Ekoşiddet, Göç ve Ekoyas Temelli Ekoeleştirel Bir Okuma: Adalet Ağaoğlu’nun 'Yüksek Gerilim' Öyküsü

APA 7

Yavuz, M. (2025). Ekoşiddet, Göç ve Ekoyas Temelli Ekoeleştirel Bir Okuma: Adalet Ağaoğlu’nun 'Yüksek Gerilim' Öyküsü. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 0(Advanced Online), 504–518. https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/ekosiddet-goc-ve-ekoyas-temelli-ekoelestirel-bir-okuma-adalet-agaoglunun-yuksek-gerilim-oykusu

BibTeX

@article{yavuz2025ekosiddet,
  author = {Yavuz, Menek{\c{s}}e},
  title = {{Eko{\c{s}}iddet, G{\"o}{\c{c}} ve Ekoyas Temelli Ekoele{\c{s}}tirel Bir Okuma: Adalet A{\u{g}}ao{\u{g}}lu'nun 'Y{\"u}ksek Gerilim' {\"O}yk{\"u}s{\"u}}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {0},
  number = {Advanced Online},
  pages = {504--518},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2025},
  month = {7},
  issn = {1301-5737},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/ekosiddet-goc-ve-ekoyas-temelli-ekoelestirel-bir-okuma-adalet-agaoglunun-yuksek-gerilim-oykusu},
  language = {tr},
  keywords = {Modern Turkish Literature in Turkiye Field},
  abstract = {{\.I}nsan ve do{\u{g}}a ili{\c{s}}kisini temel alan {\c{c}}al{\i}{\c{s}}malar, sorunlara {\c{c}}{\"o}z{\"u}m {\"o}nerileri sunarken ekolojinin de {\"o}nemini art{\i}rm{\i}{\c{s}}t{\i}r. {\.I}nsan ve do{\u{g}}a ayr{\i}lmaz bir b{\"u}t{\"u}nd{\"u}r. Plans{\i}z kentle{\c{s}}me, g{\"o}{\c{c}}ler, rant i{\c{c}}in do{\u{g}}al kaynaklar{\i}n yok edilmesi, s{\i}n{\i}rs{\i}zca t{\"u}ketilmesi, iklim sorunlar{\i} sorgulanmakla birlikte {\"o}nerilen {\c{c}}{\"o}z{\"u}m ve geli{\c{s}}tirilen y{\"o}ntemler ekobilincin olu{\c{s}}mas{\i} ve b{\"u}y{\"u}mesine yard{\i}mc{\i} olur. T{\"u}m bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}malar, farkl{\i} yakla{\c{s}}{\i}mlardan olu{\c{s}}makta ve insanl{\i}{\u{g}}{\i}n ortak bir ekosistemi payla{\c{s}}m{\i}{\c{s}} oldu{\u{g}}u g{\"o}r{\"u}{\c{s}}{\"u}n{\"u} temel almaktad{\i}r. G{\"o}{\c{c}} olgusu, bir{\c{c}}ok yakla{\c{s}}{\i}mla ele al{\i}nm{\i}{\c{s}}sa da modernizm ve sanayi toplumu temel sosyolojik olgular{\i} etraf{\i}nda birle{\c{s}}ir. B{\"o}ylece ekonomik faaliyetler, n{\"u}fus art{\i}{\c{s}}{\i} ve yo{\u{g}}unlu{\u{g}}u, demografik yap{\i}y{\i} do{\u{g}}rudan etkileyen unsurlar h{\^a}line gelir. T{\"u}rkiye'de, Cumhuriyet'ten sonra de{\u{g}}i{\c{s}}en sistem ve sosyal hayat; kentle{\c{s}}me, {\"u}retim bi{\c{c}}imi ve neticesinde g{\"o}{\c{c}}, k{\i}rsal ya{\c{s}}amdaki yap{\i}y{\i} da harekete ge{\c{c}}irir. Bu {\c{c}}er{\c{c}}evede hem kentte hem de k{\i}rsalda ekolojik doku, {\"u}retim ve t{\"u}ketim ili{\c{s}}kilerinde yeni bir boyut kazan{\i}r. Bu d{\"o}n{\"u}{\c{s}}{\"u}m{\"u}n neticesi olarak kapitalist sistem durdurulamaz bir t{\"u}ketim {\c{c}}a{\u{g}}{\i}n{\i} ba{\c{s}}lat{\i}r. Bu sonu{\c{c}}lar, hem kentte hem k{\i}rsalda g{\"o}r{\"u}len eko{\c{s}}iddetin (ecoviolence) temel kayna{\u{g}}{\i}d{\i}r. Ekoele{\c{s}}tiri yap{\i}tlar{\i}nda yer alan ekolojik bak{\i}{\c{s}} a{\c{c}}{\i}s{\i} da iki temel kavram {\"u}zerine in{\c{s}}a olunur: End{\"u}striyel {\"u}retim ve ekolojik {\c{s}}iddet. K{\i}rsalda de{\u{g}}er yitimi, k{\"u}lt{\"u}rel yozla{\c{s}}ma, tar{\i}mda makinele{\c{s}}me ard{\i}ndan gelen g{\"o}{\c{c}} ve neden oldu{\u{g}}u sosyal, ekonomik, ekolojik sorunlar anlat{\i}lar{\i}n ana izleklerini olu{\c{s}}turur. Bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}mada, g{\"o}{\c{c}} olgusu yaln{\i}zca fiziksel bir yer de{\u{g}}i{\c{s}}tirme bi{\c{c}}iminde de{\u{g}}il; ayn{\i} zamanda k{\"u}lt{\"u}rel, psikolojik ve {\"o}zellikle ekolojik ba{\u{g}}lamda bir k{\i}r{\i}lma, bir varolu{\c{s}}sal savrulu{\c{s}} ve y{\i}k{\i}m olarak de{\u{g}}erlendirilmi{\c{s}}tir. Dolay{\i}s{\i}yla toplumsal zihniyeti in{\c{s}}a eden temel unsurlar {\"u}zerinde etkisi ka{\c{c}}{\i}n{\i}lmaz olan bu kavram{\i}n estetik planda yorumlanarak edeb{\^{\i}} d{\"u}nyaya yans{\i}mas{\i} da do{\u{g}}al bir sonu{\c{c}} olarak g{\"o}r{\"u}lmelidir. Adalet A{\u{g}}ao{\u{g}}lu'nun Y{\"u}ksek Gerilim adl{\i} {\"o}yk{\"u}s{\"u}nde de g{\"o}{\c{c}} olgusu, ekoele{\c{s}}tirel kavramlarla a{\c{c}}{\i}klanmaya {\c{c}}al{\i}{\c{s}}{\i}lm{\i}{\c{s}} (eko{\c{s}}iddet, ekoyas, ekodoku) ve ekolojik, toplumsal ve iktisadi ba{\u{g}}lamlar{\i}n nas{\i}l temsil edildi{\u{g}}i ortaya konmaya {\c{c}}al{\i}{\c{s}}{\i}lm{\i}{\c{s}}t{\i}r. Bu ba{\u{g}}lamda {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma, edebiyat{\i}n g{\"o}{\c{c}} olgusunun d{\"o}n{\"u}{\c{s}}t{\"u}rme ve toplumsal belle{\u{g}}e ta{\c{s}}{\i}ma g{\"u}c{\"u}ne odaklanmakta; do{\u{g}}a-insan-g{\"o}{\c{c}} {\"u}{\c{c}}geninde olu{\c{s}}an k{\i}r{\i}lmalar{\i} A{\u{g}}ao{\u{g}}lu'nun Y{\"u}ksek Gerilim {\"o}yk{\"u}s{\"u} {\c{c}}er{\c{c}}evesinde anlamland{\i}rmay{\i} hedeflemektedir.},
  affiliation = {HAL{\.I}{\c{C}} {\"U}N{\.I}VERS{\.I}TES{\.I}}
}

RIS

TY  - JOUR
AU  - Yavuz, Menekşe
TI  - Ekoşiddet, Göç ve Ekoyas Temelli Ekoeleştirel Bir Okuma: Adalet Ağaoğlu’nun 'Yüksek Gerilim' Öyküsü
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 0
IS  - Advanced Online
PY  - 2025
DA  - 2025/07/31/
SP  - 504
EP  - 518
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/ekosiddet-goc-ve-ekoyas-temelli-ekoelestirel-bir-okuma-adalet-agaoglunun-yuksek-gerilim-oykusu
AB  - İnsan ve doğa ilişkisini temel alan çalışmalar, sorunlara çözüm önerileri sunarken ekolojinin de önemini artırmıştır. İnsan ve doğa ayrılmaz bir bütündür. Plansız kentleşme, göçler, rant için doğal kaynakların yok edilmesi, sınırsızca tüketilmesi, iklim sorunları sorgulanmakla birlikte önerilen çözüm ve geliştirilen yöntemler ekobilincin oluşması ve büyümesine yardımcı olur. Tüm bu çalışmalar, farklı yaklaşımlardan oluşmakta ve insanlığın ortak bir ekosistemi paylaşmış olduğu görüşünü temel almaktadır. Göç olgusu, birçok yaklaşımla ele alınmışsa da modernizm ve sanayi toplumu temel sosyolojik olguları etrafında birleşir. Böylece ekonomik faaliyetler, nüfus artışı ve yoğunluğu, demografik yapıyı doğrudan etkileyen unsurlar hâline gelir. Türkiye’de, Cumhuriyet’ten sonra değişen sistem ve sosyal hayat; kentleşme, üretim biçimi ve neticesinde göç, kırsal yaşamdaki yapıyı da harekete geçirir. Bu çerçevede hem kentte hem de kırsalda ekolojik doku, üretim ve tüketim ilişkilerinde yeni bir boyut kazanır. Bu dönüşümün neticesi olarak kapitalist sistem durdurulamaz bir tüketim çağını başlatır. Bu sonuçlar, hem kentte hem kırsalda görülen ekoşiddetin (ecoviolence) temel kaynağıdır. Ekoeleştiri yapıtlarında yer alan ekolojik bakış açısı da iki temel kavram üzerine inşa olunur: Endüstriyel üretim ve ekolojik şiddet. Kırsalda değer yitimi, kültürel yozlaşma, tarımda makineleşme ardından gelen göç ve neden olduğu sosyal, ekonomik, ekolojik sorunlar anlatıların ana izleklerini oluşturur. Bu çalışmada, göç olgusu yalnızca fiziksel bir yer değiştirme biçiminde değil; aynı zamanda kültürel, psikolojik ve özellikle ekolojik bağlamda bir kırılma, bir varoluşsal savruluş ve yıkım olarak değerlendirilmiştir. Dolayısıyla toplumsal zihniyeti inşa eden temel unsurlar üzerinde etkisi kaçınılmaz olan bu kavramın estetik planda yorumlanarak edebî dünyaya yansıması da doğal bir sonuç olarak görülmelidir. Adalet Ağaoğlu’nun Yüksek Gerilim adlı öyküsünde de göç olgusu, ekoeleştirel kavramlarla açıklanmaya çalışılmış (ekoşiddet, ekoyas, ekodoku) ve ekolojik, toplumsal ve iktisadi bağlamların nasıl temsil edildiği ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda çalışma, edebiyatın göç olgusunun dönüştürme ve toplumsal belleğe taşıma gücüne odaklanmakta; doğa-insan-göç üçgeninde oluşan kırılmaları Ağaoğlu’nun Yüksek Gerilim öyküsü çerçevesinde anlamlandırmayı hedeflemektedir.
KW  - Modern Turkish Literature in Turkiye Field
LA  - tr
AD  - HALİÇ ÜNİVERSİTESİ
ER  -