Tanıtım ortamı: HB Tech'in Hacettepe Üniversitesi için hazırladığı JournTech demosudur, üniversitenin resmî sitesi değildir. Künyeler herkese açık kaynaklardan örnek olarak alınmıştır; başvuru ve hakem örnekleri kurgusaldır.
EN
Makale

Tutunamayanlar’da Modernleşme Eleştirisi: “Abdülhamit Rüyası”

  1. HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 41, Sayı 1 (2022) s. 174–185

AtıfYayına harici sitede erişin

Bu kayıt derginin DergiPark arşivinden aktarılmıştır; özgün sayfası: DergiPark

Özet

Bu makalede, Oğuz Atay’ın 1971 tarihli ünlü romanı Tutunamayanlar’ın “Abdülhamit Rüyası” isimli bölümü analiz edilmektedir. Konusu, biçimi ve tekniği açısından Türkçe Edebiyatın en önemli edebi eserlerinden biri kabul edilen Tutunamayanlar, Türkiye’deki modernleşme sürecini anlamak için önemli bir kaynaktır. Bu çalışma, söz konusu bölümü Derridacı eleştirel bir sistematik okuma yöntemi olan yapısökümle analiz ederek, metnin varsayımlarını eleştirel sorgulamaya açmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda metinde yer alan karşıt ikilikler üzerinden Türk modernleşmesinin hiyerarşik yapısı sorgulanmaktadır. Yapısöküm aracılığıyla, metinde önceden kabul edilmiş varsayımlar, sabit anlamlar ve güç yapıları eleştirel bir şekilde incelenmektedir. Yapısöküm yaklaşımı, çoklu bakış açılarını benimsemeyi, içsel çelişkileri ortaya çıkarmayı, yerleşik çerçeveleri sorgulamayı ve daha derin anlam katmanlarını açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, makalenin giriş bölümü, Atay’ın romanının Türkiye’deki modernleşme tartışması bağlamında önemini vurgulamaktadır. Makalede Tutunamayanlar üzerine literatür, Fredric Jameson’ın kavramsallaştırması olan “ulusal alegori” tartışması ekseninde ele alınmıştır. Bu bağlamda, kişisel bir arayıştan yola çıkan romanda, tarihsel figürlerin yer aldığı bir rüya sahnesinin ne anlama geldiği ve modernizm açısından nasıl ele alınacağı tartışılmıştır. Makale, metnin eleştirel bir sistematik okumasıyla yaygın kabul gören varsayımları ve yorumları sorunsallaştırma niyetini açıkça belirtmektedir. Yöntem bölümü, yapısöküm yaklaşımını bir analiz yöntemi olarak kullanmanın imkânlarını tartışarak metnin analizinde kullanılacak stratejileri tartışmaktadır. Bununla birlikte karşıt ikilikler ve différance kavramsallaştırmalarının metnin analizinde ne şekilde kullanılacakları açıklanmaktadır. Analiz bölümü, metnin detaylı bir incelemesi ile dilbilimsel, anlatısal ve tematik unsurların içsel anlam katmanlarını ortaya çıkarmaktadır. Atay’ın, Cumhuriyet’in modernleşme projesine yönelik eleştirisi, resmi tarih yazımı ve Cumhuriyet devrimlerinin içselleştirilememesi temaları bağlamında tartışılmaktadır. Makale, Atay’ın eleştirisinin, karşısında durduğu karşıt ikilikleri yeniden ürettiğini göstermektedir.

Özet (İngilizce, çeviri)

Critique of Modernization in Tutunamayanlar: “Abdulhamid Dream”

This article aims to undertake a comprehensive analysis of a pivotal passage titled ‘Abdulhamid Dream’ from Oğuz Atay’s renowned novel, Tutunamayanlar (The Disconnected), originally published in 1971. Widely regarded as one of the most significant literary works in Turkey, Tutunamayanlar serves as a crucial resource for examining the complexities of modernization. Through subjecting the passage to a systematic examination, this study aims to challenge prevailing assumptions and disrupt fixed interpretations using Derridean deconstruction. By problematizing dualities in the text, this study questions the hierarchical structure of Turkish modernization. Through deconstructive analysis, the inherent assumptions, fixed meanings, and power structures within the text will be critically scrutinized and interrogated. This approach involves adopting multiple perspectives, unearthing inherent contradictions, and questioning established frameworks, with the aim of unmasking deeper layers of meaning. For this purpose, The Introduction highlights the significance of Atay’s novel in the context of the discourse on modernization in Turkey. In this section, the literature on Tutunamayanlar is discussed within the framework of the debate surrounding Fredric Jameson’s concept of the ‘national allegory.’ In this context, the novel, which originates from a personal quest, delves into the significance of a dream scene featuring historical figures and how it will be approached from the perspective of modernism. The article clearly outlines its intention to challenge prevailing assumptions and interpretations through a rigorous and systematic examination of the text. The Methodology section discusses the possibilities of using the deconstruction approach as an analytical method and discusses the strategies to be used in the analysis of the text. Additionally, it explains how concepts of binary oppositions and différance will be utilized in the analysis of the text. The Analysis section reveals the internal layers of meaning by conducting a detailed examination of the text and examining its linguistic, narrative, and thematic elements. Atay’s criticism of the modernization project of the Republic, the themes of official historiography, and the inability to internalize the Republican revolutions are discussed in the context. The article demonstrates that Atay’s critique inadvertently reproduces the binary oppositions he stands against.

Anahtar sözcükler

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

  1. Ahıshalı, R. (1999). Divan-ı Hümayun teşkilatı. G. Eren, K. Çiçek, & C. Oğuz (Yay. haz.), Osmanlı 6: Teşkilat içinde (ss. 24-33). Yeni Türkiye Yayınları.
  2. Ahmad, A. (1987). Jameson's rhetoric of otherness and the "national allegory". Social Text, 17, 3-25, https://doi.org/10.2307/466475
  3. Atay, O. (2017). Günlük. İletişim.
  4. Atay, O. (2018). Tutunamayanlar. İletişim.
  5. Bertens, H. (2019). Edebi Teori. Sel.
  6. Derrida, J. (1973). Differance. D. B. Garver (Yay. haz.), Speech and phenomena, and other essays on Husserl's theory of signs içinde (s. 129-160). Northwestern University Press.
  7. Derrida, J. (1982). Signature Event Context. A. Bass (Yay. haz.), Margins of philosophy içinde (ss. 307-330). The Harvester Press.
  8. Derrida, J. (1988). Letter to Japanese Friend. D. Wood, & R. Bernasconi (Yay. haz.), Derrida and differance içinde (ss. 1-5). Northwestern University Press.
  9. Derrida, J. (1988). Limited Inc. Northwestern University Press.
  10. Derrida, J. (2010). Gramatoloji (İ. Birkan, Çev.). Bilgesu.
  11. Derrida, J. (2014). Yasanın gücü, otoritenin mistik temeli. A. Çelebi (Yay. haz.), Şiddetin eleştirisi üzerine içinde (ss. 43-133). Metis.
  12. Derrida, J. (2020a). Yazı ve fark. Metis.
  13. Derrida, J. (2020b). Yasanın önünde. J. Derrida (Yay. haz.), Edebiyat edimleri içinde (ss. 217-264). Ketebe.
  14. Derrida, J. (2020c). “...o tehlikeli eklenti...”. J. Derrida (Yay. haz.), Edebiyat edimleri içinde (ss. 87-125). Ketebe.
  15. Ecevit, Y. (2021). “Ben Buradayım...”: Oğuz Atay'ın biyografik ve kurmaca dünyası. İletişim.
  16. Ertuğrul, S. (2003). Belated modernity and modernity as belatedness in Tutunamayanlar. The South Atlantic Quarterly, 102(2), 629-645.
  17. Gürbilek, N. (2020). Kör ayna, kayıp şark: Edebiyat ve endişe. Metis.
  18. Gürle, M. (2018). Ölülerle konuşmak: Shakespeare'den Joyce'a Tutunamayanlar’da edebi miras meselesi. İletişim.
  19. Irzık, S. (1995). Tutunamayanlar’da çok seslilik ve sınırları. Varlık, 44-47.
  20. Irzık, S. (2003). Allegorical lives: The public and the private in the modern Turkish novel. South Atlantic Quarterly, 102(2), 551-566.
  21. Jameson, F. (1986). Third-world literature in the era of multinational capitalism. Social Text, 15, 65-88, https://doi.org/10.2307/466493
  22. Moran, B. (2001). Türk romanına eleştirel bir bakış 2. İletişim.
  23. Parla, J. (2020). Don Kişot'tan bugüne roman. İletişim.
  24. Scott, J. W. (2013). Eleştirel tarihin peşinde. J. W. Scott (Yay. haz.), Feminist tarihin peşinde içinde (ss. 18-60). bgst Yayınları.
  25. Sim, S. (1999). Derrida and the end of history. Totem Books.
  26. Spivak, C. G. (2014). Gramatoloji'ye önsöz. BilgeSu.
  27. Talay‐Turner, Z. (2014). Philosophy, literature, and the dissolution of the subject: Nietzsche, Musil, Atay. Peter Lang.

Bu yayına atıf

APA 7

Özdemir, Ö., & Poyraz, T. (2022). Tutunamayanlar’da Modernleşme Eleştirisi: “Abdülhamit Rüyası”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 41(1), 174–185. https://doi.org/10.32600/huefd.1347978

BibTeX

@article{ozdemir2022tutunamayanlar,
  author = {{\"O}zdemir, {\"O}zge and Poyraz, Tu{\u{g}}{\c{c}}a},
  title = {{Tutunamayanlar'da Modernle{\c{s}}me Ele{\c{s}}tirisi: ``Abd{\"u}lhamit R{\"u}yas{\i}''}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {41},
  number = {1},
  pages = {174--185},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2022},
  issn = {1301-5737},
  doi = {10.32600/huefd.1347978},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/tutunamayanlarda-modernlesme-elestirisi-abdulhamit-ruyasi},
  language = {tr},
  keywords = {Literature Sociology},
  abstract = {Bu makalede, O{\u{g}}uz Atay'{\i}n 1971 tarihli {\"u}nl{\"u} roman{\i} Tutunamayanlar'{\i}n ``Abd{\"u}lhamit R{\"u}yas{\i}'' isimli b{\"o}l{\"u}m{\"u} analiz edilmektedir. Konusu, bi{\c{c}}imi ve tekni{\u{g}}i a{\c{c}}{\i}s{\i}ndan T{\"u}rk{\c{c}}e Edebiyat{\i}n en {\"o}nemli edebi eserlerinden biri kabul edilen Tutunamayanlar, T{\"u}rkiye'deki modernle{\c{s}}me s{\"u}recini anlamak i{\c{c}}in {\"o}nemli bir kaynakt{\i}r. Bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma, s{\"o}z konusu b{\"o}l{\"u}m{\"u} Derridac{\i} ele{\c{s}}tirel bir sistematik okuma y{\"o}ntemi olan yap{\i}s{\"o}k{\"u}mle analiz ederek, metnin varsay{\i}mlar{\i}n{\i} ele{\c{s}}tirel sorgulamaya a{\c{c}}may{\i} ama{\c{c}}lamaktad{\i}r. Bu kapsamda metinde yer alan kar{\c{s}}{\i}t ikilikler {\"u}zerinden T{\"u}rk modernle{\c{s}}mesinin hiyerar{\c{s}}ik yap{\i}s{\i} sorgulanmaktad{\i}r. Yap{\i}s{\"o}k{\"u}m arac{\i}l{\i}{\u{g}}{\i}yla, metinde {\"o}nceden kabul edilmi{\c{s}} varsay{\i}mlar, sabit anlamlar ve g{\"u}{\c{c}} yap{\i}lar{\i} ele{\c{s}}tirel bir {\c{s}}ekilde incelenmektedir. Yap{\i}s{\"o}k{\"u}m yakla{\c{s}}{\i}m{\i}, {\c{c}}oklu bak{\i}{\c{s}} a{\c{c}}{\i}lar{\i}n{\i} benimsemeyi, i{\c{c}}sel {\c{c}}eli{\c{s}}kileri ortaya {\c{c}}{\i}karmay{\i}, yerle{\c{s}}ik {\c{c}}er{\c{c}}eveleri sorgulamay{\i} ve daha derin anlam katmanlar{\i}n{\i} a{\c{c}}{\i}{\u{g}}a {\c{c}}{\i}karmay{\i} ama{\c{c}}lamaktad{\i}r. Bu ama{\c{c}}la, makalenin giri{\c{s}} b{\"o}l{\"u}m{\"u}, Atay'{\i}n roman{\i}n{\i}n T{\"u}rkiye'deki modernle{\c{s}}me tart{\i}{\c{s}}mas{\i} ba{\u{g}}lam{\i}nda {\"o}nemini vurgulamaktad{\i}r. Makalede Tutunamayanlar {\"u}zerine literat{\"u}r, Fredric Jameson'{\i}n kavramsalla{\c{s}}t{\i}rmas{\i} olan ``ulusal alegori'' tart{\i}{\c{s}}mas{\i} ekseninde ele al{\i}nm{\i}{\c{s}}t{\i}r. Bu ba{\u{g}}lamda, ki{\c{s}}isel bir aray{\i}{\c{s}}tan yola {\c{c}}{\i}kan romanda, tarihsel fig{\"u}rlerin yer ald{\i}{\u{g}}{\i} bir r{\"u}ya sahnesinin ne anlama geldi{\u{g}}i ve modernizm a{\c{c}}{\i}s{\i}ndan nas{\i}l ele al{\i}naca{\u{g}}{\i} tart{\i}{\c{s}}{\i}lm{\i}{\c{s}}t{\i}r. Makale, metnin ele{\c{s}}tirel bir sistematik okumas{\i}yla yayg{\i}n kabul g{\"o}ren varsay{\i}mlar{\i} ve yorumlar{\i} sorunsalla{\c{s}}t{\i}rma niyetini a{\c{c}}{\i}k{\c{c}}a belirtmektedir. Y{\"o}ntem b{\"o}l{\"u}m{\"u}, yap{\i}s{\"o}k{\"u}m yakla{\c{s}}{\i}m{\i}n{\i} bir analiz y{\"o}ntemi olarak kullanman{\i}n imk{\^a}nlar{\i}n{\i} tart{\i}{\c{s}}arak metnin analizinde kullan{\i}lacak stratejileri tart{\i}{\c{s}}maktad{\i}r. Bununla birlikte kar{\c{s}}{\i}t ikilikler ve diff{\'{e}}rance kavramsalla{\c{s}}t{\i}rmalar{\i}n{\i}n metnin analizinde ne {\c{s}}ekilde kullan{\i}lacaklar{\i} a{\c{c}}{\i}klanmaktad{\i}r. Analiz b{\"o}l{\"u}m{\"u}, metnin detayl{\i} bir incelemesi ile dilbilimsel, anlat{\i}sal ve tematik unsurlar{\i}n i{\c{c}}sel anlam katmanlar{\i}n{\i} ortaya {\c{c}}{\i}karmaktad{\i}r. Atay'{\i}n, Cumhuriyet'in modernle{\c{s}}me projesine y{\"o}nelik ele{\c{s}}tirisi, resmi tarih yaz{\i}m{\i} ve Cumhuriyet devrimlerinin i{\c{c}}selle{\c{s}}tirilememesi temalar{\i} ba{\u{g}}lam{\i}nda tart{\i}{\c{s}}{\i}lmaktad{\i}r. Makale, Atay'{\i}n ele{\c{s}}tirisinin, kar{\c{s}}{\i}s{\i}nda durdu{\u{g}}u kar{\c{s}}{\i}t ikilikleri yeniden {\"u}retti{\u{g}}ini g{\"o}stermektedir.},
  affiliation = {HACETTEPE {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I} and HACETTEPE {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}
.bib

RIS

TY  - JOUR
AU  - Özdemir, Özge
AU  - Poyraz, Tuğça
TI  - Tutunamayanlar’da Modernleşme Eleştirisi: “Abdülhamit Rüyası”
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 41
IS  - 1
PY  - 2022
SP  - 174
EP  - 185
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
DO  - 10.32600/huefd.1347978
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/tutunamayanlarda-modernlesme-elestirisi-abdulhamit-ruyasi
AB  - Bu makalede, Oğuz Atay’ın 1971 tarihli ünlü romanı Tutunamayanlar’ın “Abdülhamit Rüyası” isimli bölümü analiz edilmektedir. Konusu, biçimi ve tekniği açısından Türkçe Edebiyatın en önemli edebi eserlerinden biri kabul edilen Tutunamayanlar, Türkiye’deki modernleşme sürecini anlamak için önemli bir kaynaktır. Bu çalışma, söz konusu bölümü Derridacı eleştirel bir sistematik okuma yöntemi olan yapısökümle analiz ederek, metnin varsayımlarını eleştirel sorgulamaya açmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda metinde yer alan karşıt ikilikler üzerinden Türk modernleşmesinin hiyerarşik yapısı sorgulanmaktadır. Yapısöküm aracılığıyla, metinde önceden kabul edilmiş varsayımlar, sabit anlamlar ve güç yapıları eleştirel bir şekilde incelenmektedir. Yapısöküm yaklaşımı, çoklu bakış açılarını benimsemeyi, içsel çelişkileri ortaya çıkarmayı, yerleşik çerçeveleri sorgulamayı ve daha derin anlam katmanlarını açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, makalenin giriş bölümü, Atay’ın romanının Türkiye’deki modernleşme tartışması bağlamında önemini vurgulamaktadır. Makalede Tutunamayanlar üzerine literatür, Fredric Jameson’ın kavramsallaştırması olan “ulusal alegori” tartışması ekseninde ele alınmıştır. Bu bağlamda, kişisel bir arayıştan yola çıkan romanda, tarihsel figürlerin yer aldığı bir rüya sahnesinin ne anlama geldiği ve modernizm açısından nasıl ele alınacağı tartışılmıştır. Makale, metnin eleştirel bir sistematik okumasıyla yaygın kabul gören varsayımları ve yorumları sorunsallaştırma niyetini açıkça belirtmektedir. Yöntem bölümü, yapısöküm yaklaşımını bir analiz yöntemi olarak kullanmanın imkânlarını tartışarak metnin analizinde kullanılacak stratejileri tartışmaktadır. Bununla birlikte karşıt ikilikler ve différance kavramsallaştırmalarının metnin analizinde ne şekilde kullanılacakları açıklanmaktadır. Analiz bölümü, metnin detaylı bir incelemesi ile dilbilimsel, anlatısal ve tematik unsurların içsel anlam katmanlarını ortaya çıkarmaktadır. Atay’ın, Cumhuriyet’in modernleşme projesine yönelik eleştirisi, resmi tarih yazımı ve Cumhuriyet devrimlerinin içselleştirilememesi temaları bağlamında tartışılmaktadır. Makale, Atay’ın eleştirisinin, karşısında durduğu karşıt ikilikleri yeniden ürettiğini göstermektedir.
KW  - Literature Sociology
LA  - tr
AD  - HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
AD  - HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
ER  -
.ris