University
ER  -