Tanıtım ortamı: HB Tech'in Hacettepe Üniversitesi için hazırladığı JournTech demosudur, üniversitenin resmî sitesi değildir. Künyeler herkese açık kaynaklardan örnek olarak alınmıştır; başvuru ve hakem örnekleri kurgusaldır.
EN
Makale

Çaltılar Höyük’te Damarlı Boyalı Seramik Geleneği

  1. 1 ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ
  2. 2 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 0, Sayı Advanced Online (2025) s. 644–666

  • 2025
  • Türkçe
AtıfYayına harici sitede erişin

Bu kayıt derginin DergiPark arşivinden aktarılmıştır; özgün sayfası: DergiPark

Özet

Çaltılar Höyük, Muğla ili Seydikemer ilçesine bağlı Çaltılar mahallesinde yer almaktadır. Höyükte, 2021 yılından itibaren başlatılan sistemli kazı çalışmaları sonucunda Arkaik Dönem’e tarihlendirilen ve iki alt evreden oluştuğu anlaşılan bir kültür katı tespit edilmiştir. Höyükteki stratigrafik veriler, Arkaik Dönem’in erken ve geç evrelerini net bir biçimde ayırmakta, erken evrenin bir deprem ile sona erdiği ve yerleşimin geç evrede yeniden düzenlendiği anlaşılmaktadır. Altı farklı sektörde gerçekleştirilen kazı çalışmalarında, makalenin odak noktasını oluşturan ve literatürde “Lidya Seramiği” olarak tanımlanan buluntular belgelenmiştir. Bu bağlamda, “Damarlı Boyalı” olarak adlandırılan teknikle bezenmiş seramiğin yerleşimde iki farklı gruba ayrıldığı tespit edilmiştir. Birinci grup olarak nitelendirilen örneklerin daha iyi ısıda pişirme, kontrollü bir fırınlama ve bezemede estetik bir uygulama görülürken, ikinci grup hamur özellikleri ve bezeme işlenişine bakılarak daha basit bir uygulama ile diğer örneklerden ayrıldığı belirlenmiştir. Çaltılar Höyük’te tespit edilen “Lidya Seramiği” grubu içinde; tabak, ayaklı tabak, çanak, depo kapları ve phiale gibi farklı formların yanı sıra formu tam olarak belirlenemeyen gövde parçaları yer almaktadır. Bu buluntular, yerleşimin geniş bir kültürel ve ticari etkileşim ağının içerisinde yer aldığını ortaya koymaktadır. Lidya seramiklerinin MÖ 7–6. yy arasında geniş bir coğrafyada yayılım göstermesi, Çaltılar Höyük’te ele geçen örneklerin bu döneme tarihlendirilmesine olanak sağlamaktadır. Bu çerçevede Çaltılar Höyük’ün doğrudan ya da dolaylı olarak, Batı Anadolu’da merkezi bir güce sahip Lidya Krallığı ile ilişkilerini ortaya koymaktadır.

Özet (İngilizce, çeviri)

Streaked Ware at Çaltılar Höyük

Çaltılar Höyük is located in the Çaltılar neighborhood of the Seydikemer district in Muğla Province. Systematic excavations initiated at the site in 2021 have revealed a cultural layer dated to the Archaic Period, which appears to comprise two sub–phases. Stratigraphic evidence clearly differentiates the early and late phases of the Archaic Period, indicating that the earlier phase ended with an earthquake, after which the settlement was reorganized in the later phase. Excavations conducted across six sectors have yielded finds classified in the literature as “Lydian pottery,” which constitute the main focus of this study. In this context, ceramics decorated using the Streaked Ware (Damarlı Boyalı) technique were identified and categorized into two groups. The first group is distinguished by higher firing temperatures, controlled kiln use, and aesthetically refined decoration, whereas the second group, based on clay composition and decorative execution, exhibits simpler production techniques. The Lydian pottery assemblage at Çaltılar Höyük includes forms such as plates, stemmed dishes, bowls, storage jars, and phialai, as well as body sherds whose precise forms could not be fully determined. These finds indicate that the settlement was part of a broader network of cultural and commercial interaction. The wide geographical distribution of Lydian ceramics during the 7th–6th centuries BCE allows the Çaltılar Höyük examples to be dated to this period. Within this framework, Çaltılar Höyük appears to have maintained direct or indirect connections with the Lydian Kingdom, which held a central position of power in Western Anatolia.

Anahtar sözcükler

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

  1. Akdeniz, E. ve Erön, A. (2017). Traces of Lydian culture on Northern Lydia: Lydian pottery from the Thyateira–Hastane Mound excavation. TÜBA–AR, 20, 79–92.
  2. Arslan, N. (2010). Kilikia bölgesi Demir Çağı seramikleri: İthal boyalı seramikler ve ilişkiler. Ege Yayınları.
  3. Aykurt, A., Böyükulusoy, K., ve Oğuzhanoğlu, U. (2023). Çaltılar Höyük 2021 yılı kazıları. Kazı Sonuçları Toplantısı, 42(1), 314–332.
  4. Aykurt, A., Böyükulusoy, K. ve Oğuzhanoğlu, U. (2024). Çaltılar Höyük 2022 yılı kazıları. Kazı Sonuçları Toplantısı, 43(4), 333–354.
  5. Aykurt, A., Böyükulusoy, K. ve Oğuzhanoğlu, U. (2025). Çaltılar Höyük 2023 yılı kazıları. Kazı Sonuçları Toplantısı, 44(1), 229–246.
  6. Başyiğit, K. (2024). Laodikeia’nın demir çağı seramikleri [Yüksek Lisans Tezi]. Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizli.
  7. Cahill, N. (Ed.). (2010). Lidyalılar ve dünyaları / The Lydians and their world (ss. 88–89) Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık.
  8. Clark, J. A., Elston, M. ve Hart, M. L. (2002). Understandig Greek vases: A guide to terms, styles, and techniques. Getty Publications.
  9. Coulton, J. J. (1993). North Lycia before the Romans. J. Borchhardt ve G. Dobesch (Yay. haz.), Akten des II. Internationalen Lykien–Symposions, Wien, 6.–12. Mai 1990 içinde (ss. 79–85). Vienna.
  10. Çakan, S. M. (2018). Hastane Höyük kazılarında ele geçen MÖ 8–6. yüzyıllar arasında Thyateira antik kenti [Yüksek lisans tezi]. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  11. Çakan, S.M. ve Erön, A. (2021). Tisna Antik Kentinde bulunan Lidya seramikleri üzerine ilk düşünceler. Arkhaia Anatolika 4, 1–14.
  12. Çokay–Kepçe, S. (2009). The pottery from Uylupınar necropolis. Adalya, 12, 29–76.
  13. Derin, B. (2014). Nif (Olympos) Dağı Geometrik ve Arkaik Dönem keramik buluntuları [Yüksek Lisans Tezi]. Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  14. Gider–Büyüközer, Z. (2014). Börükçü Nekropol alanından bir Arkaik mezar. TÜBA–AR, 17, 111–128.
  15. Greenewalt, C. H. (2010). Lidya’da çömlekçilik / Lydian pottery. N. D. Cahill (Yay. haz.), Lidyalılar ve dünyaları / The Lydians and their world içinde (ss. 107–124). Yapı Kredi Yayınları.
  16. Gürtekin, R. G. (1998). Lidya seramiğinde yabancı etkiler [Doktora Tezi]. Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  17. Gürtekin–Demir, R. G. (2002). Lydian painted pottery at Daskyleion. Anatolian Studies, 52, 111–143. https://doi.org/10.2307/3643079
  18. Gürtekin–Demir, R. G. (2007). Provincial production of Lydian painted pottery. A. Sagona & A. Çilingiroğlu (Yay. haz.), Anatolian Iron Ages 6: The proceedings of the Sixth Anatolian Iron Ages Colloquium held at Eskişehir (16–20 August 2004), Ancient Near Eastern Studies Supplement 20 içinde (ss. 47–77). Peeters.
  19. Gürtekin–Demir, R. G. (2021). Lydian painted pottery abroad: The Gordion excavation 1950–1973. Philadelphia.
  20. Gürtekin–Demir, R. G., Momsenn, H. ve Kerschner, M. (2022). Regional Lydian pottery at Daskleion: testing stylistic classification by chemical analysis. Anatolian Studies 72, 97–116. https://doi.org/10.1017/S0066154622000059
  21. İren, K. (2010). A new discovery in Dascylium: The Persian destruction level. P. Matthiae, F. Pinnock, L. Nigro, and N. Marchetti (Yay. haz.), Proceedings of the 6th International Congress on the Archaeology of the Ancient Near East, 5–10 May 2009, Sapienza Università di Roma (Cilt 2) içinde (ss. 249–263). Harrassowitz Verlag.
  22. Kerschner, M. (2008). Die Lyder und das Artemision von Ephesos. In Die Archäologie der Ephesischen Artemis: Gestalt und Ritual eines Heiligtums. OAI.
  23. Kerschner, M. (2010). Lidyalıların komşuları: İyonyalılar ve Aiolliler. N. Cahill (Yay. haz.), Lidyalılar ve dünyaları içinde (ss. 247–266). Yapı Kredi Yayınları.
  24. Kılınç, A. (2019). Ephesos grubu seramikler [Yüksek lisans Tezi]. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  25. Mierse, W. E. (1986). Lydian pottery at Aphrodisias. M. S. Joukowsky (Yay. haz.), Prehistoric Aphrodisias: An account of the excavations and artifact studies içinde (ss. 413–424). Brown University.
  26. Mitten, G. D. ve Yüğrüm, G. (1974). Ahlatlı Tepecik beside the Gygean Lake. Archaeology, 27(1), 22–29.
  27. Momigliano, N., Greaves, A., vd. (2011). Settlement history and material culture in Southwest Turkey: Report on the 2008–2010 survey at Çaltılar Höyük (Northern Lycia). Anatolian Studies, 61, 61–121.
  28. Özver, A. (2012). Aigai’den ele geçen Arkaik Dönem seramikleri [Yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  29. Saka, A. ve Aktaş, R. (2018). A group of Archaic pottery from Çandarlı at the İzmir Archaeological Museum. R. G. Gürtekin–Demir, H. Cevizoğlu, Y. Polat ve G. Polat (Yay. haz.), Archaic and Classical Western Anatolia: New perspectives in ceramic studies içinde (ss. 261–283). Peeters.
  30. Uzun, K. (2007). Klazomenai dalgalı çizgi bezekli seramiği [Doktora tezi]. Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  31. Yeter–Atalar, B. (2019). Daskyleion’da bulunan açık kaplar [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  32. Sardis Expedition. (n.d.). Phiale. Retrieved May 12, 2025 tarihinde https://sardisexpedition.org/en/search?page=2&q=phiale adresinden erişildi.

Bu yayına atıf

APA 7

Göçmen, N., & Aykurt, A. (2025). Çaltılar Höyük’te Damarlı Boyalı Seramik Geleneği. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 0(Advanced Online), 644–666. https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/caltilar-hoyukte-damarli-boyali-seramik-gelenegi

BibTeX

@article{gocmen2025caltilar,
  author = {G{\"o}{\c{c}}men, Nur{\c{c}}in and Aykurt, Ay{\c{s}}eg{\"u}l},
  title = {{{\c{C}}alt{\i}lar H{\"o}y{\"u}k'te Damarl{\i} Boyal{\i} Seramik Gelene{\u{g}}i}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {0},
  number = {Advanced Online},
  pages = {644--666},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2025},
  month = {6},
  issn = {1301-5737},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/caltilar-hoyukte-damarli-boyali-seramik-gelenegi},
  language = {tr},
  keywords = {Archaic Period Archeology},
  abstract = {{\c{C}}alt{\i}lar H{\"o}y{\"u}k, Mu{\u{g}}la ili Seydikemer il{\c{c}}esine ba{\u{g}}l{\i} {\c{C}}alt{\i}lar mahallesinde yer almaktad{\i}r. H{\"o}y{\"u}kte, 2021 y{\i}l{\i}ndan itibaren ba{\c{s}}lat{\i}lan sistemli kaz{\i} {\c{c}}al{\i}{\c{s}}malar{\i} sonucunda Arkaik D{\"o}nem'e tarihlendirilen ve iki alt evreden olu{\c{s}}tu{\u{g}}u anla{\c{s}}{\i}lan bir k{\"u}lt{\"u}r kat{\i} tespit edilmi{\c{s}}tir. H{\"o}y{\"u}kteki stratigrafik veriler, Arkaik D{\"o}nem'in erken ve ge{\c{c}} evrelerini net bir bi{\c{c}}imde ay{\i}rmakta, erken evrenin bir deprem ile sona erdi{\u{g}}i ve yerle{\c{s}}imin ge{\c{c}} evrede yeniden d{\"u}zenlendi{\u{g}}i anla{\c{s}}{\i}lmaktad{\i}r. Alt{\i} farkl{\i} sekt{\"o}rde ger{\c{c}}ekle{\c{s}}tirilen kaz{\i} {\c{c}}al{\i}{\c{s}}malar{\i}nda, makalenin odak noktas{\i}n{\i} olu{\c{s}}turan ve literat{\"u}rde ``Lidya Serami{\u{g}}i'' olarak tan{\i}mlanan buluntular belgelenmi{\c{s}}tir. Bu ba{\u{g}}lamda, ``Damarl{\i} Boyal{\i}'' olarak adland{\i}r{\i}lan teknikle bezenmi{\c{s}} serami{\u{g}}in yerle{\c{s}}imde iki farkl{\i} gruba ayr{\i}ld{\i}{\u{g}}{\i} tespit edilmi{\c{s}}tir. Birinci grup olarak nitelendirilen {\"o}rneklerin daha iyi {\i}s{\i}da pi{\c{s}}irme, kontroll{\"u} bir f{\i}r{\i}nlama ve bezemede estetik bir uygulama g{\"o}r{\"u}l{\"u}rken, ikinci grup hamur {\"o}zellikleri ve bezeme i{\c{s}}leni{\c{s}}ine bak{\i}larak daha basit bir uygulama ile di{\u{g}}er {\"o}rneklerden ayr{\i}ld{\i}{\u{g}}{\i} belirlenmi{\c{s}}tir. {\c{C}}alt{\i}lar H{\"o}y{\"u}k'te tespit edilen ``Lidya Serami{\u{g}}i'' grubu i{\c{c}}inde; tabak, ayakl{\i} tabak, {\c{c}}anak, depo kaplar{\i} ve phiale gibi farkl{\i} formlar{\i}n yan{\i} s{\i}ra formu tam olarak belirlenemeyen g{\"o}vde par{\c{c}}alar{\i} yer almaktad{\i}r. Bu buluntular, yerle{\c{s}}imin geni{\c{s}} bir k{\"u}lt{\"u}rel ve ticari etkile{\c{s}}im a{\u{g}}{\i}n{\i}n i{\c{c}}erisinde yer ald{\i}{\u{g}}{\i}n{\i} ortaya koymaktad{\i}r. Lidya seramiklerinin M{\"O} 7--6. yy aras{\i}nda geni{\c{s}} bir co{\u{g}}rafyada yay{\i}l{\i}m g{\"o}stermesi, {\c{C}}alt{\i}lar H{\"o}y{\"u}k'te ele ge{\c{c}}en {\"o}rneklerin bu d{\"o}neme tarihlendirilmesine olanak sa{\u{g}}lamaktad{\i}r. Bu {\c{c}}er{\c{c}}evede {\c{C}}alt{\i}lar H{\"o}y{\"u}k'{\"u}n do{\u{g}}rudan ya da dolayl{\i} olarak, Bat{\i} Anadolu'da merkezi bir g{\"u}ce sahip Lidya Krall{\i}{\u{g}}{\i} ile ili{\c{s}}kilerini ortaya koymaktad{\i}r.},
  affiliation = {ANKARA HACI BAYRAM VEL{\.I} {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I} and HACETTEPE {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}
.bib

RIS

TY  - JOUR
AU  - Göçmen, Nurçin
AU  - Aykurt, Ayşegül
TI  - Çaltılar Höyük’te Damarlı Boyalı Seramik Geleneği
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 0
IS  - Advanced Online
PY  - 2025
DA  - 2025/06/11/
SP  - 644
EP  - 666
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/caltilar-hoyukte-damarli-boyali-seramik-gelenegi
AB  - Çaltılar Höyük, Muğla ili Seydikemer ilçesine bağlı Çaltılar mahallesinde yer almaktadır. Höyükte, 2021 yılından itibaren başlatılan sistemli kazı çalışmaları sonucunda Arkaik Dönem’e tarihlendirilen ve iki alt evreden oluştuğu anlaşılan bir kültür katı tespit edilmiştir. Höyükteki stratigrafik veriler, Arkaik Dönem’in erken ve geç evrelerini net bir biçimde ayırmakta, erken evrenin bir deprem ile sona erdiği ve yerleşimin geç evrede yeniden düzenlendiği anlaşılmaktadır. Altı farklı sektörde gerçekleştirilen kazı çalışmalarında, makalenin odak noktasını oluşturan ve literatürde “Lidya Seramiği” olarak tanımlanan buluntular belgelenmiştir. Bu bağlamda, “Damarlı Boyalı” olarak adlandırılan teknikle bezenmiş seramiğin yerleşimde iki farklı gruba ayrıldığı tespit edilmiştir. Birinci grup olarak nitelendirilen örneklerin daha iyi ısıda pişirme, kontrollü bir fırınlama ve bezemede estetik bir uygulama görülürken, ikinci grup hamur özellikleri ve bezeme işlenişine bakılarak daha basit bir uygulama ile diğer örneklerden ayrıldığı belirlenmiştir. Çaltılar Höyük’te tespit edilen “Lidya Seramiği” grubu içinde; tabak, ayaklı tabak, çanak, depo kapları ve phiale gibi farklı formların yanı sıra formu tam olarak belirlenemeyen gövde parçaları yer almaktadır. Bu buluntular, yerleşimin geniş bir kültürel ve ticari etkileşim ağının içerisinde yer aldığını ortaya koymaktadır. Lidya seramiklerinin MÖ 7–6. yy arasında geniş bir coğrafyada yayılım göstermesi, Çaltılar Höyük’te ele geçen örneklerin bu döneme tarihlendirilmesine olanak sağlamaktadır. Bu çerçevede Çaltılar Höyük’ün doğrudan ya da dolaylı olarak, Batı Anadolu’da merkezi bir güce sahip Lidya Krallığı ile ilişkilerini ortaya koymaktadır.
KW  - Archaic Period Archeology
LA  - tr
AD  - ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ
AD  - HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
ER  -
.ris