Tanıtım ortamı: HB Tech'in Hacettepe Üniversitesi için hazırladığı JournTech demosudur, üniversitenin resmî sitesi değildir. Künyeler herkese açık kaynaklardan örnek olarak alınmıştır; başvuru ve hakem örnekleri kurgusaldır.
EN
Makale

Memlûk Devleti’nde Yaşanan Siyasi ve Sosyal Gerilimler: Muhammed b. Kalavun’un Oğulları Dönemi (1341-1361)

  1. Aksaray Üniversitesi

Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 0, Sayı Advanced Online (2025) s. 418–429

  • 2025
  • Türkçe
AtıfYayına harici sitede erişin

Bu kayıt derginin DergiPark arşivinden aktarılmıştır; özgün sayfası: DergiPark

Özet

Tarihte kurulan her bir devlet ve toplum tarihi serüvenini, kendisi için belirlenen zaman ve mekânda, kendi iç dinamiği gereği itibariyle deneyimlemiştir. Devletler hâkimiyetleri süresince hemen hemen her alanda belli başlı bir takım sorunlarla karşı karşıya gelmiştir. Bu durumda devletler karşılaştıkları her bir sorun ya da krizin üstesinden gelmek için çözüm yolları aramıştır. Bu süreçte gerçekleşen hadiseler ise doğal olarak devletlerin ve toplumların hafızasına kazınıp tarih arşivinde yerini almıştır. Orta Çağ tarihinin önemli devletlerinden biri olan Memlûk Devletinin siyasi tarihi boyunca sultanlar ve devletin üst kademlerinde yer alan emirler arasında istisnasız bir şekilde oldukça yoğun siyasi çekişmeler yaşanmıştır. Bilhassa çalışmanın konusu olan Sultan Muhammed b Kalavun’un oğulları döneminde tam anlamıyla devletin üst kademelerinde cereyan eden siyasi tablo bu şekildedir. Memlûk Devletinde yaşanan siyasi ve sosyal gerilimler başlığıyla ele aldığım bu çalışmayı, Sultan Muhammed b Kalavun’un oğulları dönemi (1341-1361) ile sınırlandırdım. Zira ele aldığım dönem ve zaman aralığı, bu çalışma ile aktarmak istediğim değerlendirmeleri, bir makale konusu içinde arz edebilmek için oldukça idealdir. Bu çalışmada amaçladığım önemli bir husus vardır. Bu husus ele aldığım konu üzerinden Memlûk tarihine bütünsel bir bakış açısıyla yaklaşmaktır. Çalışmanın konusu kronolojik olarak, devletin kuruluşu üzerinden doksan yıl geçtikten sonrasına tekabül etmektedir. Bununla beraber çalışmanın konusunu her bir sultanın iktidar dönemini ayrı ayrı başlıklandırarak ele aldım. Zira tarihe bütünsel bir açıdan bakabilmek için çalışmanın spesifik bir şekilde sınıflandırılmış olması konunun kavranması açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmayı, dönemin kaynakları ve çağdaş araştırmalardan istifade ederek ve içerik analizi yöntemini kullanarak hazırladım.

Özet (İngilizce, çeviri)

Political and Social Tensions in the Mamluk State: The Reign of Muhammad b. Qalavun’s Sons (1341-1361)

Every state and society in history has experienced its historical trajectory within its own specific time and space, driven by its internal dynamics. Throughout their reign, states have confronted significant challenges across virtually every domain. Consequently states have sought solutions to surmount each issue or crisis they encountered. The events transpiring during this process have naturally been etched into the collective memory of states and societies taking their place within the annals of history. Throughout the political history of the Mamluk Sultanate a prominent state in Medieval history intense political rivalries invariably occurred between the sultans and the high-ranking emirs within the state hierarchy. The political scene prevailing within the high-ranking administration of the state, especially during the reign of Sultan al-Nasir Muhammad ibn Qalawun’s sons, reflects this very dynamic. Accordingly, this research conducted under the title Political and Social Tensions in the Mamluk State is confined to the era of his successors between 1341 and 1361. The period and timeframe selected for this study are highly suitable for presenting the evaluations intended within the scope of this article. A primary objective of this research is to adopt a holistic perspective on Mamluk history through the specific subject matter explored. Chronologically, the study focuses on the period starting ninety years after the establishment of the state. Accordingly, the reigns of each sultan have been examined under separate headings. This specific classification is essential for a comprehensive understanding of the subject and for facilitating a broader historical outlook. This study was prepared by drawing upon primary sources of the period and contemporary scholarly research, utilizing the method of content analysis.

Anahtar sözcükler

Dosyalar

Bu kayıt için yalnız üstveri yayımlanmıştır.

Kaynakça

  1. Ayaz, F. Y. (2017). Memlükler döneminde vezirlik. İSAM Yayınları.
  2. Baybars el-Mansûrî. (2016). et-Tuhfetu’l-Mulûkiyye fi’d-Devleti’t-Turkiyye (1252-1312). (H. Polat, Çev.). Türk Tarih Kurumu.
  3. Bayhan, Ahmet Ali. (2006). Bir tarih müzesi: Mısır. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 6, 9-24.
  4. Diniz, S. ve Düzenli, A. (2023). Memlûkler dönemi’nde bir ilim merkezi: Sargatmışiyye Medresesi. Çukurova Üniveristesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 23(2), 175-190. https://doi.org/10.30627/cuilah.1372915
  5. el-Makrizî, T. A. (1997). Kitâbu'l-mevâʿiz ve'l-iʿtibâr bi zikri'l-ḥıṭaṭ ve'l-âsâr (Cilt 2-3). (M. Zeynuhum & M. eş-Şarkâvî, Neş.). Mektebetü Medbula.
  6. el-Makrizî, T. A. (t.y.). Kitâbu's-sulûk (Cilt 3-4).
  7. el-Malatî, A. (2002). Neylü'l-emel fî zeyli'd-düvel (Cilt 1). (Ö. A. Tedmurî, Neş.). el-Mektebetü’l-Asriyye.
  8. İbn Haldun. (2011). Mukaddime (S. Uludağ, Haz.). Dergâh Yayınları.
  9. İbn İyâs, M. A. (1960). Bedâi ez-Zuhûr fî Vakâi ed-Duhûr (Cilt 1) (M. M. Ziyade, Tah.). Kitâbü’ş-Şa’b.
  10. İbn Tağrıberdî. (1972). en-Nücûmu'z-zâhire fî mülûki Mısr ve'l-Kahire (Cilt 10). (C. eş-Şeyyâl & F. M. Şeltût, Neş.). Darül Kütüb.
  11. İbn Tağrıberdî. (2013). en-Nücûmu'z-zâhire (A. Batur, Çev.). Selenge Yayınları.
  12. Kasım, K. A. (2020). Muhammed b. Kalavun. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (Cilt 30), içinde (ss. 544-545). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  13. Keleş, B. (2018). Bahrî Memlûklerde iktisadî ve ticarî hayat (1250-1382). Siyer Yayınları.
  14. Kopraman, K. Y. (2005). Mısır Memlûkleri (1250-1517). E. S. Yalçın & A. Çetin (Yay. Haz.), Prof. Dr. Kazım Y. Kopraman Makaleler içinde (ss. 614-618). Berikan Yayınevi.
  15. Kortantamer, S. (1993). Bahrî Memlûklar’da üst yönetim mensupları ve aralarındaki ilişkiler. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  16. Özbek, S. (2019). Memluklerde devlet ve saltanat I. Berikan Yayınevi.
  17. Sağlam, A. (2018). Mısır-Kahire Nâsıriyye Medresesi Vakfiyesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 249-268. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.298087
  18. Sağlam, A. (2021). en-Nâsır Muhammed devri Memlûk Türk Devleti. Türk Tarih Kurumu.
  19. Sever, M. (2020). Ortaçağ Kahire’sindde İktidar ve Dini Düşünce. Akademisyen Kitabevi.
  20. Tellioğlu, İ. (2023). Hanedanlar penceresinden Türk tarihine bakmak. Türkiyat Mecmuası, 33(1), 229-238. https://doi.org/10.26650/iuturkiyat.1263093
  21. Yiğit, F. A. (2015). Memlûk tarihinde kadın şarkıcı ve müzisyenler. Tarih İncelemeleri Dergisi, 30(1), 45-62. https://doi.org/10.18513/egetid.185915
  22. Yiğit, İ. (2004a). el-Melikü’s-Sâlih, Ebü’l-Fidâ. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (Cilt 29), içinde (s. 79). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  23. Yiğit, İ. (2004b). el-Melikü’l-Kâmil Şa’bân. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (Cilt 29), içinde (s. 70). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  24. Yiğit, İ. (2015). Memlûkler 648-923/1250-1517. Kayıhan Yayınları.
  25. Zengin, M. (2018a). Melikü’l-Mansûr Ebî Bekr b. Muhammed dönemi Memlûk Türk Devleti Tarihi (elli dokuz günlük saltanat). History Studies International Journal of History, 10(3), 265-268. https://doi.org/10.9737/hist.2018.605
  26. Zengin, M. (2018b). Melikü’l Eşref Âlâeddin Küçük Ali dönemi Memlûk Türk Devleti (6 Ağustos 1341-10 Ocak 1342). Turkish Studies History, 13(8), 217-230. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.13171

Bu yayına atıf

APA 7

Gezen, N. (2025). Memlûk Devleti’nde Yaşanan Siyasi ve Sosyal Gerilimler: Muhammed b. Kalavun’un Oğulları Dönemi (1341-1361). Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 0(Advanced Online), 418–429. https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/memluk-devletinde-yasanan-siyasi-ve-sosyal-gerilimler-muhammed-b-kalavunun-ogullari-donemi-1341-1361

BibTeX

@article{gezen2025memluk,
  author = {Gezen, Nihal},
  title = {{Meml{\^u}k Devleti'nde Ya{\c{s}}anan Siyasi ve Sosyal Gerilimler: Muhammed b. Kalavun'un O{\u{g}}ullar{\i} D{\"o}nemi (1341-1361)}},
  journal = {Hacettepe {\"U}niversitesi Edebiyat Fak{\"u}ltesi Dergisi},
  volume = {0},
  number = {Advanced Online},
  pages = {418--429},
  publisher = {Hacettepe {\"U}niversitesi},
  year = {2025},
  month = {8},
  issn = {1301-5737},
  url = {https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/memluk-devletinde-yasanan-siyasi-ve-sosyal-gerilimler-muhammed-b-kalavunun-ogullari-donemi-1341-1361},
  language = {tr},
  keywords = {Political and Civilization History of Islam},
  abstract = {Tarihte kurulan her bir devlet ve toplum tarihi ser{\"u}venini, kendisi i{\c{c}}in belirlenen zaman ve mek{\^a}nda, kendi i{\c{c}} dinami{\u{g}}i gere{\u{g}}i itibariyle deneyimlemi{\c{s}}tir. Devletler h{\^a}kimiyetleri s{\"u}resince hemen hemen her alanda belli ba{\c{s}}l{\i} bir tak{\i}m sorunlarla kar{\c{s}}{\i} kar{\c{s}}{\i}ya gelmi{\c{s}}tir. Bu durumda devletler kar{\c{s}}{\i}la{\c{s}}t{\i}klar{\i} her bir sorun ya da krizin {\"u}stesinden gelmek i{\c{c}}in {\c{c}}{\"o}z{\"u}m yollar{\i} aram{\i}{\c{s}}t{\i}r. Bu s{\"u}re{\c{c}}te ger{\c{c}}ekle{\c{s}}en hadiseler ise do{\u{g}}al olarak devletlerin ve toplumlar{\i}n haf{\i}zas{\i}na kaz{\i}n{\i}p tarih ar{\c{s}}ivinde yerini alm{\i}{\c{s}}t{\i}r. Orta {\c{C}}a{\u{g}} tarihinin {\"o}nemli devletlerinden biri olan Meml{\^u}k Devletinin siyasi tarihi boyunca sultanlar ve devletin {\"u}st kademlerinde yer alan emirler aras{\i}nda istisnas{\i}z bir {\c{s}}ekilde olduk{\c{c}}a yo{\u{g}}un siyasi {\c{c}}eki{\c{s}}meler ya{\c{s}}anm{\i}{\c{s}}t{\i}r. Bilhassa {\c{c}}al{\i}{\c{s}}man{\i}n konusu olan Sultan Muhammed b Kalavun'un o{\u{g}}ullar{\i} d{\"o}neminde tam anlam{\i}yla devletin {\"u}st kademelerinde cereyan eden siyasi tablo bu {\c{s}}ekildedir. Meml{\^u}k Devletinde ya{\c{s}}anan siyasi ve sosyal gerilimler ba{\c{s}}l{\i}{\u{g}}{\i}yla ele ald{\i}{\u{g}}{\i}m bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}may{\i}, Sultan Muhammed b Kalavun'un o{\u{g}}ullar{\i} d{\"o}nemi (1341-1361) ile s{\i}n{\i}rland{\i}rd{\i}m. Zira ele ald{\i}{\u{g}}{\i}m d{\"o}nem ve zaman aral{\i}{\u{g}}{\i}, bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}ma ile aktarmak istedi{\u{g}}im de{\u{g}}erlendirmeleri, bir makale konusu i{\c{c}}inde arz edebilmek i{\c{c}}in olduk{\c{c}}a idealdir. Bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}mada ama{\c{c}}lad{\i}{\u{g}}{\i}m {\"o}nemli bir husus vard{\i}r. Bu husus ele ald{\i}{\u{g}}{\i}m konu {\"u}zerinden Meml{\^u}k tarihine b{\"u}t{\"u}nsel bir bak{\i}{\c{s}} a{\c{c}}{\i}s{\i}yla yakla{\c{s}}makt{\i}r. {\c{C}}al{\i}{\c{s}}man{\i}n konusu kronolojik olarak, devletin kurulu{\c{s}}u {\"u}zerinden doksan y{\i}l ge{\c{c}}tikten sonras{\i}na tekab{\"u}l etmektedir. Bununla beraber {\c{c}}al{\i}{\c{s}}man{\i}n konusunu her bir sultan{\i}n iktidar d{\"o}nemini ayr{\i} ayr{\i} ba{\c{s}}l{\i}kland{\i}rarak ele ald{\i}m. Zira tarihe b{\"u}t{\"u}nsel bir a{\c{c}}{\i}dan bakabilmek i{\c{c}}in {\c{c}}al{\i}{\c{s}}man{\i}n spesifik bir {\c{s}}ekilde s{\i}n{\i}fland{\i}r{\i}lm{\i}{\c{s}} olmas{\i} konunun kavranmas{\i} a{\c{c}}{\i}s{\i}ndan {\"o}nem ta{\c{s}}{\i}maktad{\i}r. Bu {\c{c}}al{\i}{\c{s}}may{\i}, d{\"o}nemin kaynaklar{\i} ve {\c{c}}a{\u{g}}da{\c{s}} ara{\c{s}}t{\i}rmalardan istifade ederek ve i{\c{c}}erik analizi y{\"o}ntemini kullanarak haz{\i}rlad{\i}m.},
  affiliation = {Aksaray {\"U}niversitesi}
}
.bib

RIS

TY  - JOUR
AU  - Gezen, Nihal
TI  - Memlûk Devleti’nde Yaşanan Siyasi ve Sosyal Gerilimler: Muhammed b. Kalavun’un Oğulları Dönemi (1341-1361)
T2  - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
VL  - 0
IS  - Advanced Online
PY  - 2025
DA  - 2025/08/25/
SP  - 418
EP  - 429
PB  - Hacettepe Üniversitesi
SN  - 1301-5737
UR  - https://hacettepe.hbtech.com.tr/yayin/memluk-devletinde-yasanan-siyasi-ve-sosyal-gerilimler-muhammed-b-kalavunun-ogullari-donemi-1341-1361
AB  - Tarihte kurulan her bir devlet ve toplum tarihi serüvenini, kendisi için belirlenen zaman ve mekânda, kendi iç dinamiği gereği itibariyle deneyimlemiştir. Devletler hâkimiyetleri süresince hemen hemen her alanda belli başlı bir takım sorunlarla karşı karşıya gelmiştir. Bu durumda devletler karşılaştıkları her bir sorun ya da krizin üstesinden gelmek için çözüm yolları aramıştır. Bu süreçte gerçekleşen hadiseler ise doğal olarak devletlerin ve toplumların hafızasına kazınıp tarih arşivinde yerini almıştır. Orta Çağ tarihinin önemli devletlerinden biri olan Memlûk Devletinin siyasi tarihi boyunca sultanlar ve devletin üst kademlerinde yer alan emirler arasında istisnasız bir şekilde oldukça yoğun siyasi çekişmeler yaşanmıştır. Bilhassa çalışmanın konusu olan Sultan Muhammed b Kalavun’un oğulları döneminde tam anlamıyla devletin üst kademelerinde cereyan eden siyasi tablo bu şekildedir. Memlûk Devletinde yaşanan siyasi ve sosyal gerilimler başlığıyla ele aldığım bu çalışmayı, Sultan Muhammed b Kalavun’un oğulları dönemi (1341-1361) ile sınırlandırdım. Zira ele aldığım dönem ve zaman aralığı, bu çalışma ile aktarmak istediğim değerlendirmeleri, bir makale konusu içinde arz edebilmek için oldukça idealdir. Bu çalışmada amaçladığım önemli bir husus vardır. Bu husus ele aldığım konu üzerinden Memlûk tarihine bütünsel bir bakış açısıyla yaklaşmaktır. Çalışmanın konusu kronolojik olarak, devletin kuruluşu üzerinden doksan yıl geçtikten sonrasına tekabül etmektedir. Bununla beraber çalışmanın konusunu her bir sultanın iktidar dönemini ayrı ayrı başlıklandırarak ele aldım. Zira tarihe bütünsel bir açıdan bakabilmek için çalışmanın spesifik bir şekilde sınıflandırılmış olması konunun kavranması açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmayı, dönemin kaynakları ve çağdaş araştırmalardan istifade ederek ve içerik analizi yöntemini kullanarak hazırladım.
KW  - Political and Civilization History of Islam
LA  - tr
AD  - Aksaray Üniversitesi
ER  -
.ris